Πέντε χρόνια από την πανδημία, οι συνέπειες του κορονοϊού εξακολουθούν να απασχολούν όσους έχουν long Covid, καθώς οι γνωστικές δυσκολίες συγκαταλέγονται στα πιο ανησυχητικά συμπτώματα. Μπορεί να εξελιχθούν σε ήπια γνωστική διαταραχή, επηρεάζοντας σημαντικά την καθημερινή ζωή των ασθενών.
Ο 56χρονος Κεν Τοντ, με διάγνωση ήπιας γνωστικής διαταραχής, λέει πως η κατάστασή του χειροτερεύει. Οι γιατροί εκφράζουν ανησυχία ότι οι γνωστικές διαταραχές ενδέχεται να προοδεύουν με τον χρόνο, ιδίως στους ηλικιωμένους, που έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια.
Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν ότι η γνωστική αποκατάσταση τους έχει βοηθήσει, ωστόσο η ανάρρωση δεν ακολουθεί σταθερή πορεία και συχνά παρουσιάζει υποτροπές.
Πέντε χρόνια μετά την έναρξη της πανδημίας, ο κορονοϊός εξακολουθεί να φαίνεται πως επηρεάζει πολλούς ανθρώπους. Σε ορισμένους, πέρα από την κόπωση ή την απώλεια όσφρησης, έχει αφήσει ένα διαρκές αποτύπωμα στη σκέψη, τη μνήμη και τη λειτουργικότητά τους. Οι γνωστικές δυσκολίες αποτελούν ένα από τα συχνότερα και πιο ανησυχητικά συμπτώματα του long Covid και αφορούν ανθρώπους κάθε ηλικίας.
Σε κάποιες περιπτώσεις, τα συμπτώματα είναι αρκετά σοβαρά ώστε να εμποδίζουν τους ανθρώπους να συνεχίσουν την εργασία τους και να οδηγήσουν σε διάγνωση ήπιας γνωστικής διαταραχής (MCI).
Η Wall Street Journal αναφέρεται στον Κεν Τοντ, 56 ετών, πρώην διευθυντή στο Showtime στη Νέα Υόρκη, ο οποίος διέκοψε την εργασία του το 2023. Όταν προσπάθησε να επιστρέψει στην αγορά εργασίας, διαπίστωσε πως δεν διέθετε ούτε σωματικές ούτε νοητικές αντοχές. «Απλώς επιδείνωνε τα συμπτώματά μου», λέει.
Τον Φεβρουάριο έλαβε διάγνωση μιας μορφής ήπιας γνωστικής διαταραχής. Πλέον υποβάλλεται σε γνωστική αποκατάσταση και άλλες θεραπείες, προκειμένου να αποκτήσει στρατηγικές για την αντιστάθμιση των ελλειμμάτων του. «Δεν έχουμε μιλήσει για επιδείνωση», λέει. «Αλλά πρέπει να το παρακολουθούμε συνεχώς».
Η εμπειρία του θέτει ένα κρίσιμο ερώτημα: οι γνωστικές δυσκολίες όσων έχουν long Covid υποχωρούν ή εντείνονται; Επιπλέον, μήπως η ήπια γνωστική διαταραχή συνοδεύεται από μεγαλύτερο κίνδυνο για άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ;
Επιστήμονες και γιατροί που ερευνούν τους ασθενείς εκτιμούν από κοινού ότι οι γνωστικές και νευρολογικές διαταραχές που συνδέονται με το long Covid πιθανότατα σχετίζονται με φλεγμονή στον εγκέφαλο.
Γνωστικές δυσκολίες στο long Covid
Δεν είναι ακόμη γνωστό αν οι μεταβολές θα παραμείνουν ή αν θα επιδεινωθούν. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ενδείξεις που προκαλούν ανησυχία ότι η κατάσταση ορισμένων ασθενών ακολουθεί πτωτική πορεία. Σημασία έχει και η ηλικία στην οποία κάποιος προσβλήθηκε από Covid.
Σύμφωνα με μελέτες, οι ηλικιωμένοι που πέρασαν κορονοϊό αντιμετωπίζουν αυξημένη πιθανότητα να εκδηλώσουν νωρίτερα από το αναμενόμενο νόσο Αλτσχάιμερ. Ο ιός ενδέχεται είτε να επιταχύνει τη διαδικασία σε ανθρώπους με προδιάθεση για άνοια είτε να συμβάλει στην εμφάνισή της.
Σε νεότερους ανθρώπους, όπως ο Τοντ, οι δυσκολίες στη σκέψη και η αίσθηση «ομίχλης» δείχνουν να συνδέονται με άλλα συμπτώματα του long Covid, μεταξύ των οποίων η κόπωση και ο πόνος.
Πρόσφατη έρευνα του νευρολόγου Dr. Gabriel de Erausquin, από το Πανεπιστήμιο του Τέξας, καταλήγει ότι στους ηλικιωμένους με long Covid ο κίνδυνος μέτριας έως σοβαρής γνωστικής διαταραχής είναι διπλάσιος από εκείνον των νεότερων ασθενών.
Στους άνω των 57 ετών, τα συμπτώματα θυμίζουν πρώιμη άνοια, αναφέρει.
«Δεν φαίνεται να είναι αναστρέψιμη διαδικασία στους ηλικιωμένους», τονίζει.
