Η ανεξέλεγκτη χρήση συμπληρωμάτων βιταμινών D και Β12 ενδέχεται να αποδειχθεί επικίνδυνη, προειδοποιεί ο ενδοκρινολόγος Σπύρος Καρράς. Χωρίς ιατρική ένδειξη, πολλοί παίρνουν αυτές τις βιταμίνες, με κίνδυνο, μεταξύ άλλων, υπερδοσολογίας της D και σοβαρών επιπλοκών.
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι συχνή, ωστόσο η χορήγησή της πρέπει να γίνεται μόνο σε ομάδες υψηλού κινδύνου, όπως οι έγκυοι και οι ηλικιωμένοι. Η έλλειψη Β12 εμφανίζεται σπανιότερα, αλλά μπορεί να αφορά ορισμένες συγκεκριμένες ομάδες.
Ο Καρράς υπογραμμίζει ότι η ασφαλής χρήση αυτών των βιταμινών προϋποθέτει καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας.
Η χρήση διατροφικών συμπληρωμάτων χωρίς έλεγχο, μεταξύ των οποίων η βιταμίνη D και η Β12, μπορεί να εγκυμονεί κινδύνους, επισημαίνει ειδικός, ιδίως όταν οι δόσεις είναι υψηλές και η λήψη παρατείνεται.
Συχνό σφάλμα αποτελεί η χρήση συμπληρωμάτων χωρίς ιατρική σύσταση ή προηγούμενες εξετάσεις. Αρκετοί επιλέγουν βιταμίνη D ή Β12 επειδή «την παίρνουν όλοι» ή επειδή τη συναντούν ως πρόταση στο διαδίκτυο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ωστόσο, οι βιταμίνες δεν είναι ακίνδυνες όταν χρησιμοποιούνται χωρίς λόγο ή σε μεγάλες ποσότητες.
Σοβαρό λάθος είναι επίσης η προμήθεια σκευασμάτων άγνωστης προέλευσης από το διαδίκτυο, χωρίς συμβουλή επαγγελματία υγείας.
Τις προειδοποιήσεις αυτές μεταφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο ενδοκρινολόγος Σπύρος Καρράς, ακαδημαϊκός συνεργάτης στο Εργαστήριο Βιοχημείας της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ. Αφορμή αποτελεί ομιλία του στο 12ο Πανελλήνιο Συνέδριο Εφαρμοσμένης Φαρμακευτικής, το οποίο οργανώνει ο Φαρμακευτικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης στις 28 και 29 Μαρτίου 2026.
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D
Ο κ. Καρράς αναφέρει ότι τα χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D είναι συχνά. Σύμφωνα με μελέτες, σημαντικό τμήμα του πληθυσμού παρουσιάζει ανεπάρκεια, κυρίως εξαιτίας:
- Μικρότερης έκθεσης στην ηλιακή ακτινοβολία
- Της χρήσης αντηλιακού
- Του σύγχρονου τρόπου ζωής, με πολλές ώρες παραμονής σε κλειστούς χώρους
Η χαμηλή βιταμίνη D συνδέεται με οστεομαλακία, ραχίτιδα και μεγαλύτερο κίνδυνο πτώσεων στους ηλικιωμένους. Υπάρχουν ακόμη στοιχεία που υποδεικνύουν πιθανή συμβολή της στη ρύθμιση της γλυκόζης σε άτομα με προδιαβήτη. Παρ’ όλα αυτά, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για να στηρίξουν τη μαζική χορήγησή της στον γενικό πληθυσμό χωρίς ειδική ένδειξη.
Στην πράξη, ο έλεγχος της βιταμίνης D συνιστάται να γίνεται κυρίως σε ανθρώπους που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο, όπως:
- Ηλικιωμένοι
- Έγκυοι
- Άτομα με οστεοπόρωση
- Ασθενείς με δυσαπορρόφηση
- Άτομα που έχουν κάνει βαριατρική επέμβαση (χειρουργείο αδυνατίσματος)
- Όσοι χρησιμοποιούν ορισμένα φάρμακα
Η ανεπάρκεια βιταμίνης Β12
Η κύρια πηγή βιταμίνης Β12 είναι η τροφή, γι’ αυτό η έλλειψή της αφορά μικρότερο ποσοστό του γενικού πληθυσμού. Ωστόσο «είναι αρκετά συχνή σε συγκεκριμένες ομάδες, όπως στους ηλικιωμένους, όπου μπορεί να φτάσει περίπου στο 10-15%, καθώς και σε άτομα με γαστρεντερικές παθήσεις ή σε όσους ακολουθούν αυστηρά φυτοφαγική διατροφή», σημειώνει ο κ. Καρράς.
