Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αρχίζει να αξιοποιείται στη φροντίδα ηλικιωμένων, με εργαλεία όπως ρομπότ εκπαίδευσης και αισθητήρες παρακολούθησης, τα οποία συμβάλλουν στη βελτίωση των συνθηκών μέριμνας.
Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν τους κινδύνους που συνεπάγεται η υπερβολική εξάρτηση από την τεχνολογία και τονίζουν ότι χρειάζονται ανθρωπιστική προσέγγιση και πολιτική καθοδήγηση.
Η AI μπορεί να εντοπίζει τον πόνο και να διευκολύνει την καλύτερη φροντίδα, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, μεταξύ των οποίων η εξάρτηση από εργαζομένους από το εξωτερικό και η ανάγκη να διατηρηθεί η ανθρώπινη επαφή στην κοινωνική φροντίδα.
Σε ολοένα περισσότερες πτυχές της καθημερινής ζωής έχει ενταχθεί η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), και η μέριμνα για τους ηλικιωμένους δεν αποτελεί εξαίρεση.
Τεχνολογίες που προδιαγράφουν το μέλλον είναι, για παράδειγμα, ρομπότ τα οποία εκπαιδεύουν φροντιστές, αισθητήρες που παρακολουθούν τους ανθρώπους στον ύπνο τους, αλλά και εφαρμογή που εντοπίζει αν κάποιος αισθάνεται πόνο.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη χρειάζεται… μέτρο
Οι ειδικοί προτρέπουν να εξεταστούν οι πιθανοί κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν από την υπέρμετρη εξάρτηση του κλάδου από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει μόνο μέρος της λύσης, αλλά όχι ολόκληρη τη λύση», αναφέρει η Δρ Καρολάιν Γκριν από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Η Δρ Γκριν, που είναι διευθύντρια έρευνας στο Ινστιτούτο Ηθικής της Τεχνητής Νοημοσύνης, μίλησε τον Μάρτιο σε πανεπιστημιακή Σύνοδο Κορυφής για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Κοινωνική Φροντίδα.
Όπως τόνισε, τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης ενδέχεται να αναπαράγουν προκαταλήψεις, ενισχύοντας στερεότυπα και διακρίσεις. Αναφέρθηκε επίσης στην ανησυχία των ανθρώπων για την κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων τους στην τεχνολογία, όπως μετέδωσε το BBC.
Η Δρ Γκριν πρόσθεσε: «Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη κυβερνητική πολιτική [στο Ηνωμένο Βασίλειο] σχετικά με την καθοδήγηση για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κοινωνική φροντίδα».
Είπε: «Το αν θα αποτελέσει κάτι καλό για τους ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη, εξαρτάται από το πώς θα διαμορφωθεί η πολιτική εδώ, εξαρτάται από το ποιες επιλογές θα συνεχίσουν να έχουν οι άνθρωποι στο μέλλον, ή αν θα μπορούν για παράδειγμα να επιλέξουν να μην έχουν καθόλου Τεχνητή Νοημοσύνη στη φροντίδα τους, εξαρτάται από το αν θα υπάρξει μια αίσθηση κατά την οποία η τεχνολογία AI θα μπορεί να αναλάβει την παροχή φροντίδας και την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
«Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί εδώ σχετικά με τις επιλογές που θα έχουν οι άνθρωποι στο μέλλον και με το πώς θα μοιάζει το μέλλον της κοινωνικής φροντίδας με την AI».
Η μέριμνα για τους ηλικιωμένους γίνεται καλύτερη
Ο Τόμας Τρέντινικ, επικεφαλής της AllyCares, εξηγεί ότι η εταιρεία χρησιμοποιεί αισθητήρες για να επιτηρεί τη νύχτα τα δωμάτια των ενοίκων σε γηροκομεία και να καταγράφει ασυνήθιστους ήχους.
Σε περίπτωση συμβάντος αποστέλλεται ηχητική καταγραφή στους φροντιστές που εργάζονται στη βάρδια, ώστε εκείνοι να κρίνουν ποια ενέργεια χρειάζεται.
Ο κ. Τρέντινικ μίλησε από το Oaklands Rest Home στο Σαουθάμπτον, όπου εφαρμόζεται η τεχνολογία. Όπως είπε, χάρη σε αυτήν το προσωπικό δεν χρειάζεται να πραγματοποιεί τακτικούς ελέγχους στη διάρκεια της νύχτας και οι ένοικοι μπορούν να απολαμβάνουν καλύτερο ύπνο.
«Το προσωπικό παρέχει φροντίδα στους ενοίκους που την χρειάζονται», είπε.
Κατά τον ίδιο, η τεχνολογία έχει συνεισφέρει στον περιορισμό περιστατικών υγείας που θα μπορούσαν να αποφευχθούν και να οδηγήσουν σε νοσηλεία, επειδή εντοπίζει, μεταξύ άλλων, πτώσεις και λοιμώξεις του θώρακα πριν επιδεινωθούν.
