Το chunibyo είναι ένα φαινόμενο που εμφανίζεται κυρίως στην εφηβεία και περιλαμβάνει έντονη προσήλωση σε φανταστικούς κόσμους και συμπεριφορές που ξεπερνούν τη συνήθη αναπτυξιακή πορεία.
Η αφετηρία του chunibyo ήταν μια τηλεοπτική εκπομπή στην Ιαπωνία, όμως έκτοτε έχει γίνει κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο ενδέχεται να οδηγήσει σε αποξένωση και δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις.
Εξετάζονται οι παράγοντες που συνδέονται με το σύνδρομο, οι διαφορετικές εκδηλώσεις του και οι ψυχολογικές του συνέπειες, αλλά και το κοινωνικό στίγμα που το συνοδεύει, με στόχο μια πιο κατανοητή προσέγγιση στην αντιμετώπισή του.
Ένας έφηβος μπορεί να τυλίγει τους καρπούς του με φανταστικούς επιδέσμους και να πιστεύει πως είναι ο τελευταίος φύλακας μιας κρυφής διάστασης: αυτός είναι ο κόσμος του chunibyo. Η αρχική, παιχνιδιάρικη μίμηση αγαπημένων ηρώων από μυθιστορήματα, manga και anime ενδέχεται να μετατραπεί σε επίμονη άρνηση να εγκαταλειφθούν οι εφηβικές φαντασιώσεις. Ο όρος ξεκίνησε ως αστείο σε τηλεοπτική εκπομπή του Τόκιο, όμως μελέτες καταδεικνύουν βαθιά συναισθήματα αποξένωσης. Το chunibyo φέρνει έτσι κοντά τη νεανική απόδραση από την πραγματικότητα και μια ουσιαστική ψυχολογική δοκιμασία.
Από τις φαντασιώσεις στις ψευδαισθήσεις: Τι είναι το chunibyo και ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Φανταστικές πανοπλίες, δικές μας επινοημένες γλώσσες και η πεποίθηση πως προοριζόμαστε για κάτι σπουδαίο είναι εικόνες που πολλοί θυμούνται από τα παιδικά τους χρόνια. Στην Ιαπωνία, όμως, αυτή η τάση μπορεί να παραμένει και μετά το γυμνάσιο, κρατώντας εφήβους, ακόμη και νεαρούς ενήλικες, σε φανταστικούς κόσμους από τους οποίους δεν θέλουν να απομακρυνθούν.
Ο όρος chunibyo σημαίνει κυριολεκτικά «ασθένεια της δεύτερης τάξης του γυμνασίου» και προφέρεται «τσου-νι-μπιό». Η συνειδητή προσήλωση σε δυνάμεις τύπου anime και θεατρικές εναλλακτικές ταυτότητες μπορεί να επιβαρύνει τους οικογενειακούς δεσμούς, να δυσκολέψει την κοινωνική ανάπτυξη και να μετατρέψει το παιχνίδι ρόλων σε πραγματική ψυχολογική δοκιμασία.
Η φαντασία δεν φεύγει πάντα – Όταν οι παιδικές φαντασιώσεις επιμένουν
Στην παιδική ηλικία, πολλοί βλέπουμε τον εαυτό μας σε αγαπημένους χαρακτήρες των ιστοριών που διαβάζουμε. Πρόκειται για ένα βασικό στάδιο της ψυχολογικής ανάπτυξης, μέσα από το οποίο σταδιακά αντιλαμβανόμαστε πως φαντασία και πραγματικότητα δεν ταυτίζονται. Για ορισμένους νέους και τις οικογένειές τους, στην Ιαπωνία αλλά και αλλού, η διαδικασία αυτή δεν ολοκληρώνεται.
Όταν δυσκολεύονται να αφήσουν πίσω τους τα παιδικά alter ego, κάποια άτομα καταφεύγουν ακόμη περισσότερο σε φανταστικές ιστορίες, ντύνονται με κοστούμια και, κυρίως, μιμούνται τον ιδιαίτερο τρόπο ομιλίας των χαρακτήρων τους. Η παρατεταμένη προσήλωση μπορεί να παρεμποδίσει την κοινωνική ένταξη και τις οικογενειακές σχέσεις, κάνοντας το αθώο παιχνίδι ρόλων μια σημαντική ψυχολογική πρόκληση.
