Η ρίζα βαλεριάνας, γνωστή από την ιστορική χρήση της στη μεσαιωνική Σουηδία, εκτιμάται για τις καταπραϋντικές ιδιότητές της και χρησιμοποιείται για την ανακούφιση από το στρες, τους πονοκεφάλους και τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.
Η ρίζα έχει αποδεδειγμένα κλινικά οφέλη για τον ύπνο και τη μείωση του άγχους. Ενδέχεται, επίσης, να προσφέρει ανακούφιση από ενοχλήσεις όπως οι εξάψεις και οι πόνοι περιόδου.
Παρότι θεωρείται ασφαλής για βραχυπρόθεσμη χρήση, είναι καλό να προηγείται συμβουλή ειδικού, επειδή μπορεί να αλληλεπιδράσει με άλλα φάρμακα και να προκαλέσει ήπιες παρενέργειες.
Με μακρά ιστορία χρήσης για τη χαλάρωση και τον καλύτερο ύπνο, το βότανο της μεσαιωνικής Σουηδίας είναι ένα φυσικό συστατικό που ξεχωρίζει για τις καταπραϋντικές ιδιότητές του. Ποιο είναι, ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία και ποιοι οι πιθανοί κίνδυνοι;
Ποιο είναι το βότανο της μεσαιωνικής Σουηδίας και τι προσφέρει στην υγεία
Με καταγωγή από την Ευρώπη και την Ασία, το βότανο της μεσαιωνικής Σουηδίας απαντάται σήμερα σε πολλές περιοχές του κόσμου. Η παραδοσιακή βοτανοθεραπεία το αξιοποιεί για την αϋπνία, το στρες και τους πονοκεφάλους τάσης. Η καταπραϋντική δράση του έχει προσελκύσει ενδιαφέρον, ιδίως ως προς τις ιδιότητες που αποδίδονται στη ρίζα.
Στη ρίζα βρίσκονται δραστικές ενώσεις που πιστεύεται πως συμβάλλουν στη χαλάρωση και στην καλύτερη ποιότητα ύπνου. Κυκλοφορεί ευρέως ως συμπλήρωμα σε κάψουλες, τσάγια και βάμματα. Από τα διάφορα μέρη του φυτού, μόνο ορισμένα έχουν εξεταστεί σε κλινικές μελέτες και αναγνωρίζονται από ειδικούς και υγειονομικές αρχές για τις πιθανές επιδράσεις τους στον ύπνο και το άγχος.
Ρίζα ή φύλλα βαλεριάνας: ποια επιλογή είναι καλύτερη;
Μόνο η ρίζα βαλεριάνας έχει κλινικά τεκμηριωμένα αποτελέσματα στον ύπνο και το άγχος, όπως δείχνουν πολλές τυχαιοποιημένες δοκιμές και μετα-αναλύσεις, αλλά και η αναγνώριση από Ευρωπαϊκές αρχές. Σύμφωνα με τις μελέτες, τα σκευάσματα από τη ρίζα μπορεί να βελτιώσουν μέτρια την ποιότητα του ύπνου και να περιορίσουν το άγχος, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται τακτικά επί 2–4 εβδομάδες. Τα σκευάσματα είναι, παράλληλα, καλά ανεκτά.
Για τα φύλλα βαλεριάνας, αντίθετα, δεν υπάρχουν κλινικές μελέτες ή δοκιμές σε ανθρώπους που να στηρίζουν τη χρήση τους, ενώ δεν έχουν αναγνωριστεί από τις ρυθμιστικές αρχές για φαρμακευτική αξιοποίηση. Έτσι, το τσάι από τη ρίζα αποτελεί τη μοναδική επιλογή με επιστημονικά δεδομένα, ενώ το τσάι από φύλλα δεν διαθέτει επιστημονική υποστήριξη.
