Μια εξέταση αίματος μπορεί να αποκαλύψει πόσο γρήγορα γηράσκουν τα όργανα και να εκτιμήσει τον κίνδυνο μελλοντικών παθήσεων, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες, σύμφωνα με μελέτη του University College του Λονδίνου. Τα αποτελέσματα δείχνουν πως τα όργανα δεν γερνούν με τον ίδιο ρυθμό, κάτι που επηρεάζει τη συνολική υγεία, ενώ η ταχύτερη γήρανση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο 30 διαφορετικών ασθενειών.
Μεταξύ των ευρημάτων, η γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος συσχετίστηκε με μεγαλύτερη πιθανότητα άνοιας. Παράλληλα, οι νέες τεχνολογίες καθιστούν εφικτή την ταυτόχρονη μέτρηση πολλών πρωτεϊνών, δημιουργώντας προοπτικές για προληπτικές παρεμβάσεις προσαρμοσμένες στον κάθε άνθρωπο στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης.
Με βάση νέα μελέτη υπό την καθοδήγηση ερευνητών του University College του Λονδίνου (UCL), τα όργανα γερνούν με άνισους ρυθμούς. Μια εξέταση αίματος που εκτιμά τη βιολογική ηλικία του καθενός θα μπορούσε, δεκαετίες νωρίτερα, να προβλέψει τον κίνδυνο για παθήσεις όπως ο καρκίνος του πνεύμονα και οι καρδιακές νόσοι.
Πώς η γήρανση των οργάνων επηρεάζει την υγεία
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν στο The Lancet Digital Health, η επιταχυνόμενη γήρανση ενός οργάνου μπορεί να συνδέεται με παθήσεις τόσο του ίδιου όσο και άλλων σημείων του σώματος.
Ο καθηγητής Mika Kivimaki, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης από τη Σχολή Επιστημών Εγκεφάλου του UCL, δήλωσε: «Τα όργανά μας λειτουργούν ως ένα ολοκληρωμένο σύστημα, αλλά μπορούν να γερνούν με διαφορετικούς ρυθμούς. Η γήρανση σε συγκεκριμένα όργανα μπορεί να συμβάλει σε πολλές ασθένειες που σχετίζονται με τη γήρανση, επομένως είναι σημαντικό να φροντίζουμε όλες τις πτυχές της υγείας μας.
«Διαπιστώσαμε ότι μια γρήγορη και εύκολη εξέταση αίματος μπορεί να προσδιορίσει εάν ένα συγκεκριμένο όργανο γερνάει πιο γρήγορα από το αναμενόμενο. Στα επόμενα χρόνια, οι εξετάσεις αίματος όπως αυτή θα μπορούσαν να διαδραματίσουν κρίσιμο ρόλο στην πρόληψη πολλών ασθενειών. Πιστεύω ότι στο μέλλον της υγειονομικής περίθαλψης, η πρόληψη των ασθενειών που σχετίζονται με την ηλικία θα μπορούσε να ξεκινήσει πολύ νωρίτερα, δίνοντας προτεραιότητα σε αυτούς που θα ωφεληθούν περισσότερο και προσαρμόζοντας τις παρεμβάσεις στα ατομικά προφίλ κινδύνου».
Πώς υπολογίστηκε η βιολογική ηλικία των οργάνων
Η ομάδα μελέτης επεξεργάστηκε στοιχεία από άτομα που συμμετείχαν στη βρετανική έρευνα Whitehall II. Πρόκειται για μελέτη πληθυσμού που ξεκίνησε το 1985 και σήμερα διευθύνεται από τον καθηγητή Kivimaki.
Για να υπολογίσουν τη βιολογική ηλικία εννέα οργάνων —της καρδιάς, των αιμοφόρων αγγείων, του ήπατος, του ανοσοποιητικού συστήματος, του παγκρέατος, των νεφρών, των πνευμόνων, των εντέρων και του εγκεφάλου— καθώς και του συνόλου του σώματος, οι ερευνητές εξέτασαν δείγματα αίματος από περισσότερους από 6.200 μεσήλικες. Τα δείγματα είχαν ληφθεί στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Η ομάδα υπολόγισε τη διαφορά ανάμεσα στη χρονολογική ηλικία κάθε συμμετέχοντα και στην εκτιμώμενη βιολογική ηλικία κάθε οργάνου, με βάση ειδικούς δείκτες γήρανσης, και διαπίστωσε ότι στο ίδιο άτομο τα όργανα συχνά ακολουθούν διαφορετικούς ρυθμούς γήρανσης.
Για δύο δεκαετίες, η υγεία των συμμετεχόντων καταγραφόταν μέσω των εθνικών μητρώων υγείας. Όταν ολοκληρώθηκε η παρακολούθηση, πολλοί από αυτούς ήταν 65-89 ετών και είχαν λάβει διάγνωση τουλάχιστον μίας από τις παθήσεις που σχετίζονται με τη γήρανση και εξετάστηκαν στη μελέτη.
Γήρανση καρδιάς, πνευμόνων και ανοσοποιητικού και κίνδυνος νόσων
Η ανάλυση της παρακολούθησης έδειξε ότι σε άτομα που αρχικά ήταν υγιή, η ταχύτερη γήρανση των οργάνων προέβλεπε τον κίνδυνο 30 διαφορετικών ασθενειών κατά τα επόμενα 20 χρόνια. Ενδεικτικά, η πιο γρήγορη γήρανση της καρδιάς συνδεόταν με σαφώς υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων. Αντίστοιχα, η επιταχυνόμενη γήρανση των πνευμόνων συνδεόταν με αυξημένη προδιάθεση για λοιμώξεις του αναπνευστικού, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ) και καρκίνο του πνεύμονα.