Η Κριστίν Χέρμπερτ ανέφερε πως η μητέρα της, η 99χρονη Μπέτι, είναι μία από τις ενοίκους που βρίσκονται υπό παρακολούθηση μέσω της τεχνολογίας.
Όπως παραδέχτηκε, αρχικά είχε επιφυλάξεις για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και παρομοίασε το σύστημα με ένα «μόνιτορ μωρού».
«Όταν η μαμά ήρθε εδώ για τις πρώτες νύχτες, ζήτησα ελέγχους ρουτίνας επειδή ανησυχούσα», είπε.
Η κ. Χέρμπερτ εξήγησε πως αποδέχτηκε τη χρήση της τεχνολογίας όταν το ίδρυμα της έδειξε στοιχεία ότι η μητέρα της παρακολουθείται χωρίς να διαταράσσεται ο ύπνος της μέσα στη νύχτα.
Η τεχνολογία εντοπίζει τον πόνο
Στο γηροκομείο Elmbrook Court, στο Wantage του Oxfordshire, αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη για να διαπιστώνουν αν οι ένοικοι αισθάνονται πόνο.
Η Αίσλιν Μούλι, αναπληρώτρια διευθύντρια του οίκου ευγηρίας, δήλωσε: «Μπορεί να είναι αρκετά δύσκολο να εντοπιστεί ο πόνος σε έναν ένοικο που δεν μιλάει».
Οι φροντιστές χρησιμοποιούν την εφαρμογή Painchek σε smartphone, σαρώνοντας το πρόσωπο ενός ενοίκου για ενδείξεις πόνου. Απαντούν επίσης σε ερωτήσεις για τον ίδιο και παίρνουν αμέσως μια βαθμολογία σε ποσοστό, η οποία αποτυπώνει την ένταση του πόνου που αισθάνεται.
Η κ. Μούλι ανέφερε πως το εργαλείο έχει επιφέρει «τεράστια διαφορά». Σε συνεργασία με τους γενικούς γιατρούς της περιοχής, αξιοποιούν τα δεδομένα για να κρίνουν ποια φάρμακα χρειάζεται κάθε άτομο για τον πόνο.
Όπως συμπλήρωσε, η εφαρμογή έχει βοηθήσει και στο να καθησυχάζονται οι οικογένειες ότι το αγαπημένο τους πρόσωπο, που λαμβάνει φροντίδα στο τέλος της ζωής, δεν υποφέρει από πόνο.
Η κ. Μούλι εξήγησε ακόμη ότι η πρόσβαση στα δεδομένα που καταγράφονται απαιτεί κωδικό πρόσβασης και περιορίζεται στο προσωπικό της μονάδας.
Ρομπότ ως μέσο εκπαίδευσης
Στο Ινστιτούτο Ρομποτικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εξετάζουν το ενδεχόμενο αξιοποίησης της ΑΙ στην εκπαίδευση όσων παρέχουν φροντίδα.
Στην ομάδα που κατασκεύασε ρομπότ με αντίδραση στο ανθρώπινο άγγιγμα συμμετέχει ο Δρ Μάρκο Ποντίν, μεταδιδακτορικός ερευνητικός βοηθός.
Το ρομπότ μπορεί να ρυθμιστεί ώστε να αισθάνεται πόνο σε διαφορετικά σημεία του σώματός του. Αν ο φροντιστής αγγίξει με υπερβολική δύναμη μια περιοχή που πονά, το ρομπότ θα ανατριχιάσει.
Η δοκιμή του θα γίνει με φοιτητές εργοθεραπείας του Πανεπιστημίου Oxford Brookes.
Ο Δρ Ποντίν είπε ότι η ομάδα προσδοκά να αξιοποιήσει το ρομπότ ως «ψηφιακό δίδυμο» πραγματικών ασθενών.
Οι προγραμματιστές θα του δώσουν τις ίδιες συνθήκες με εκείνες ενός ανθρώπου που ασθενεί, για να μπορούν οι φροντιστές «να αναπαράγουν ό,τι έχουν δει στον πραγματικό κόσμο, αλλά με το αντίστοιχο ρομπότ».
Ο ίδιος ανέφερε: «Με έναν αρκετά αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων πολιτών είναι δύσκολο να μεριμνάς για όλους, έτσι, η παροχή ενός ψηφιακού δίδυμου ενός ασθενούς θα μπορούσε να επιτρέψει στους εργοθεραπευτές να γνωρίζουν τι συμβαίνει με τους διάφορους ασθενείς τους χωρίς απαραίτητα να είναι εκεί όλη την ώρα».
Οι δυσκολίες του τομέα
Το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται. Στο Ηνωμένο Βασίλειο υπολογίζεται ότι ζουν 12 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 67 ετών και πάνω, αριθμός που προβλέπεται να φτάσει τα 13,7 εκατομμύρια έως το 2032.