Τα οφέλη της βαλεριάνας για την υγεία
1. Συμβάλλει στη βελτίωση του ύπνου
Η ρίζα βαλεριάνας χρησιμοποιείται κυρίως για τη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Σύμφωνα με έρευνες, τα συμπληρώματα βαλεριάνας ενδέχεται να βοηθήσουν ανθρώπους με διαταραχές ύπνου, όπως η αϋπνία. Η συγκεκριμένη κατάσταση δυσκολεύει την έναρξη ή τη διατήρηση του ύπνου, καθώς και την επίτευξη καλής ποιότητας ύπνου.
Μία μόνο δόση βαλεριάνας ενδέχεται να μην αρκεί για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ύπνου. Επιπλέον, προϊόντα με εκχύλισμα βαλεριάνας, αντί για ολόκληρη ρίζα και ρίζωμα, μπορεί να μην έχουν αποτέλεσμα.
2. Προσφέρει ανακούφιση από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης
Η εμμηνόπαυση ορίζεται ως η περίοδος κατά την οποία έχει διακοπεί η έμμηνος ρύση επί 12 μήνες. Πιθανά συμπτώματα είναι οι εξάψεις, τα προβλήματα ύπνου, το άγχος και η κατάθλιψη. Αρκετές μικρές μελέτες υποδεικνύουν ότι τα συμπληρώματα βαλεριάνας μπορεί να περιορίσουν τη σοβαρότητα των εξάψεων, να βελτιώσουν τις διαταραχές ύπνου και να μειώσουν συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης. Για να προσδιοριστεί η επίδραση της ρίζας βαλεριάνας στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, χρειάζονται μεγαλύτερες μελέτες.
3. Ανακουφίζει από τους πονοκεφάλους τάσης
Οι πονοκέφαλοι τάσης αποτελούν τον συχνότερο τύπο πονοκεφάλου. Ενδέχεται να προκύψουν όταν οι μύες στο κεφάλι και τον αυχένα συσπώνται ως αντίδραση στο στρες ή σε τραυματισμό. Καθώς η βαλεριάνα έχει αναλγητικές και αντι-στρες ιδιότητες, μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπισή τους.
4. Βοηθά στην αντιμετώπιση του άγχους, της κατάθλιψης και του στρες
Ορισμένοι χρησιμοποιούν συμπληρώματα με ρίζα βαλεριάνας με στόχο να περιορίσουν το στρες και το άγχος. Σε μία μελέτη, η ημερήσια λήψη 300 χιλιοστόγραμμα εκχυλίσματος ρίζας βαλεριάνας για διάστημα τεσσάρων εβδομάδων περιόρισε σημαντικά την εγκεφαλική δραστηριότητα που συνδέεται με το άγχος σε άτομα με ψυχολογικό στρες.
Για τη ρίζα βαλεριάνας υπάρχουν ενδείξεις ότι διαθέτει αγχολυτική δράση και ιδιότητες που μπορούν να βοηθήσουν απέναντι στο στρες. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επαρκούν για να προταθεί ως θεραπεία διαταραχών άγχους. Σε μικρή μελέτη με 39 άτομα, φάνηκε επίσης πιθανή βελτίωση των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Άτομα που υποβάλλονταν σε αιμοκάθαρση και έπαιρναν καθημερινά το συμπλήρωμα επί έναν μήνα παρουσίασαν λιγότερα συμπτώματα από τα υπόλοιπα άτομα.
5. Πιθανή ανακούφιση από τους πόνους της περιόδου
Η βαλεριάνα ενδέχεται να μειώσει τον πόνο πριν από την περίοδο ή όσο αυτή διαρκεί. Η δράση της μπορεί να περιορίσει τους μυϊκούς σπασμούς και να προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο.
Κόπωση και πόνος είναι ανάμεσα στα συμπτώματα του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (PMS), τα οποία μπορεί να εμφανιστούν μία ή δύο εβδομάδες πριν από την έμμηνο ρύση. Σε έρευνα συμμετείχαν 100 φοιτήτριες με PMS, οι οποίες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Για τρεις μήνες, η ομάδα που λάμβανε τη θεραπεία έπαιρνε καθημερινά δύο κάψουλες με ρίζα βαλεριάνας κατά τις τελευταίες επτά ημέρες του κύκλου. Στη δεύτερη ομάδα χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο.
