Διαβήτης τύπου 2: Η διαταραχή υπερφαγίας μπορεί να περνά απαρατήρητη στους ενήλικες

Η διαταραχή υπερφαγίας μπορεί να περνά απαρατήρητη σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, παρότι συνδέεται με επιβάρυνση της ψυχικής υγείας. Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Diabetic Medicine, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας εξέτασαν πόσο συχνά εμφανίζονται συμπτώματα της διαταραχής υπερφαγίας (BED) σε ενήλικες με διαβήτη τύπου 2 στη Δανία.

Οι διατροφικές διαταραχές συχνά θεωρούνται λανθασμένα έλλειψη αυτοπειθαρχίας ή ιδιοτροπία στο φαγητό. Η νευρική ανορεξία, η βουλιμία και η διαταραχή υπερφαγίας είναι σοβαρές καταστάσεις ψυχικής υγείας που απαιτούν ιατρική παρακολούθηση και διατροφική συμβουλευτική. Η BED χαρακτηρίζεται από κατανάλωση ασυνήθιστα μεγάλης ποσότητας φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα, με αίσθηση απώλειας ελέγχου. Τα επεισόδια μπορεί να προκαλέσουν ενοχές ή ντροπή για τις διατροφικές συνήθειες.

Σε έρευνα με περισσότερα από 2.000 άτομα με διαβήτη, το 2,9% είχε θετικό αποτέλεσμα ελέγχου για πιθανή BED, ενώ ένα επιπλέον 3,1% ανέφερε υποκλινικά συμπτώματα. Όσοι είχαν πιθανή BED διαγνώστηκαν με διαβήτη σε μικρότερη διάμεση ηλικία, περίπου στα 52 έτη, σε σύγκριση με τα 60 έτη για όσους δεν είχαν συμπτώματα BED.

Διαβήτης και άλλες επιβαρύνσεις

Ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί σημαντική παγκόσμια πρόκληση για την υγεία. Ο επιπολασμός του αυξήθηκε από 3,09% το 1990 σε 6,11% το 2021. Σήμερα εκτιμάται ότι 589 εκατομμύρια ενήλικες ζουν με διαβήτη, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί τις επόμενες δεκαετίες. Ορισμένες προβλέψεις τον τοποθετούν στα 853 εκατομμύρια έως το 2050.

Οι επιπτώσεις της πάθησης δεν περιορίζονται στις σωματικές εκδηλώσεις, όπως τα αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ή ο υψηλότερος κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου. Η ψυχολογική επιβάρυνση μπορεί να είναι εξίσου δύσκολη: η κατάθλιψη από μόνη της επηρεάζει έως και το 25% των ατόμων με διαβήτη τύπου 2. Οι διατροφικές διαταραχές προσθέτουν ένα ακόμη βάρος, ενώ η BED είναι συχνότερη σε άτομα με διαβήτη σε σχέση με όσους δεν έχουν διαβήτη.

Προηγούμενες μελέτες για τη σχέση των δύο καταστάσεων έχουν καταλήξει σε πολύ διαφορετικά ποσοστά: από 2,5% έως 29,6% των ατόμων με διαβήτη τύπου 2 πληρούσαν τα κριτήρια για BED. Στον γενικό πληθυσμό, ο επιπολασμός της BED κατά τη διάρκεια της ζωής είναι 1,9%.

Για να υπολογίσουν με μεγαλύτερη ακρίβεια τη συχνότητα στη Δανία, οι ερευνητές προσκάλεσαν ενήλικες με διαβήτη τύπου 2, οι οποίοι συμμετείχαν στη μελέτη-κοόρτη Danish Center for Strategic Research in Type 2 Diabetes (DD2), να λάβουν μέρος σε έρευνα.

Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν το Binge Eating Disorder Questionnaire, ένα επικυρωμένο διαδικτυακό ερωτηματολόγιο εννέα ερωτήσεων, βασισμένο στα επίσημα διαγνωστικά κριτήρια DSM-5 και ICD-11. Με βάση τις απαντήσεις τους, κατατάχθηκαν σε τρεις ομάδες.

Στην ομάδα με πιθανή BED εντάχθηκαν όσοι παρουσίαζαν επεισόδια υπερφαγίας με απώλεια ελέγχου τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα και ένιωθαν σημαντική συναισθηματική δυσφορία γι’ αυτά. Η υποκλινική ομάδα ανέφερε εξίσου συχνά επεισόδια υπερφαγίας, αλλά χωρίς έντονη συναισθηματική δυσφορία. Όσοι δεν πληρούσαν κανένα από τα δύο σύνολα κριτηρίων κατατάχθηκαν στην ομάδα χωρίς BED.

Οι απαντήσεις συνδέθηκαν με τα εθνικά μητρώα υγείας της Δανίας, ώστε οι ερευνητές να συγκεντρώσουν αποτελέσματα εξετάσεων αίματος, καθώς και πληροφορίες για τη φαρμακευτική αγωγή και την ψυχική υγεία των συμμετεχόντων.

Πόσο συχνά εμφανίζονται συμπτώματα BED στον διαβήτη

Η ανάλυση έδειξε ότι περίπου το 6% των ενηλίκων που συμμετείχαν στη μελέτη παρουσίαζε συμπτώματα υπερφαγίας. Από αυτούς, 72 είχαν θετικό αποτέλεσμα ελέγχου για πιθανή διαταραχή υπερφαγίας, ενώ άλλοι 76 εμφάνιζαν υποκλινικά συμπτώματα.

Τα συμπτώματα υπερφαγίας ήταν πάνω από 11 φορές συχνότερα σε άτομα με σοβαρή παχυσαρκία, δηλαδή με δείκτη μάζας σώματος (ΔΜΣ) 35 kg/m² ή υψηλότερο, σε σύγκριση με άτομα φυσιολογικού βάρους. Οι γυναίκες είχαν 54% περισσότερες πιθανότητες από τους άνδρες να αναφέρουν τέτοια συμπτώματα.

Τα ευρήματα συνέδεσαν επίσης τα συμπτώματα υπερφαγίας με χειρότερη ψυχική υγεία. Τα άτομα που επηρεάζονταν είχαν χαμηλότερη βαθμολογία στον δείκτη συναισθηματικής ευεξίας και ήταν πιθανότερο να εμφανίζουν κατάθλιψη και άγχος, καθώς και να λαμβάνουν αντικαταθλιπτικά φάρμακα.

Η σχέση ανάμεσα στις δύο φαινομενικά διαφορετικές καταστάσεις χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση. Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ότι τόσο οι ασθενείς όσο και οι γιατροί χρειάζεται να είναι περισσότερο ενήμεροι για τα συμπτώματα της BED. Μελλοντικές μελέτες θα μπορούσαν να καθορίσουν πώς μπορεί να ενταχθεί καλύτερα η αναγνώριση των συμπτωμάτων στην τακτική φροντίδα του διαβήτη.

Pernille Fiil Nybo et al., «Prevalence of binge eating disorder symptoms and associated characteristics in Danish adults with type 2 diabetes: A cross-sectional study», Diabetic Medicine (2026). DOI: 10.1111/dme.70489.

Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη φροντίδα λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.