Μια έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Immunology δείχνει ότι οι στατίνες, οι οποίες χρησιμοποιούνται κυρίως για την προστασία από καρδιαγγειακές παθήσεις, συνδέονται με μείωση της θνησιμότητας κατά 39% σε ασθενείς με σήψη. Η σήψη είναι σοβαρή κατάσταση που προκύπτει από υπερβολική φλεγμονώδη αντίδραση σε λοίμωξη και προσβάλλει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους ετησίως στις ΗΠΑ.
Αναλύοντας στοιχεία από 265.000 ασθενείς, οι ερευνητές συνέκριναν τη θεραπεία με στατίνες με την τυπική φροντίδα. Τα αποτελέσματα έδειξαν σημαντικά οφέλη για την επιβίωση και την αποκατάσταση ασθενών με σήψη που βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση. Οι συγγραφείς, ωστόσο, τονίζουν ότι χρειάζονται επιπλέον κλινικές δοκιμές για την επιβεβαίωση των ευρημάτων.
Σήψη και σηπτικό σοκ: κίνδυνοι και συνήθης θεραπεία
Όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά υπερβολικά με φλεγμονή σε μια λοίμωξη, μπορεί να προκληθεί σήψη και να αρχίσουν να υπολειτουργούν ζωτικά όργανα. Η κατάσταση απειλεί τη ζωή. Κάθε χρόνο στις ΗΠΑ περίπου 750.000 άνθρωποι εισάγονται στο νοσοκομείο με σήψη και περίπου το 27% χάνει τη ζωή του.
Περίπου στο 15% των περιστατικών η σήψη εξελίσσεται σε σηπτικό σοκ. Η επιπλοκή αυτή συνοδεύεται από εξαιρετικά χαμηλή αρτηριακή πίεση και περιορισμένη παροχή αίματος στους ιστούς. Σε περίπτωση σηπτικού σοκ, ο κίνδυνος θανάτου ανέρχεται στο 30-40%.
Η άμεση έναρξη θεραπείας βελτιώνει τις προοπτικές των ασθενών με σήψη. Η συνήθης αγωγή περιλαμβάνει αντιβιοτικά, υγρά που χορηγούνται ενδοφλέβια και αγγειοσυσπαστικά φάρμακα για την ενίσχυση της αρτηριακής πίεσης. Τώρα, μεγάλη πληθυσμιακή μελέτη στο Frontiers in Immunology έδειξε για πρώτη φορά ότι η προσθήκη στατινών στη θεραπεία ενδέχεται να αυξάνει τις πιθανότητες επιβίωσης.
«Η μελέτη διαπίστωσε ότι η θεραπεία με στατίνες συσχετίστηκε με 39% χαμηλότερο ποσοστό θνησιμότητας για ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση με σήψη, όταν μετρήθηκε σε διάστημα 28 ημερών μετά την εισαγωγή στο νοσοκομείο», δήλωσε ο Δρ. Caifeng Li, συγγραφέας της μελέτης και αναπληρωτής καθηγητής στο Γενικό Νοσοκομείο του Ιατρικού Πανεπιστημίου Tianjin στην Κίνα.
Η γνωστότερη χρήση των στατινών αφορά την προστασία από καρδιαγγειακές παθήσεις: μειώνουν την «κακή» LDL χοληστερόλη και τα τριγλυκερίδια, ενώ ενισχύουν την «καλή» HDL χοληστερόλη. Έχει, ωστόσο, αποδειχθεί ότι προσφέρουν πολλά ακόμη οφέλη, γεγονός που εξηγεί το αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη συμπληρωματική χορήγησή τους σε φλεγμονώδεις διαταραχές, όπως η σήψη.