«Στα τεστ, έχουν προφίλ ανθρώπου με πρώιμο Αλτσχάιμερ. Έχουν όμως Αλτσχάιμερ; Δεν το γνωρίζουμε».
Μεγαλύτερη συχνότητα γνωστικών διαταραχών
Πέρα από την ηλικία, η μελέτη του έδειξε ότι όσοι παρουσιάζουν πιο έντονες γνωστικές διαταραχές μοιράζονται ορισμένα γονίδια, έχουν μειωμένο όγκο σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές και χάνουν νωρίς την όσφρησή τους κατά τη λοίμωξη.
Ο ίδιος παρακολουθεί περίπου 4.000 ανθρώπους άνω των 60 ετών σε πέντε χώρες. Τα αρχικά δεδομένα δείχνουν ότι έως και το ένα τρίτο των ασθενών με long Covid, ηλικίας άνω των 65, πληροί τα διαγνωστικά κριτήρια για ήπια γνωστική διαταραχή.
«Είναι τεράστιο», λέει. «Μιλάμε για τετραπλασιασμό ή πενταπλασιασμό της συχνότητας».
Η MCI μπορεί να προκύψει από διαφορετικές αιτίες, εξηγεί ο νευρολόγος Ronald Petersen της Κλινικής Mayo. Στα συμπτώματά της περιλαμβάνονται προβλήματα βραχυπρόθεσμης μνήμης, τα οποία είναι τόσο έντονα ώστε τα παρατηρούν και οι γύρω.
Για ανθρώπους ηλικίας 70-80 ετών, συνηθέστερη αιτία είναι το Αλτσχάιμερ. Όπως σημειώνει, από όσους έχουν MCI και απευθύνονται σε γιατρό, περίπου το 10-15% θα αναπτύξει άνοια μέσα σε έναν χρόνο.
Ωστόσο, κάποιες αιτίες μπορούν να αναστραφούν, όπως η υπνική άπνοια. Το ενδεχόμενο αυτό μπορεί να αφορά και ορισμένους ανθρώπους με long Covid.
Ο Dr. Igor Koralnik από το Northwestern Medicine στο Σικάγο σημειώνει ότι αρκετοί ασθενείς βελτιώνονται, παρότι η ανάρρωση δεν ακολουθεί γραμμική πορεία.
Μια απαιτητική πορεία ανάρρωσης
Μελέτη που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Φεβρουάριο στο Archives of Physical Medicine and Rehabilitation έδειξε ότι οι μισοί ασθενείς ανέφεραν βελτίωση μετά τη γνωστική αποκατάσταση. Αντίθετα, για το ένα τρίτο δεν καταγράφηκε σημαντική πρόοδος στις μετρήσεις μνήμης. «Υπάρχουν πισωγυρίσματα, ειδικά αν κολλήσουν ξανά Covid», λέει.
Σε ορισμένους ανθρώπους, τα νευρολογικά συμπτώματα χειροτερεύουν όσο περνά ο χρόνος. Ο Χουάν Λιούις, πρώην υπαρχηγός μοίρας σε αεροπορική βάση στη Γερμανία, νοσηλεύτηκε με Covid τον Απρίλιο του 2020. Παρουσίασε αρχικά αναπνευστικά συμπτώματα και στη συνέχεια γνωστικές δυσκολίες.
«Νόμιζα πως η Covid επηρέαζε μόνο τους πνεύμονες», λέει σήμερα από το Σαν Αντόνιο, όπου ζει.
Πριν νοσήσει, είχε τέλεια μνήμη και διαχειριζόταν πολλές εργασίες ταυτόχρονα. Το 2021 διαγνώστηκε με ήπια γνωστική διαταραχή.
«Πολύ σπάνια βγαίνω μόνος», λέει. «Η σύζυγός μου με συνοδεύει. Αποσπάται η προσοχή μου εύκολα. Ξεχνάω τις κάρτες μου σε εστιατόρια».
«Είμαι πολύ ανήσυχος», καταλήγει. «Δεν θέλω να πάθω άνοια».
*Γράφει η Αλεξάνδρα Τάνκα
Τα βασικά σημεία
- Οι γνωστικές δυσκολίες συγκαταλέγονται στα πιο ανησυχητικά συμπτώματα του long Covid. Εμφανίζονται σε ασθενείς όλων των ηλικιών και μπορούν να έχουν σοβαρό αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή.
- Ο Κεν Τοντ, 56 ετών και πρώην διευθυντής, έχει διαγνωστεί με ήπια γνωστική διαταραχή και λέει ότι τα προβλήματα στη σκέψη του επιδεινώνονται.
- Εκφράζεται ανησυχία για το ενδεχόμενο οι γνωστικές διαταραχές να επιδεινώνονται με τον χρόνο, ιδίως σε μεγαλύτερους σε ηλικία ασθενείς με long Covid.
- Σύμφωνα με μελέτες, οι ηλικιωμένοι που νόσησαν από Covid-19 έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια ή νόσο Αλτσχάιμερ νωρίτερα από ό,τι αναμένεται.
- Πολλοί ασθενείς με long Covid αναφέρουν βελτίωση μετά τη γνωστική αποκατάσταση. Η ανάρρωση, ωστόσο, δεν εξελίσσεται γραμμικά και ενδέχεται να υπάρξουν υποτροπές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/epideinonetai-i-noitiki-leitoyrgia-se-paschontes-apo-long-covid/4498