Από το αστείο της παρέας στο διαδίκτυο: Πώς γεννήθηκε ο όρος «chunibyo»
Σε εκπομπή του TV Tokyo με τίτλο Ijuin Hikaru & Sakuma Nobuyuki’s Unofficial ‘TV Tokyo Review’, ο Ιάπωνας καλλιτέχνης Hikaru Ijuin αναφέρθηκε στο πώς δημιούργησε τον όρο «chunibyo». Το συγκεκριμένο απόσπασμα περιείχε συζήτηση που είχε καταγραφεί εκτός μετάδοσης, πριν από την αποχώρηση της πρώην παρουσιάστριας Miyu Iketani από το TV Tokyo, στα τέλη Σεπτεμβρίου. Στο υλικό που τελικά δεν μεταδόθηκε, η Iketani διάβασε email τηλεθεατή, ο οποίος ρωτούσε από πού προήλθε ο όρος που επινόησε ο Ijuin.
Ο Ijuin εξήγησε: «Στην αρχή, εγώ και ο Miura Jun μιλούσαμε για το πώς η δεύτερη τάξη του γυμνασίου—όταν τα αγόρια περνούν για πρώτη φορά την εφηβεία και η σωματική και συναισθηματική τους ανάπτυξη είναι ασύμφωνες—είναι, κατά τα λόγια του Miura, “η πιο ενδιαφέρουσα περίοδος”». Πρόσθεσε: «Σκεφτήκαμε ότι αν αποκαλέσουμε αυτές τις άβολες παραξενιές της δεύτερης γυμνασίου μια μορφή “ασθένειας”, γίνεται η κατάσταση λιγότερο ντροπιαστική. Και έτσι προέκυψε το “chunibyo”».
Ο Ijuin ξεκαθάρισε, ωστόσο: «Αρχικά, δεν προοριζόταν για να επιτεθεί σε ανθρώπους. Ήταν αυτοσαρκαστικό—σαν να κοροϊδεύω τον εαυτό μου επειδή ήμουν χάλια στα αγγλικά, φτάνοντας στο σημείο να αντιγράφω στίχους ξένων τραγουδιών σε κατακάνα και να λέω πράγματα όπως, “Η ιαπωνική ποπ μουσική δεν είναι καλή, σωστά;”». Όπως εξήγησε, η χρήση του όρου άλλαξε αργότερα, όταν άρχισαν να τον επιστρατεύουν για να χλευάζουν άλλους, με εκφράσεις όπως «Αυτός ο τύπος είναι τόσο chunibyo». Τότε, είπε, ένιωσε: «Ε, αυτό δεν ήταν ακριβώς αυτό που είχα στο μυαλό μου».
Τι σημαίνει chunibyo;
Το «chunibyo», δηλαδή κυριολεκτικά «ασθένεια της δευτέρας γυμνασίου», είναι ιαπωνικός όρος ευρείας χρήσης για μια παροδική ψυχική κατάσταση που παρατηρείται συχνά στην εφηβεία. Δεν αναγνωρίζεται ως επίσημη ψυχιατρική διάγνωση και δεν περιλαμβάνεται στο ICD‑11. Ο όρος περιγράφει συμπεριφορές πέρα από τη συνηθισμένη εφηβική ανάπτυξη, όπως παραληρηματική αίσθηση προσωπικής μεγαλοσύνης, κοινωνική απομόνωση, κομπασμό και έντονη αναφορά σε μοτίβα φαντασίας από anime και manga. Σε αυτά περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, η «σφράγιση» δυνάμεων με επιδέσμους, η επιμονή σε υπερφυσικές πεποιθήσεις και η χρήση πομπωδών ψευδωνύμων. Συνήθως οι συμπεριφορές αυτές παύουν χωρίς παρέμβαση μετά την εφηβεία.
Πώς καθόρισε η μελέτη το chunibyo
Για τις ανάγκες της μελέτης του 2021, ως «chunibyo» κατατάχθηκαν όσοι επέλεξαν «Ναι» ή «Μου είπαν ότι είχα chunibyo» στην ερώτηση «Είχατε chunibyo κατά τα χρόνια του γυμνασίου/λυκείου;». Στην ομάδα χωρίς chunibyo εντάχθηκαν οι συμμετέχοντες που απάντησαν «Όχι» ή «Δεν είμαι σίγουρος/η και κανείς δεν μου το είπε».