Οι γυναίκες της ομάδας θεραπείας δήλωσαν ότι τα σωματικά συμπτώματα του PMS ήταν λιγότερο έντονα, μεταξύ αυτών ο μυϊκός πόνος και η ευαισθησία στο στήθος. Τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, ωστόσο χρειάζονται επιπλέον μελέτες για να επιβεβαιωθούν.
Πώς μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τη ρίζα βαλεριάνας
Η βαλεριάνα κυκλοφορεί ως κάψουλα, δισκίο, βάμμα (υγρό εκχύλισμα) ή τσάι. Λαμβάνεται είτε μόνη της είτε μαζί με άλλα βότανα, όπως το χαμομήλι και η πασιφλόρα, σε συμπληρώματα ύπνου ή σε αφεψήματα χαλάρωσης.
Ο σκοπός χρήσης καθορίζει πότε μπορείτε να πάρετε ρίζα βαλεριάνας. Για καλύτερη ξεκούραση και ύπνο, μπορεί να ληφθεί ως μία δόση πριν από την κατάκλιση. Για την αντιμετώπιση του στρες και του άγχους, ορισμένοι τη λαμβάνουν περισσότερες από μία φορές την ημέρα. Αν χρησιμοποιείται στη διάρκεια της ημέρας, συνήθως συνιστάται η λήψη της με το φαγητό.
Πριν προσθέσετε ένα συμπλήρωμα διατροφής στην καθημερινότητά σας, μιλήστε με τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας. Είναι πιθανό να εμφανιστούν ανεπιθύμητες ενέργειες ή αλληλεπιδράσεις με τα φάρμακα που λαμβάνετε.
Δοσολογία ρίζας βαλεριάνας
Για διαταραχές ύπνου, η συνήθης ποσότητα ρίζας βαλεριάνας είναι 300–600 χιλιοστόγραμμα πριν από τον ύπνο. Εναλλακτικά, η ποσότητα μπορεί να μοιραστεί σε επιμέρους δόσεις κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Σε πολλά συμπληρώματα που διατίθενται online, η περιεκτικότητα σε ρίζα βαλεριάνας είναι 500 χιλιοστόγραμμα, ενώ ορισμένα προϊόντα προσφέρουν σημαντικά υψηλότερη δόση. Αν έχετε αμφιβολία για την ποσότητα, ζητήστε τη συμβουλή ειδικού.
Είναι ασφαλής η βαλεριάνα;
Για χρήση μικρής διάρκειας, η ρίζα βαλεριάνας θεωρείται σχετικά ασφαλής. Δεν έχει διευκρινιστεί αν ισχύει το ίδιο και για μακροχρόνια χρήση, ενώ δεν είναι γνωστό αν μπορεί να βλάψει εγκύους ή γυναίκες που θηλάζουν.
Έχουν καταγραφεί σπάνιες περιπτώσεις ηπατικής βλάβης που συνδέθηκαν με τη χρήση ρίζας βαλεριάνας. Αξίζει να αναφερθεί ότι βλάβη στο ήπαρ παρατηρήθηκε μόνο όταν το συμπλήρωμα συνδυάστηκε με άλλα βότανα, όπως το skullcap και το black cohosh.
Πιθανές αλληλεπιδράσεις της βαλεριάνας με φάρμακα
Η ρίζα βαλεριάνας μπορεί να προκαλέσει καταστολή. Εξαιτίας της υπνωτικής δράσης της, μην τη συνδυάζετε με αλκοόλ.
Εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγετε τον συνδυασμό της με φάρμακα για το άγχος, την επιληψία, την αϋπνία και τις επιληπτικές κρίσεις. Σε αυτά περιλαμβάνονται:
- Αντισπασμωδικά: Φάρμακα που περιέχουν φαινυτοΐνη ή βαλπροϊκό οξύ ως δραστικές ουσίες.
- Βαρβιτουρικά: Κατασταλτικά για το άγχος και τους σπασμούς, όπως η φαινοβαρβιτάλη και η προποφόλη.
