Μια μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου του Τορόντο διαπίστωσε ότι η καθημερινή ενασχόληση με κάτι καινούργιο μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη διάθεση, τη μνήμη και τη συνολική ευεξία. Το εύρημα ενδέχεται να έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους κινδυνεύουν από άνοια και νόσο Αλτσχάιμερ.
Στο περιοδικό Scientific Reports δημοσιεύτηκε η πρώτη μελέτη που εξετάζει τη «βιωματική ποικιλομορφία» ως τρόπο ενίσχυσης της μνήμης και της ποιότητας ζωής στους ηλικιωμένους. Ο όρος περιγράφει την ένταξη καινούργιων, διεγερτικών δραστηριοτήτων στην καθημερινότητα.
Κοινωνική απομόνωση και νέες εμπειρίες στην τρίτη ηλικία
«Δίπλα στην ηλικία, ένα υποδιεγερτικό περιβάλλον και η κοινωνική απομόνωση είναι από τους μεγαλύτερους παράγοντες κινδύνου για τη γνωστική έκπτωση και τη νόσο του Αλτσχάιμερ», αναφέρει ο Morgan Barense, καθηγητής στο Τμήμα Ψυχολογίας της Σχολής Τεχνών και Επιστημών του Πανεπιστημίου του Τορόντο και συν-συγγραφέας της μελέτης. Κύρια συγγραφέας είναι η Melissa E. Meade. Εκπόνησε την εργασία ως μεταδιδακτορική υπότροφος στο εργαστήριο του Barense και σήμερα είναι επίκουρη καθηγήτρια ψυχολογίας στο Huron University College.
«Τα αποτελέσματα υπογραμμίζουν τη σημασία του να παρέχουμε πλούσιες νέες εμπειρίες στα ηλικιωμένα αγαπημένα μας πρόσωπα. Δεν απαιτεί πολλά -κάτι τόσο απλό όπως το να φέρετε λουλούδια στη γιαγιά σας από τον κήπο μπορεί να έχει σημαντικό αντίκτυπο στη μνήμη και την ευημερία», σημειώνει ο Barense.
Η ρουτίνα μπορεί να προσφέρει οργάνωση και να αφήνει διαθέσιμους γνωστικούς πόρους, ωστόσο, κατά τον Barense, χρειάζεται να συνδυάζεται με νέες εμπειρίες. Παρότι η έρευνα εξέτασε μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες, τα οφέλη από τις καινούργιες δραστηριότητες αφορούν ανθρώπους κάθε ηλικίας.
Πώς μελετήθηκε η επίδραση των νέων δραστηριοτήτων στη μνήμη
Στην έρευνα συμμετείχαν 18 υγιείς άνθρωποι, μέσης ηλικίας 71 ετών, τους οποίους οι επιστήμονες ενθάρρυναν να δοκιμάζουν μοναδικές εμπειρίες επί οκτώ εβδομάδες. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε κατά το καλοκαιρινό lockdown του 2020 για την πανδημία. Η μονοτονία της περιόδου έδωσε τη δυνατότητα στους ερευνητές να εξετάσουν προσεκτικά την επίδραση των νέων γεγονότων στους ηλικιωμένους, που λόγω απομόνωσης αντιμετώπιζαν αυξημένο κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.
Για την καταγραφή και αναπαραγωγή καθημερινών περιστατικών που ήθελαν να θυμούνται, οι συμμετέχοντες χρησιμοποίησαν την εφαρμογή HippoCamera για smartphone, η οποία βασίζεται στη νευροεπιστήμη και προσομοιώνει τον τρόπο που ο ιππόκαμπος επεξεργάζεται και αποθηκεύει τις αναμνήσεις. Κατέγραφαν τα συναισθήματά τους, την αίσθηση για το πέρασμα του χρόνου και το πόσο βαριούνταν. Έπειτα, οι ερευνητές εξέτασαν τις σχέσεις ανάμεσα στη μοναδικότητα των εμπειριών, την ανάκληση αναμνήσεων και την ευημερία.
