Το άρθρο πραγματεύεται τον ψηφιακό εθισμό και την εξάρτηση που συνδέεται με την καθημερινή χρήση smartphones και social media. Παραθέτει στοιχεία σύμφωνα με τα οποία οι χρήστες, και κυρίως οι νέοι, αφιερώνουν πολλές ώρες στα κινητά τους, με αποτέλεσμα να υποφέρουν από άγχος, κατάθλιψη και κοινωνική απομόνωση.
Μελέτες έχουν δείξει ότι ο περιορισμός του χρόνου στα social media μπορεί να συμβάλει σε αισθητή βελτίωση της ψυχικής υγείας. Παράλληλα, παρουσιάζονται τρόποι για μια πιο ισορροπημένη χρήση των συσκευών, όπως η θέσπιση χρονικών ορίων και η συνειδητή απομάκρυνση από το κινητό, με στόχο καλύτερη παραγωγικότητα και ευημερία.
Το κινητό διασπά τη συγκέντρωσή μας, καταναλώνει τον χρόνο μας και δυσκολεύει την πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία με φίλους. Μπορεί ακόμη να μας κρατά ξύπνιους τη νύχτα και να μας οδηγεί σε αγορές περιττών πραγμάτων. Κι όμως, δυσκολευόμαστε να το αποχωριστούμε και πολλοί το ελέγχουμε κυριολεκτικά εκατοντάδες φορές μέσα στην ημέρα. Βέβαια, τα πλεονεκτήματα του κινητού είναι πολλά, ωστόσο η σημερινή σχέση μας με τα smartphone και τα social media μπορεί εύκολα να περιγραφεί ως καθημερινός αυτοτραυματισμός.
Τι μας εμποδίζει να σταματήσουμε; Ή, πιο σωστά, είναι δυνατόν να πάψουμε να κάνουμε scrolling;
Μια ειδοποίηση που ακούγεται, μια κόκκινη καρδούλα που τραβά το βλέμμα, η προσδοκία για ένα ακόμη χαριτωμένο βίντεο με ζωάκια, ένας έξυπνος τίτλος ή η επιδοκιμασία αγνώστων είναι ερεθίσματα που μπορεί να ενεργοποιήσουν το σύστημα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύονται επανειλημμένα οι ψυχαναγκαστικές συνήθειες ελέγχου.
Τα στοιχεία για τον χρόνο που περνούν οι Αμερικανοί στα smartphone δεν προκαλούν έκπληξη: κατά μέσο όρο, η χρήση φτάνει τις τρεις έως πέντε ώρες την ημέρα, ενώ στους νεότερους ενήλικες αγγίζει τις έξι ή επτά ώρες. Οι συσκευές ελέγχονται περίπου 205 φορές ημερησίως, ένδειξη που παραπέμπει λιγότερο σε συνειδητή απόφαση και περισσότερο σε ένα αυτοματοποιημένο, αντανακλαστικό «τικ».
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Gallup το 2022, το 58% των Αμερικανών θεωρούσε ότι περνούσε υπερβολικά πολύ χρόνο στο κινητό. Στους κάτω των 30 ετών το ποσοστό πλησιάζει το 80%. Παρά τη γενικευμένη ανησυχία, διαφορετική έρευνα κατέγραψε ότι μόλις το 17% πίστευε πως θα μπορούσε να μείνει χωρίς κινητό για μία ολόκληρη ημέρα. Επιπλέον, το 8% δήλωσε ότι θα άντεχε λιγότερο από μία ώρα.
Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν επίσης ότι έρευνα του Πανεπιστημίου της Πενσιλβάνια κατέγραψε σημαντική υποχώρηση του άγχους, της κατάθλιψης και της μοναξιάς στους συμμετέχοντες, όταν περιόρισαν τα social media σε μόλις 30 λεπτά ημερησίως. Παράλληλα, μελέτη στο American Journal of Preventive Medicine συνέδεσε τη «βαριά» χρήση των social media με διπλάσιο κίνδυνο κοινωνικής απομόνωσης.
Αντίστοιχα εντυπωσιακά στοιχεία σε άλλους τομείς θα τα προσπερνούσαμε; Θα επιλέγαμε κάθε μέρα ένα φαγητό, ενώ ξέρουμε ότι θα μας κάνει πιο κουρασμένους, ανήσυχους και καταθλιπτικούς, αλλά και θα αποδυναμώσει τη σύνδεσή μας με τους άλλους ανθρώπους;
Μακριά από το κινητό, ακόμη και με ιατρική σύσταση…
Σε πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου του Τέξας, 467 συμμετέχοντες κλήθηκαν να εγκαταστήσουν εφαρμογή που απέκλειε την πρόσβασή τους στο διαδίκτυο για δύο εβδομάδες. Βελτίωση στην ψυχική υγεία ανέφερε το 71% — δηλαδή περίπου τα τρία τέταρτα — ενώ η μέση πτώση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων ήταν μεγαλύτερη από εκείνη που καταγράφεται σε ορισμένες κλινικές δοκιμές αντικαταθλιπτικών.
Όπως ανέφεραν οι συμμετέχοντες, ο ύπνος τους βελτιώθηκε, αισθάνονταν πιο κοντά κοινωνικά στους άλλους και είχαν εντονότερη αίσθηση ότι ελέγχουν τον χρόνο και τις αποφάσεις τους.