- Βενζοδιαζεπίνες: Κατασταλτικά που προκαλούν καταστολή και χρησιμοποιούνται για το άγχος και τις κρίσεις, όπως η λοραζεπάμη, η αλπραζολάμη και η διαζεπάμη.
- Φάρμακα για τον ύπνο: Για παράδειγμα, η ζολπιδέμη και η εζοπικλόνη.
Πριν από τη λήψη οποιουδήποτε φυτικού προϊόντος, μαζί και της ρίζας βαλεριάνας, είναι προτιμότερο να συζητήσετε με ειδικό. Ζητήστε ενημέρωση για πιθανούς κινδύνους από τη χρήση της μαζί με άλλα συμπληρώματα, όπως η μελατονίνη, το βαλσαμόχορτο και το kava. Τα προϊόντα αυτά έχουν παρόμοια κατασταλτική δράση και ενδέχεται να ενισχύσουν ή να αλλάξουν την επίδραση της βαλεριάνας.
Μπορεί να ληφθεί υπερβολική ποσότητα βαλεριάνας;
Παρότι η ρίζα βαλεριάνας θεωρείται σχετικά ασφαλής, υπάρχει πιθανότητα υπερδοσολογίας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται συχνότερα όταν λαμβάνονται μεγάλες ποσότητες. Πιθανή συνέπεια της βαλεριάνας είναι η υπνηλία, η οποία μπορεί να δυσκολέψει την οδήγηση ή την εργασία.
Να τηρείτε πάντα τις οδηγίες για τη δοσολογία που αναγράφονται στις ετικέτες των συμπληρωμάτων. Επίσημα καθορισμένο ανώτατο όριο δεν υπάρχει. Κάποιοι ειδικοί συστήνουν να μην υπερβαίνονται τα 1.060 χιλιοστόγραμμα την ημέρα.
Παρενέργειες της ρίζας βαλεριάνας
Κατά τη χρήση ρίζας βαλεριάνας έχουν αναφερθεί λίγες ανεπιθύμητες αντιδράσεις, οι οποίες είναι συνήθως ήπιες.
Οι συνηθέστερες παρενέργειες είναι:
- Διάρροια
- Ζάλη
- Υπνηλία
- Πονοκέφαλος
- Κνησμός στο δέρμα
Βασικά σημεία
- Με παραδοσιακή χρήση στη Σουηδία κατά τον Μεσαίωνα, η ρίζα της βαλεριάνας έχει καταπραϋντική δράση και προσφέρει ανακούφιση από το στρες, τον πονοκέφαλο και τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης.
- Η βελτίωση της ποιότητας του ύπνου και η μείωση του άγχους αποτελούν κλινικά αποδεδειγμένα οφέλη της, ενώ ενδέχεται να συμβάλει και στις εξάψεις και στους πόνους της περιόδου.
- Πριν από τη χρήση προτείνεται να ζητείται η γνώμη ειδικού, αφού είναι πιθανές αλληλεπιδράσεις με φάρμακα και ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες.
- Σύμφωνα με τις κλινικές μελέτες, η ρίζα της βαλεριάνας φαίνεται αποτελεσματικότερη από τα φύλλα της για καλύτερο ύπνο και λιγότερο άγχος.
- Η ρίζα της βαλεριάνας διατίθεται σε διάφορες μορφές, όπως κάψουλες, βάμματα και τσάι, ενώ η δοσολογία κυμαίνεται από 300 έως 600 χιλιοστόγραμμα πριν από τον ύπνο.
- Παρότι θεωρείται γενικά ασφαλής, δεν έχουν μελετηθεί πλήρως ούτε οι συνέπειες της μακροχρόνιας χρήσης ούτε οι επιδράσεις της σε εγκύους και θηλάζουσες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/to-magiko-votano-tis-mesaionikis-soyidias-poy-katapolema-to-stres-exafanizei-ponokefaloys-kai-metamorfonei-ta-symptomata-tis-emminopaysis/16735