Έκθεση της βιβλιοθήκης της Βουλής των Κοινοτήτων, η οποία εκδόθηκε τον Μάρτιο, αναφέρει ότι οι τοπικές αρχές της Αγγλίας θα διαθέσουν 23,3 δισ. λίρες για την κοινωνική φροντίδα ενηλίκων το 2023/24. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία δημοτικών δαπανών, μετά την εκπαίδευση.
Σημαντική πρόκληση αποτελεί επίσης η εξάρτηση του κλάδου από εργαζομένους που προέρχονται από το εξωτερικό.
Σύμφωνα με στατιστικά του Υπουργείου Εσωτερικών, στους 12 μήνες έως τον Δεκέμβριο του 2024 δόθηκαν 27.000 βίζες σε ανθρώπους που μεταβαίνουν στο Ηνωμένο Βασίλειο για εργασία στον χώρο της υγείας και της κοινωνικής φροντίδας.
Ο αριθμός αυτός ήταν μειωμένος κατά 81% σε σχέση με το προηγούμενο δωδεκάμηνο. Οι αφίξεις εργαζομένων για τον συγκεκριμένο κλάδο είχαν παρουσιάσει μεγάλη αύξηση μετά τις προσωρινές αλλαγές στους κανόνες χορήγησης θεωρήσεων για την υγεία και την περίθαλψη.
«Είμαστε εξαρτημένοι από τους μετανάστες εργαζόμενους για να διατηρήσουμε την κοινωνική φροντίδα αυτή τη στιγμή», λέει η Λι-Αν Φενγκ, καθηγήτρια κοινωνικής φροντίδας στο Πανεπιστήμιο του Μπόρνμουθ.
Η ίδια επισήμανε ότι η κάλυψη των κενών που υπάρχουν στον κλάδο δεν θα έπρεπε να αποτελεί σκοπό της νέας τεχνολογίας.
Όπως είπε: «Πρέπει να θεωρηθεί ως ένα εργαλείο που ενισχύει το έργο που ήδη πραγματοποιείται».
Συμπλήρωσε ότι χρειάζεται χρόνος ώστε να «σκεφτούμε κάποιες από τις ηθικές προκλήσεις» που ενδέχεται να συνδέονται με την παρακολούθηση ανθρώπων.
Τον Φεβρουάριο, οι κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ δεν υπέγραψαν στο Παρίσι διεθνή διακήρυξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η διακήρυξη δεσμευόταν για μια «ανοικτή», «περιεκτική» και «ηθική» προσέγγιση στην ανάπτυξη της τεχνολογίας.
Τον Μάρτιο, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα χρηματοδοτήσει την ΑΙ στον δημόσιο τομέα με μια προσέγγιση «δοκιμής και εκμάθησης», με στόχο να «ωθήσει την καινοτομία».
Η Δρ Καρολάιν Γκριν δήλωσε: «Μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες από τις διοικητικές εργασίες, σε ορισμένες από τις λειτουργίες της περίθαλψης, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη επαφή».
«Υπάρχει ο δυνητικός κίνδυνος να θεωρηθεί η ΑΙ ως πανάκεια για ορισμένα από τα πολύ μεγάλα προβλήματα που βλέπουμε στην παροχή κοινωνικής φροντίδας, δηλαδή ότι δεν έχουμε αρκετό προσωπικό και ότι υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση από τη γήρανση του πληθυσμού».
«Νομίζω ότι εδώ πρέπει πραγματικά να βεβαιωθούμε ότι δεν επενδύουμε μόνο στην Τεχνητή Νοημοσύνη για να αναλάβει την παροχή φροντίδας, αλλά ότι συνεχίζουμε να επενδύουμε σε ανθρώπους, σε επαγγελματίες που θα είναι σε θέση να παρέχουν αυτή τη φροντίδα», τόνισε.
*Της Βασιλικής Δρίβα
Σύνοψη
- Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) αξιοποιείται πλέον στη φροντίδα ηλικιωμένων, με βελτιωμένα εργαλεία που περιλαμβάνουν εκπαιδευτικά ρομπότ και αισθητήρες παρακολούθησης.
- Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική εξάρτηση από την τεχνολογία ενέχει κινδύνους και ότι η ανθρώπινη επαφή πρέπει να διατηρηθεί.
- Η AI έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίζει πόνους και να αναβαθμίζει τη φροντίδα. Ωστόσο, υπάρχουν και ζητήματα, όπως η εξάρτηση από εργαζομένους από το εξωτερικό και η απουσία πολιτικής καθοδήγησης.
- Σε γηροκομεία, εφαρμογές και αισθητήρες καταγράφουν την κατάσταση της υγείας των ενοίκων, περιορίζοντας την ανάγκη για συχνούς ελέγχους κατά τη διάρκεια της νύχτας.
- Παραμένουν επίκαιρα τα ερωτήματα για την παρακολούθηση των ηλικιωμένων και τη διαφύλαξη των προσωπικών δεδομένων τους.
- Η AI μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στη φροντίδα, χωρίς όμως να υποκαταστήσει την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ai-stin-agkalia-ton-ilikiomenon-os-polytimos-symmachos/5809