Η μεγαλύτερη πιθανότητα άνοιας καταγράφηκε, απροσδόκητα, σε συμμετέχοντες των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα γερνούσε ταχύτερα από το συνηθισμένο, όχι σε όσους εμφάνιζαν ταχύτερη γήρανση του εγκεφάλου στη μέση ηλικία. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι το αποτέλεσμα είναι συμβατό με προηγούμενα ευρήματα, σύμφωνα με τα οποία όσοι είναι επιρρεπείς σε σοβαρές λοιμώξεις αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια αργότερα. Επιπλέον, το εύρημα δείχνει ότι οι φλεγμονώδεις διεργασίες ενδέχεται να έχουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Η νεφρική υγεία φάνηκε να σχετίζεται στενά και με άλλα όργανα. Οι συμμετέχοντες με ταχύτερη νεφρική γήρανση εμφάνιζαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν αργότερα αγγειακή νόσο, διαβήτη τύπου 2 και ηπατικές παθήσεις. Επιπλέον, η βιολογική γήρανση σχεδόν κάθε οργάνου προέβλεπε αυξημένο κίνδυνο νεφρικής νόσου.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα όργανα συνεργάζονται στενά μεταξύ τους. Επομένως, όταν ένα από αυτά γερνά γρηγορότερα, μπορεί να επηρεαστεί η λειτουργία των υπόλοιπων· αυτό ενδέχεται να εξηγεί γιατί όσοι είχαν ένα όργανο με επιταχυνόμενη γήρανση ήταν ιδιαίτερα πιθανό να εμφανίσουν πολλές ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία σε διαφορετικά όργανα.
Πρωτεΐνες αίματος και εξατομικευμένη πρόληψη ασθενειών
Επί σειρά ετών, οι βιοδείκτες του αίματος, δηλαδή μετρήσιμες ενδείξεις για την υγεία, εξετάζονταν ένας κάθε φορά. Η πρακτική αυτή ήταν δαπανηρή και αναποτελεσματική, ιδίως όταν έπρεπε να αναλυθούν πολλοί δείκτες. Κατά την τελευταία δεκαετία, όμως, η τεχνολογία έχει εξελιχθεί με ταχύ ρυθμό και πλέον μπορούν να μετρηθούν ταυτόχρονα χιλιάδες πρωτεΐνες από ένα δείγμα αίματος. Οι ποσότητες των πρωτεϊνών στο αίμα μεταβάλλονται υπό την επίδραση του περιβάλλοντος, του τρόπου ζωής, των ασθενειών και των φαρμάκων. Έτσι, οι νεότερες πρωτεομικές εξετάσεις, οι οποίες βασίζονται στις πρωτεΐνες, δίνουν ένα σημαντικό εργαλείο για την παρακολούθηση του ρυθμού γήρανσης.
Κατά τους ερευνητές, τα αποτελέσματα της μελέτης τους συνηγορούν υπέρ μιας μελλοντικής μετατόπισης της υγειονομικής περίθαλψης προς την πιο εξατομικευμένη και αποτελεσματική πρόληψη των ασθενειών.
Οι πρωτεομικές ενδείξεις της γήρανσης κάθε οργάνου θα μπορούσαν να επιτρέψουν τον έγκαιρο εντοπισμό του κινδύνου για ασθένειες που σχετίζονται με την ηλικία. Παράλληλα, τα προληπτικά μέτρα θα μπορούσαν να στοχεύουν καλύτερα και οι παρεμβάσεις να προσαρμόζονται στο προφίλ κινδύνου του κάθε ατόμου.
Ο καθηγητής Kivimaki δήλωσε: «Ελπίζουμε ότι τα ευρήματά μας θα μπορούσαν να συμβάλουν σε νέους τρόπους για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να παραμείνουν υγιείς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα καθώς γερνούν. Τα τεστ αίματος μπορεί να υποδείξουν εάν ένα άτομο πρέπει να φροντίζει καλύτερα ένα συγκεκριμένο όργανο και ενδεχομένως να παρέχουν ένα έγκαιρο προειδοποιητικό σήμα ότι μπορεί να κινδυνεύουν από μια συγκεκριμένη ασθένεια».
Περισσότερες πληροφορίες: More information: Mika Kivimäki et al, Proteomic organ-specific ageing signatures and 20-year risk of age-related diseases: the Whitehall II observational cohort study, The Lancet Digital Health (2025). DOI: 10.1016/j.landig.2025.01.006.
Συνοπτικά
- Μια νέα εξέταση αίματος μπορεί να εντοπίσει τη γήρανση των οργάνων και μπορεί να προβλέψει ασθένειες όπως ο καρκίνος και οι καρδιοπάθειες.
- Η έρευνα του University College του Λονδίνου καταδεικνύει ότι κάθε όργανο γερνά με τον δικό του ρυθμό, με συνέπειες για τη συνολική υγεία.
- Σε άτομα που ήταν αρχικά υγιή, η επιταχυνόμενη γήρανση οργάνων συνδέθηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο για 30 διαφορετικές ασθένειες.
- Ειδικότερα, η γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο άνοιας.
- Οι τεχνολογικές πρόοδοι κάνουν εφικτή την ταυτόχρονη μέτρηση πολλών πρωτεϊνών και δημιουργούν νέα μέσα για την παρακολούθηση της γήρανσης.
- Τα αποτελέσματα ενδέχεται να συμβάλουν στην ανάπτυξη προληπτικών στρατηγικών προσαρμοσμένων στις ανάγκες κάθε ατόμου στην υγειονομική περίθαλψη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/epanastatiki-exetasi-aimatos-apokalyptei-ti-giransi-ton-organon-kai-provlepei-mellontikes-astheneies/2867