Ανεπάρκεια Β12 εμφανίζεται επίσης σε ασθενείς που παίρνουν:
- Μετφορμίνη, ένα φάρμακο για τον διαβήτη
- Αναστολείς αντλίας πρωτονίων (φάρμακα για προβλήματα του στομάχου, όπως η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση)
Η έλλειψη της Β12 ενδέχεται να προκαλέσει κόπωση, αναιμία, μούδιασμα στα άκρα, δυσκολία στην ισορροπία κατά τη βάδιση και διαταραχές στη μνήμη. Σε σοβαρότερα στάδια μπορεί να προκύψουν νευρολογικές βλάβες, οι οποίες δεν αποκαθίστανται πάντοτε.
Οι κίνδυνοι της υπερβολικής χρήσης βιταμινών
Παρότι αρκετοί άνθρωποι μπορεί να έχουν έλλειψη μίας ή περισσότερων βιταμινών, η ανεξέλεγκτη λήψη συμπληρωμάτων δεν αποτελεί λύση. Αντίθετα, «μπορεί να γίνει επικίνδυνη, ιδίως όταν λαμβάνονται σε υψηλές δόσεις για μεγάλο χρονικό διάστημα», επισημαίνει ο κ. Καρράς.
Για τη βιταμίνη D, η υπερβολική δόση ενδέχεται να αυξήσει το ασβέστιο στο αίμα και να επιφέρει:
- Νεφρολιθίαση
- Βλάβη στους νεφρούς
- Άλλες σοβαρές επιπλοκές
Για τον λόγο αυτό, η βιταμίνη D πρέπει να λαμβάνεται μόνο εφόσον υπάρχει σχετική ένδειξη και με καθοδήγηση επαγγελματία υγείας, τονίζει ο κ. Καρράς.
Η υπερβολική πρόσληψη βιταμίνης Β12 είναι σπάνια. Ευτυχώς δεν προκαλεί μόνιμες βλάβες, αλλά μπορεί να συνοδεύεται από ενοχλητικά συμπτώματα, από ναυτία και εμετό μέχρι αϋπνία, άγχος και πονοκέφαλο.
«Η ορθολογική χρήση των βιταμινών D και Β12 πρέπει να βασίζεται σε τεκμηριωμένες ενδείξεις και εξατομικευμένη προσέγγιση, με στόχο τη βελτίωση της υγείας και την αποφυγή περιττών παρεμβάσεων», τονίζει ο κ. Καρράς. «Ο ρόλος του φαρμακοποιού είναι καθοριστικός στην αναγνώριση των ομάδων κινδύνου, τη σωστή ενημέρωση των ασθενών, τον έλεγχο πιθανών αλληλεπιδράσεων και την αποφυγή αλόγιστης χρήσης συμπληρωμάτων, καθώς και στην παραπομπή σε ιατρό όταν απαιτείται».
Φωτογραφία: iStock
Με λίγα λόγια
- Η λήψη βιταμινών D και Β12 χωρίς έλεγχο μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική δόση και σοβαρές επιπλοκές.
- Μόνο άτομα υψηλού κινδύνου, μεταξύ των οποίων ηλικιωμένοι και έγκυες, θα πρέπει να λαμβάνουν βιταμίνη D, ενώ οι ελλείψεις Β12 είναι λιγότερο συχνές.
- Χωρίς ιατρική ένδειξη, αρκετοί παίρνουν αυτές τις βιταμίνες, ακολουθώντας επικίνδυνες πρακτικές, όπως η προμήθεια σκευασμάτων από αμφίβολες πηγές.
- Η υπερβολική δόση βιταμίνης D ενδέχεται να επιφέρει σοβαρά προβλήματα, όπως βλάβη στα νεφρά. Η Β12, από την άλλη, μπορεί να προκαλέσει δυσάρεστα συμπτώματα, χωρίς όμως να αφήνει μόνιμες βλάβες.
- Για να αποφεύγονται περιττές παρεμβάσεις, η χρήση βιταμινών χρειάζεται εξατομικευμένη προσέγγιση και καθοδήγηση από επαγγελματίες υγείας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/vitamines-d-kai-v12-oi-kindynoi-apo-tin-anexelegkti-lipsi-toys-poioi-tis-chreiazontai/23706
