Περίπου ένας στους οκτώ ενήλικες στις ΗΠΑ έχει δοκιμάσει ή χρησιμοποιεί σήμερα φάρμακο GLP-1, ενώ το 25% των χρηστών αυτών δηλώνει ότι βασικός του στόχος είναι η απώλεια βάρους. Η απώλεια κιλών, όμως, δεν περιορίζεται στο λίπος, αφού μπορεί να επηρεάσει και τους μυς. Σε όσους λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 ενδέχεται να υπάρξει γρήγορη και σημαντική μείωση της μυϊκής μάζας, η οποία μπορεί να φτάσει το 40% της συνολικής απώλειας βάρους. Πώς είναι δυνατόν, λοιπόν, να χάσει κανείς βάρος χωρίς να στερηθεί και σημαντικούς μυς;
Πρωτεΐνη που ονομάζεται BCL6 φαίνεται να έχει καθοριστική σημασία για τη διατήρηση υγιούς μυϊκής μάζας, σύμφωνα με νέα μελέτη του Ινστιτούτου Salk. Στα πειράματα, τα ποντίκια με μειωμένα επίπεδα BCL6 εμφάνισαν αισθητά λιγότερη μυϊκή μάζα και δύναμη. Όταν, όμως, οι ερευνητές αύξησαν την πρωτεΐνη, οι απώλειες αντιστράφηκαν με επιτυχία.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η χορήγηση φαρμάκων GLP-1 μαζί με ένα σκεύασμα που αυξάνει την BCL6 θα μπορούσε να περιορίσει την ανεπιθύμητη απώλεια μυών. Ανάλογες παρεμβάσεις ενδέχεται να αξιοποιηθούν και σε άλλες ομάδες με αυξημένη πιθανότητα μυϊκής απώλειας, όπως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία ενήλικες και οι ασθενείς με συστηματικές παθήσεις, μεταξύ των οποίων η σήψη και ο καρκίνος.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences.
«Οι μύες είναι ο πιο άφθονος ιστός στο ανθρώπινο σώμα, επομένως η συντήρησή τους είναι κρίσιμη για την υγεία και την ποιότητα ζωής μας», αναφέρει ο καθηγητής Ronald Evans, διευθυντής του εργαστηρίου έκφρασης γονιδίων στο Salk. «Η μελέτη μας αποκαλύπτει πώς το σώμα μας συντονίζει τη διατήρηση όλων αυτών των μυών με τα επίπεδα διατροφής και ενέργειας μας και με αυτή τη νέα γνώση, μπορούμε να αναπτύξουμε θεραπευτικές παρεμβάσεις για ασθενείς που χάνουν μύες ως παρενέργεια της απώλειας βάρους, της ηλικίας ή μιας ασθένειας».
Νηστεία, αυξητική ορμόνη και ρύθμιση του IGF1
Η παρατεταμένη αποχή από το φαγητό θέτει τον οργανισμό σε κατάσταση νηστείας. Τότε, το άδειο στομάχι απελευθερώνει γκρελίνη, ορμόνη που μεταφέρει στον εγκέφαλό σας το μήνυμα «Πεινάω!». Σε απάντηση, ο εγκέφαλος εκκρίνει αυξητική ορμόνη, η οποία ρυθμίζει την ανάπτυξη και τον μεταβολισμό σε κύτταρα, ιστούς και όργανα. Η αυξητική ορμόνη προσδένεται στα κύτταρα καθώς κυκλοφορεί στο σώμα και τους δίνει το σήμα να παράγουν μια ακόμη πρωτεΐνη, τον αυξητικό παράγοντα 1 που μοιάζει με την ινσουλίνη (IGF1). Στη συνέχεια, ο IGF1 αναλαμβάνει τον σημαντικό ρόλο της ρύθμισης της μυϊκής ανάπτυξης.
Μεταξύ της δράσης της αυξητικής ορμόνης και της παραγωγής IGF1 παρεμβάλλεται ένα σύνθετο δίκτυο πρωτεϊνών, το οποίο καθορίζει πόσο IGF1 θα παραχθεί. Σε αυτές συγκαταλέγεται η SOCS2, που περιορίζει την παραγωγή του. Όταν απουσιάζει η SOCS2, ο IGF1 παράγεται ανεξέλεγκτα και προκαλεί γιγαντισμό. Αντίθετα, η υπερβολική SOCS2 μπορεί να μειώσει υπερβολικά τα επίπεδα IGF1, οδηγώντας σε μικρότερο μέγεθος σώματος και απώλεια δύναμης. Η SOCS2, ωστόσο, είναι μόνο ένας από τους παράγοντες της διαδρομής από την αυξητική ορμόνη στον IGF1.