Επομένως, η απομάκρυνση από τα κινητά μας φαίνεται να έχει ισχυρότερο θετικό αντίκτυπο από τη λήψη αντικαταθλιπτικών…
Δεν γίνεται να ζήσουμε χωρίς κινητό, υπάρχουν όμως επιλογές
Η πλήρης εγκατάλειψη των smartphone δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή. Το κινητό είναι απαραίτητο για πρακτικές δουλειές, για εύκολη και άμεση επικοινωνία, για ψυχαγωγία και για άλλα. Χρειάζεται, λοιπόν, αντί να το αποχωριστούμε, να διαμορφώσουμε μια πιο υγιή και ισορροπημένη σχέση με τις συσκευές μας.
Μια απλή, αποτελεσματική προσέγγιση είναι να θέσουμε όριο 30 λεπτών την ημέρα για τα social media. Είναι καλό να αξιοποιούμε αυτόν τον χρόνο με πρόθεση και συγκεκριμένο σκοπό: να απολαμβάνουμε όσα βλέπουμε, να τους δίνουμε προσοχή, να επιβραδύνουμε το scrolling και να σκεφτόμαστε το περιεχόμενο. Χωρίς ενοχές, μπορούμε να περάσουμε καλά, αρκεί να σταματήσουμε μόλις συμπληρωθεί το μισάωρο.
Δείτε 10 ακόμη πρακτικές που βοηθούν να χρησιμοποιούμε το κινητό μας με επίγνωση, αντί να καταφεύγουμε σε αυτό ψυχαναγκαστικά:
- Αφήστε τις οθόνες στην άκρη για τα πρώτα 30 λεπτά μετά το ξύπνημα. Πιείτε τον καφέ σας αναλογιζόμενοι τους στόχους της ημέρας ή χωρίς να σκέφτεστε τίποτα απολύτως…
- Απενεργοποιήστε όποιες ειδοποιήσεις δεν είναι απαραίτητες.
- Επιλέξτε την οθόνη σε γκρι κλίμακα. Η μικρή αυτή αλλαγή περιορίζει την ελκυστική οπτική διέγερσή της.
- Απομακρύνετε το τηλέφωνο όταν τρώτε, κοιμάστε, χρειάζεται να συγκεντρωθείτε σε μια εργασία ή συζητάτε με φίλους. Βγάλτε τον πειρασμό από μπροστά σας, όπως δεν θα αφήνατε στο γραφείο ένα λαχταριστό κομμάτι σοκολατόπιτας αν προσπαθούσατε να κάνετε δίαιτα.
- Βάλτε εμπόδια στην εύκολη πρόσβαση… Φυλάξτε το κινητό σε ένα συρτάρι ή στην τσάντα σας.
- Επιλέξτε κωδικό πρόσβασης αντί για αναγνώριση προσώπου, προσθέτοντας έτσι λίγη δυσκολία…
- Ελέγχετε πόσο χρησιμοποιείτε τις εφαρμογές και ορίστε όρια στη χρήση τους.
- Σταματήστε για λίγο πριν πιάσετε το κινητό και ρωτήστε τον εαυτό σας: Τι νιώθω; Τι αναζητώ;
- Πολλές φορές αυτό που μας λείπει είναι η σύνδεση με άλλους. Αν θέλετε επαφή, τηλεφωνήστε ή συναντηθείτε από κοντά.
- Αντί για σκρολάρισμα στα social media, επιλέξτε μια πιο υγιή και θετική δραστηριότητα που σας ταιριάζει.
Οι περισσότεροι άνθρωποι διαπιστώνουν ότι αισθάνονται πιο παρόντες, παραγωγικοί και ήρεμοι όταν σταματούν οι αδιάκοπες ενημερώσεις και τα «likes». Ακόμη και τρεις ημέρες χωρίς social media μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τη διάθεση και τη συγκέντρωση, ενώ μία εβδομάδα «αποτοξίνωσης» μπορεί να μειώσει αισθητά το άγχος. Ίσως έχετε νιώσει αυτή την ηρεμία στις διακοπές σας.
Μια στρατηγική χρήσης του κινητού, σχεδιασμένη με βάση τις ανάγκες μας και ακολουθούμενη με αποφασιστικότητα, μάς επιτρέπει να δρούμε συνειδητά αντί αυτόματα και να απολαμβάνουμε τα οφέλη.
Συνοψίζοντας
- Το άρθρο εξετάζει τον ψηφιακό εθισμό και την εξάρτηση από smartphones και social media, με έμφαση κυρίως στους νέους.
- Σύμφωνα με τα στατιστικά, οι Αμερικανοί περνούν καθημερινά κατά μέσο όρο 3-5 ώρες στα κινητά, ενώ οι νέοι φτάνουν τις 6-7 ώρες.
- Η μείωση της χρήσης των social media έχει αποδειχθεί ότι βελτιώνει την ψυχική υγεία, ενώ συγκεκριμένες έρευνες καταγράφουν σημαντική μείωση του άγχους και της κατάθλιψης.
- Για μια πιο υγιή σχέση με τις συσκευές προτείνονται ο περιορισμός του χρόνου στα social media και η συνειδητή απομάκρυνση από το κινητό.
- Οι συμβουλές περιλαμβάνουν αποχή από τις οθόνες το πρωί, απενεργοποίηση ειδοποιήσεων και δημιουργία φυσικών εμποδίων στη χρήση του κινητού.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/psifiakos-ethismos-pos-spaei-i-adiakopi-exartisi-apo-to-kinito/6031