Πώς διαφέρουν τα χαρακτηριστικά και οι συμπεριφορές
Δημογραφικά χαρακτηριστικά και δυσκολίες
- Στην ομάδα chunibyo ανήκε το 38,9% των συμμετεχόντων (122/314). Η μέση ηλικία ήταν 31 έτη και στις δύο ομάδες, ενώ στην πρώτη οι άνδρες ήταν σαφώς περισσότεροι (64,8% έναντι 50,0%).
- Τουλάχιστον ένα πρόβλημα που σχετιζόταν με την εφηβεία ανέφερε το 67,2% της ομάδας chunibyo, όπως δυσκολίες στην επικοινωνία, χειρότερες σχέσεις με οικογένεια ή φίλους και ανεξήγητο στρες. Στην ομάδα χωρίς chunibyo το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 14,1%.
Γνωστικές πλευρές και στοιχεία φαντασίας
- Ακαδημαϊκή αυτοεκτίμηση: Ότι οι εξετάσεις δεν αποτυπώνουν τις πραγματικές τους δυνατότητες πίστευε το 47,5% όσων είχαν chunibyo, έναντι 35,4% των συμμετεχόντων χωρίς chunibyo.
- Δυσφορία για την εικόνα του κόσμου: Την αίσθηση ότι «δεν πάει καλά με τον κόσμο» είχαν εκφράσει 61,1% των ερωτηθέντων με chunibyo, σε σύγκριση με 34,9% των μη-chunibyo.
- Φανταστικοί σύντροφοι: Φανταστικούς φίλους ή ρομαντικές μορφές ανέφερε ότι είχε το 32,0% της ομάδας chunibyo· στην ομάδα χωρίς chunibyo το ποσοστό περιοριζόταν στο 5,2%.
Αυτοπροσδιορισμός και στάση απέναντι στην ταμπέλα
- Και στις δύο ομάδες, περίπου ένας στους τέσσερις χρησιμοποιούσε ιδιαίτερες προσωπικές αντωνυμίες ή τίτλους: 27,9% στην ομάδα chunibyo και 24,0% στην άλλη, διαφορά που δεν ήταν στατιστικά σημαντική.
- Όταν άκουγαν ότι είχαν chunibyo στην εφηβεία, όσοι αυτοπροσδιορίζονταν έτσι ήταν πιθανότερο είτε να συμφωνήσουν με τον χαρακτηρισμό (51,3% έναντι 23,4%) είτε να αντιδράσουν αρνητικά (30,3% έναντι 22,4%). Αντίθετα, συχνότερα τον απέρριπταν τα άτομα χωρίς chunibyo (56,8% έναντι 30,3%).
Συνολικά, στο συγκεκριμένο δείγμα το chunibyo συνδεόταν με εντονότερες μεγαλόπρεπες φαντασιώσεις, μεγαλύτερη απορρόφηση σε φανταστικούς κόσμους και αίσθημα αποξένωσης. Και τα τρία χαρακτηριστικά καταγράφηκαν συχνότερα σε σχέση με συνομηλίκους που δεν δήλωναν ότι είχαν chunibyo.
Chunibyo: Οι τρεις κατηγορίες του συνδρόμου
Το σύνδρομο της δεύτερης γυμνασίου διακρίνεται σε τρεις διαφορετικούς τύπους:
- Τύπος DQN (dokyun-kei, δηλαδή ο ταραξίας)
- Τύπος υποκουλτούρας
- Τύπος «διαβολικό μάτι»
Ο τύπος DQN θυμίζει αντικοινωνική προσωπικότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως τέτοια χαρακτηριστικά αποτελούν την πραγματική φύση ή τον χαρακτήρα των παιδιών. Συνήθως, ο τρόπος συμπεριφοράς και ομιλίας του ατόμου είναι τραχύς.
Στον τύπο υποκουλτούρας, το άτομο προσκολλάται σε συγκεκριμένες τάσεις, ενδεχομένως ελάχιστα γνωστές, με βασικό στόχο να δείχνει «κουλ», διαφορετικό και ενδιαφέρον.