Για να βρουν τρόπους προστασίας από την ταχεία απώλεια μυών, οι επιστήμονες του Salk χρειάζονταν καλύτερη κατανόηση των διεργασιών που διατηρούν τους μυς. Στην αναζήτηση επιπλέον παραγόντων, εξέτασαν εθνική βάση δεδομένων με δείγματα ανθρώπινων ιστών. Εκεί διαπίστωσαν ότι τα μυϊκά κύτταρα περιείχαν άφθονη BCL6, εύρημα που υπέδειξε πως η πρωτεΐνη ενδέχεται να συμμετέχει ουσιαστικά στη διαδικασία.
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε αν η BCL6 συμβάλλει στη διατήρηση των μυών, συγκρίνοντας ποντίκια με λειτουργικές πρωτεΐνες BCL6 και ποντίκια χωρίς αυτές. Τα δεύτερα είχαν 40% λιγότερη μυϊκή μάζα από τα υγιή ζώα, ενώ η δομή και η λειτουργία των μυών που διατηρούσαν ήταν επίσης επιβαρυμένες. Η αύξηση της έκφρασης της BCL6 στους μυς των ζώων ανέστρεψε με επιτυχία τις απώλειες τόσο στη μάζα όσο και στη δύναμη. Επιπλέον, από τη σύγκριση φυσιολογικών ποντικιών με εκείνα που είχαν μείνει νηστικά όλη τη νύχτα, προέκυψε ότι τα νηστικά ζώα είχαν λιγότερη BCL6 στους μυς τους.
Τα πειράματα που έγιναν στη συνέχεια αποκάλυψαν πώς η πρωτεΐνη BCL6 συμβάλλει στη διατήρηση των μυών. Η νηστεία ενισχύει την έκκριση αυξητικής ορμόνης, με αποτέλεσμα να μειώνονται τα επίπεδα BCL6 στα μυϊκά κύτταρα. Καθώς η BCL6 ρυθμίζει την SOCS2, η μείωσή της συνεπάγεται χαμηλότερα επίπεδα SOCS2. Όταν η BCL6 βρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα, μπορεί να ελέγχει την έκφραση της SOCS2 και, κατ’ επέκταση, την παραγωγή IGF1. Στα ζώα χωρίς BCL6, η απουσία ρύθμισης της SOCS2 επιβράδυνε τόσο την παραγωγή IGF1, ώστε οι μύες εξασθενούσαν σταδιακά.
«Είμαστε ενθουσιασμένοι που αποκαλύπτουμε τον σημαντικό ρόλο της BCL6 στη διατήρηση της μυϊκής μάζας», αναφέρει ο Hunter Wang, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο εργαστήριο του Evans. «Αυτά ήταν πολύ εκπληκτικά και ιδιαίτερα ευρήματα που ανοίγουν την πόρτα για πολλές νέες ανακαλύψεις και πιθανές θεραπευτικές καινοτομίες».
BCL6 και GLP-1: προοπτικές για την προστασία των μυών
Για όσους λαμβάνουν GLP-1 και επιδιώκουν απώλεια βάρους χωρίς να μειωθεί η μυϊκή τους μάζα, ένα ενέσιμο που ενισχύει την BCL6 ενδέχεται να διατεθεί κάποια στιγμή. Μέχρι τότε, οι ερευνητές σκοπεύουν να μελετήσουν πώς επηρεάζει η παρατεταμένη νηστεία την ποσότητα της πρωτεΐνης BCL6 και τη διατήρηση των μυών.
Ο Wang σημειώνει ακόμη ότι οι ορμόνες συνήθως λειτουργούν κυκλικά, ενώ τα επίπεδα BCL6 ανεβοκατεβαίνουν φυσιολογικά ακολουθώντας τον κιρκάδιο ρυθμό. Η καλύτερη γνώση αυτού του μοτίβου θα μπορούσε να διευκρινίσει περισσότερο πώς συνδέεται η BCL6 με την αυξητική ορμόνη και την ανάπτυξη των μυών.
Περισσότερες πληροφορίες: BCL6 coordinates muscle mass homeostasis with nutritional states. Proceedings of the National Academy of Sciences, 2025; 122 (4) DOI: 10.1073/pnas.2408896122.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/diaita-giati-otan-chanete-varos-meionetai-i-myiki-maza/3021