«Οι στατίνες έχουν αντιφλεγμονώδεις, ανοσορρυθμιστικές, αντιοξειδωτικές και αντιθρομβωτικές ιδιότητες. Μπορούν να βοηθήσουν στον μετριασμό της υπερβολικής φλεγμονώδους απόκρισης, στην αποκατάσταση της ενδοθηλιακής λειτουργίας και στην εμφάνιση πιθανών αντιμικροβιακών δραστηριοτήτων», είπε ο Li.
Πώς μελετήθηκε η χρήση στατινών σε ασθενείς με σήψη
Για την έρευνα, οι συγγραφείς αξιοποίησαν τη δημόσια βάση δεδομένων Medical Information Mart for Intensive Care-IV (MIMIC-IV), με ανώνυμα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας 265.000 ασθενών. Τα αρχεία αφορούσαν εισαγωγές στα επείγοντα και στη μονάδα εντατικής θεραπείας του Ιατρικού Κέντρου Beth Israel Deaconess στη Βοστώνη, από το 2008 έως το 2019. Στη μελέτη εντάχθηκαν μόνο ενήλικοι με διάγνωση σήψης, οι οποίοι παρέμειναν στο νοσοκομείο για πάνω από 24 ώρες.
Η σύγκριση αφορούσε ασθενείς που έλαβαν στατίνες κατά τη νοσηλεία τους μαζί με την τυπική φροντίδα και όσους δεν έλαβαν στατίνες. Δεν έγινε διάκριση ως προς το είδος του φαρμάκου.
Σε παρατηρητικές έρευνες, όπως αυτή, οι θεραπείες δεν κατανέμονται τυχαία, σε αντίθεση με τις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που θεωρούνται το χρυσό πρότυπο της κλινικής έρευνας. Επομένως, δεν είναι εύκολο να αποκλειστεί η επίδραση κάποιας άγνωστης μεταβλητής στην επιλογή της θεραπείας. Για παράδειγμα, οι γιατροί μπορεί, συνειδητά ή όχι, να έτειναν να δίνουν στατίνες σε ασθενείς που είχαν περισσότερες πιθανότητες να ωφεληθούν.
Για να περιορίσουν αυτόν τον κίνδυνο μεροληψίας, ο Li και οι συνεργάτες του εφάρμοσαν τη μέθοδο «αντιστοίχισης βαθμολογίας προδιάθεσης». Κατασκεύασαν ένα στατιστικό μοντέλο που υπολόγιζε, με βάση τον ιατρικό φάκελο, την πιθανότητα να λάβει στατίνες κάθε ασθενής και κατόπιν αντιστοίχισαν κάθε περίπτωση με ασθενή παρόμοιας βαθμολογίας που δεν έπαιρνε στατίνες. Στο τελικό δείγμα περιλήφθηκαν 6.070 ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση που έλαβαν στατίνες και άλλοι 6.070 που δεν έλαβαν.
Η βασική ανάλυση εξέτασε τη θνησιμότητα από οποιαδήποτε αιτία μέσα σε 28 ημέρες. Σε συμπληρωματικές αναλύσεις αξιολογήθηκαν επίσης η διάρκεια νοσηλείας, η περίοδος μηχανικού αερισμού και η διάρκεια συνεχούς θεραπείας νεφρικής υποκατάστασης.
Θνησιμότητα και άλλα κλινικά αποτελέσματα με στατίνες
Τα δεδομένα κατέγραψαν θνησιμότητα από οποιαδήποτε αιτία μέσα σε 28 ημέρες στο 14,3% των ασθενών που έλαβαν στατίνες, έναντι 23,4% όσων δεν έλαβαν, διαφορά που αντιστοιχεί σε σχετική μείωση 39% [9,1 ποσοστιαίες μονάδες]. Από την άλλη, στην ομάδα των στατινών ο μηχανικός αερισμός διαρκούσε κατά 3 ώρες περισσότερο και η συνεχής θεραπεία νεφρικής υποκατάστασης κατά 26 ώρες περισσότερο.
«Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν έντονα ότι οι στατίνες μπορούν να παρέχουν προστατευτική δράση και να βελτιώνουν τα κλινικά αποτελέσματα για ασθενείς με σήψη], κατέληξε ο Li.
Οι πρόσθετες αναλύσεις έδειξαν παρόμοια αποτελέσματα σε ασθενείς με φυσιολογικό βάρος, υπέρβαρους και παχύσαρκους, όχι όμως σε όσους είχαν χαμηλό σωματικό βάρος.
Περιορισμοί της μελέτης και προηγούμενες κλινικές δοκιμές
Για ποιον λόγο οι προηγούμενες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες, αν και θεωρητικά ισχυρότερες, δεν εντόπισαν όφελος από τη χρήση στατινών; Ο Li και οι συνεργάτες του εκτίμησαν ότι ενδεχομένως το πρόβλημα να βρίσκεται στον σχεδιασμό τους. Καθώς οι δοκιμές αυτές κοστίζουν ακριβά, συχνά δεν διαθέτουν επαρκή ισχύ: συμμετέχουν πολύ λίγοι ασθενείς ώστε να αναδειχθεί ένα σημαντικό αποτέλεσμα.
«Προηγούμενες τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές μπορεί να μην έχουν βρει καθαρό όφελος των στατινών σε ασθενείς με τη σήψη λόγω της υποαναφοράς των διαγνώσεων σήψης, των μικρών μεγεθών δειγμάτων και της αδυναμίας να ληφθούν υπόψη οι σύνθετες αλληλεπιδράσεις μεταξύ της χρήσης στατινών και των χαρακτηριστικών των ασθενών», πρότεινε ο Li. «Μια ιδανική τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή για την επιβεβαίωση ή την απόρριψη των αποτελεσμάτων μας θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα μεγάλο μέγεθος δείγματος ασθενών με σήψη, με λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τους τύπους στατινών, τις δόσεις και τη διάρκεια της θεραπείας. Θα πρέπει επίσης να λαμβάνει προσεκτικά υπόψη τον χρόνο έναρξης και τον έλεγχο των στατινών για πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες».
Περισσότερες πληροφορίες: Statin use during Intensive Care Unit Stay Is Associated with Improved Clinical Outcomes in Critically Ill Patients with Sepsis: A Cohort Study, Frontiers in Immunology (2025). DOI: 10.3389/fimmu.2025.1537172.
Στα βασικά σημεία
- Νέα μελέτη δείχνει ότι η λήψη στατινών μπορεί να περιορίσει κατά 39% τη θνησιμότητα ασθενών με σήψη, προσφέροντας σημαντικό όφελος στην επιβίωση.
- Η σήψη σχετίζεται με υπερβολική φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού σε μια λοίμωξη και κάθε χρόνο προσβάλλει εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, με θνησιμότητα περίπου 27%.
- Στη μελέτη αξιοποιήθηκαν δεδομένα 265.000 ασθενών και εξετάστηκαν οι επιπτώσεις των στατινών σε σύγκριση με την τυπική φροντίδα.
- Οι στατίνες έχουν αντιφλεγμονώδεις και ανοσορρυθμιστικές ιδιότητες, οι οποίες πιθανόν να συμβάλλουν στη βελτίωση της κλινικής κατάστασης των ασθενών με σήψη.
- Οι ερευνητές εισηγούνται να πραγματοποιηθούν περισσότερες κλινικές δοκιμές για την επιβεβαίωση των ευρημάτων, αφού παλαιότερες μελέτες δεν κατέληξαν σε αντίστοιχα αποτελέσματα.
- Η επίδραση των στατινών ενδέχεται να διαφέρει ανάλογα με τον δείκτη μάζας σώματος, ενώ τα πιο θετικά αποτελέσματα καταγράφηκαν σε υπέρβαρους και παχύσαρκους ασθενείς.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-statines-thorakizoyn-apo-thanatifora-sipsi/9896