Ο τρίτος τύπος, το «διαβολικό μάτι», αφορά έναν χαρακτήρα με μυστικιστικές και φανταστικές αναφορές. Το άτομο θεωρεί ότι διαθέτει ξεχωριστές δυνάμεις και συγκεκριμένη αποστολή, σε σημείο που δημιουργεί για τον εαυτό του ένα ιδιαίτερο, μυστικιστικό όνομα. Το «διαβολικό μάτι» είναι διαφορετικό από το «κακό μάτι» της βασκανίας.
Κοινωνικό στίγμα και η σιωπηλή αντιμετώπιση του chunibyo
Η ιαπωνική κοινωνία συχνά αντιμετωπίζει αυτό το σύνδρομο με επιφυλακτικότητα και κρυφά, σαν να πρόκειται για κάτι ντροπιαστικό αντί για ένα ενδεχόμενο ψυχολογικό πρόβλημα που χρειάζεται άμεση διόρθωση. Κάποιοι υποβαθμίζουν τη σημασία του και περιγελούν αγόρια ή κορίτσια με τέτοιες συμπεριφορές, ενώ άλλοι αρνούνται ότι υπάρχει. Στην Ιαπωνία, όπως συμβαίνει συχνά, ό,τι ενδέχεται να φέρνει σε δύσκολη θέση μια κοινωνία ή ομάδα απομακρύνεται και αποκρύπτεται, ενώ το άτομο μπορεί να γίνει αντικείμενο χλευασμού και περιθωριοποίησης.
Η ωρίμανση και η υπέρβαση του chunibyo
Οι περισσότεροι νέοι περνούν κάποια περίοδο chunibyo, όμως συνήθως αφήνουν πίσω τους την παρόρμηση να «σφραγίζουν» φανταστικές δυνάμεις ή να παίρνουν πομπώδη ψευδώνυμα. Όταν το φαινόμενο αντιμετωπίζεται όχι ως μόνιμη διαταραχή αλλά ως προσωρινός τρόπος διαχείρισης, οικογένειες, εκπαιδευτικοί και συνομήλικοι μπορούν να αντιδρούν με κατανόηση και όχι με χλευασμό.
Η αναδρομή στην πορεία του όρου —από την αυτοσαρκαστική χρήση του από τον Ijuin Hikaru έως τις εμπειρικές έρευνες για την απορρόφηση στη φαντασία— και η αναγνώριση των τριών υποτύπων του βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα πώς να στηρίξουμε τους νέους σε αυτή την αμήχανη περίοδο.
Σύντομη ανακεφαλαίωση
- Το «chunibyo» είναι ένα ψυχικό φαινόμενο που εκδηλώνεται κυρίως στην εφηβεία, με χαρακτηριστικά την έντονη προσκόλληση σε φανταστικούς κόσμους και συμπεριφορές που υπερβαίνουν τη συνήθη αναπτυξιακή πορεία.
- Ο όρος ξεκίνησε από ιαπωνική τηλεοπτική εκπομπή και σταδιακά απέκτησε κοινωνικές διαστάσεις, συνδεόμενος με αποξένωση και δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις.
- Παρότι δεν αναγνωρίζεται επίσημα ως ψυχιατρική διάγνωση, το σύνδρομο περιγράφει συμπεριφορές όπως η παραληρητική αίσθηση μεγαλείου και η κοινωνική απομόνωση.
- Το chunibyo διακρίνεται σε τρεις υποτύπους: τον DQN, δηλαδή τον τύπο του ταραξία, τον τύπο της υποκουλτούρας και τον τύπο του «διαβολικού ματιού».
- Στην Ιαπωνία, το κοινωνικό στίγμα γύρω από το chunibyo δυσχεραίνει την κατανόηση και την αποδοχή του ως ενδεχόμενης ψυχολογικής πρόκλησης.
- Οι περισσότεροι νέοι αφήνουν πίσω τους αυτή τη φάση, καθώς η ωρίμανση και η αποδοχή είναι εφικτές και αναγνωρίζουν το chunibyo ως έναν παροδικό τρόπο αντιμετώπισης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/chunibyo-apokalyptoyme-to-mystiriodes-syndromo-tis-deyteras-gymnasioy-poy-vionoyn-chiliades-efivoi/6327