Η συμμετοχή σε νέες δραστηριότητες συνδεόταν με καλύτερη μνήμη, περισσότερα θετικά συναισθήματα και λιγότερη πλήξη. Οι συμμετέχοντες ένιωθαν επίσης ότι ο χρόνος περνούσε γρηγορότερα.
Παρά το μικρό μέγεθος της ομάδας, οι ερευνητές κατέγραψαν και αξιολόγησαν συστηματικά 670 διαφορετικά γεγονότα. Με αυτόν τον τρόπο εντόπισαν σαφή σύνδεση της βιωματικής ποικιλομορφίας με τη βελτιωμένη ευημερία.
Μικρές αλλαγές στην καθημερινότητα και λειτουργία του εγκεφάλου
«Η μελέτη μας δείχνει ότι οι νέες εμπειρίες δεν χρειάζεται να είναι υπερβολικές, όπως το ταξίδι σε μια νέα χώρα», λέει ο Barense. «Μικρές αλλαγές, όπως η λήψη διαφορετικής διαδρομής κατά τη διάρκεια της καθημερινής σας βόλτας, μπορεί να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στη μνήμη και τη διάθεση».
Παλαιότερες έρευνες έχουν συσχετίσει την ποικιλία εμπειριών σε διαφορετικές φυσικές τοποθεσίες με δραστηριότητα στον ιππόκαμπο. Η συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου συμμετέχει στη μνήμη, τη μάθηση και την αναγνώριση νέων ερεθισμάτων. Η δραστηριότητα αυτή, με τη σειρά της, ενεργοποιεί το ραβδωτό σώμα, το οποίο εμπλέκεται στην επεξεργασία της ανταμοιβής και στα κίνητρα.
Η διέγερση του ιππόκαμπου μπορεί να ενισχύσει τη λειτουργία άλλων εγκεφαλικών περιοχών που επηρεάζουν τα θετικά συναισθήματα και τη μνήμη. Η σύνδεση της βιωματικής ποικιλομορφίας με τη θετική διάθεση ήταν εντονότερη στα άτομα με ισχυρότερες συνδέσεις ανάμεσα στον ιππόκαμπο και το ραβδωτό σώμα. Το εύρημα αναδεικνύει τη στενή σχέση μνήμης, συναισθήματος και ευεξίας.
HippoCamera και επόμενα βήματα στην έρευνα για τη μνήμη
Η παρούσα μελέτη αξιοποιεί την έρευνα που πραγματοποίησαν η Barense και οι συνεργάτες της το 2022. Εκείνη είχε δείξει ότι η επανάληψη αναμνήσεων μέσω της HippoCamera βελτίωσε κατά μέσο όρο την ανάκληση μνήμης πάνω από 50%.
Στο επόμενο ερευνητικό της έργο, η Barense θα δοκιμάσει το HippoCamera σε ανθρώπους που ζουν μόνιμα σε δομές μακροχρόνιας φροντίδας, εξετάζοντας αν μπορεί να λειτουργήσει ως παρέμβαση στον τρόπο ζωής για την ενίσχυση της μνήμης και την ενθάρρυνση της ποικιλίας βιωμάτων. «Οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι ή σε μακροχρόνια φροντίδα αντιμετωπίζουν συχνά μεγαλύτερο βαθμό απομόνωσης και περιορισμένης διέγερσης -είναι σημαντικό να υποστηρίζουμε τους αγαπημένους μας στην αναζήτηση στιγμών καινοτομίας που είναι βασικές για μια συναισθηματικά και γνωστικά συναρπαστική ζωή», ανέφερε.
Περισσότερα στοιχεία: Melissa E. Meade et al., «Unique events improve episodic richness, enhance mood, and alter the perception of time during isolation», Scientific Reports (2024). DOI: 10.1038/s41598-024-80591-z
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/mia-nea-empeiria-tin-imera-tononei-ti-mnimi-kai-ti-diathesi/2977
