Των Gemma Sharp, Amy Burton και Megan Lee, The Conversation.
Οι βασικές κατηγορίες περιλαμβάνουν τη διαταραχή υπερφαγίας, τη νευρική βουλιμία και τη νευρική ανορεξία. Στις δυτικές χώρες ενδέχεται να επηρεάζουν έως και το 4,5% του πληθυσμού. Παράλληλα, έως και το 20% βιώνει σωματική δυσαρέσκεια, η οποία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για ορισμένες μορφές διατροφικών διαταραχών.
Όταν σκέφτεστε κάποιον που έχει διατροφική διαταραχή ή ανησυχεί για την εικόνα του σώματός του, ποιο πρόσωπο φαντάζεστε πρώτο; Μήπως ένα έφηβο κορίτσι; Αν ναι, αυτή η εικόνα είναι πολύ συνηθισμένη. Οι διατροφικές διαταραχές και οι ανησυχίες για την εικόνα σώματος εμφανίζονται συχνότερα στα έφηβα κορίτσια, ενώ οι γυναίκες στα 30, στα 40 και στα 50 τους έχουν πολύ χαμηλότερο επιπολασμό. Τι θα μπορούσε, όμως, να εξηγεί τον αυξημένο κίνδυνο για κορίτσια και γυναίκες σε αυτές τις ηλικιακές ομάδες;
Οι περίοδοι κατά τις οποίες οι γυναίκες διατρέχουν κίνδυνο για προβλήματα εικόνας σώματος και διατροφικές διαταραχές μπορούν να συνοψιστούν στα τρία «P»: εφηβεία (puberty), εγκυμοσύνη (pregnancy) και περιεμμηνόπαυση-εμμηνόπαυση (perimenopause-menopause). Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του The Butterfly Foundation, τα υψηλότερα ποσοστά ανησυχίας για την εικόνα σώματος καταγράφονται στα κορίτσια 15–17 ετών (39,9%), στις γυναίκες 55–64 ετών (35,7%) και στις γυναίκες 35–44 ετών (32,6%). Ωστόσο, ένα μικρό ποσοστό γυναικών μπαίνει σε πρόωρη εμμηνόπαυση πριν συμπληρώσει τα 40, ενώ δεν θα μείνουν όλες οι γυναίκες έγκυες.
Επειδή οι μελέτες δεν μετρούν πάντοτε με τον ίδιο τρόπο τα συμπτώματα των διατροφικών διαταραχών, οι άμεσες συγκρίσεις είναι δύσκολες. Τα διαθέσιμα στοιχεία, ωστόσο, δίνουν την ακόλουθη εικόνα.
Εφηβεία: Ανασκόπηση μελετών σε παιδιά από 6 ετών έως εφήβους 18 ετών έδειξε ότι διαταραγμένη διατροφή ανέφερε το 30% των κοριτσιών, έναντι 17% των αγοριών. Στην ανασκόπηση, τα ποσοστά ήταν υψηλότερα όσο αυξανόταν η ηλικία των παιδιών.
Εγκυμοσύνη: Περίπου 7,5% υπολογίζεται ο επιπολασμός των διατροφικών διαταραχών κατά την κύηση. Μετά τον τοκετό, σχεδόν επτά στις δέκα γυναίκες δεν είναι ικανοποιημένες με το βάρος και τη σιλουέτα τους.
Περιεμμηνόπαυση: Για τις γυναίκες μέσης ηλικίας 42-52 ετών, εκτιμάται ότι πάνω από το 73% δεν αισθάνεται ικανοποίηση από το σωματικό τους βάρος. Στις γυναίκες άνω των 40 ετών ο επιπολασμός των διατροφικών διαταραχών είναι περίπου 3,5%, ενώ στους άνδρες της ίδιας ηλικιακής φάσης κυμαίνεται στο 1-2%.
Η εικόνα του σώματος
Δεν γνωρίζουμε με ακρίβεια ποιες διεργασίες συνδέουν τις διατροφικές διαταραχές και τον κίνδυνο σωματικής δυσαρέσκειας με τις τρεις περιόδους «P». Πιθανότατα, ωστόσο, εμπλέκονται πολλοί παράγοντες.
Στα συγκεκριμένα στάδια της ζωής σημειώνονται σημαντικές μεταβολές στις αναπαραγωγικές ορμόνες, όπως οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων και της προγεστερόνης. Οι μεταβολές αυτές ενδέχεται να αυξήσουν την όρεξη ή να οδηγήσουν σε υπερφαγία, ενώ παράλληλα αλλάζει η σύσταση του σώματος. Ως συνέπεια, μπορεί να προκύψουν ανησυχίες για το βάρος και το σχήμα του σώματος.
Παράλληλα, αυτές οι περίοδοι ενδέχεται να αλλάξουν σημαντικά την ταυτότητα και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται κάποια τον εαυτό της. Η εγκυμοσύνη, για παράδειγμα, μεταβάλλει αισθητά το μέγεθος και το σχήμα του σώματος, με αποτέλεσμα ορισμένες έγκυες να νιώθουν πως το σώμα τους δεν τους ανήκει πια. Οι κοινωνικές πιέσεις για λεπτό σώμα ίσως υποχωρούν όσο διαρκεί η κύηση, όμως επανέρχονται μετά τη γέννηση. Τότε, οι γυναίκες αναμένεται να επιστρέψουν γρήγορα στο σχήμα και το μέγεθος που είχαν πριν από την εγκυμοσύνη.
Κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση, οι γυναίκες συχνά αναφέρουν ότι ανησυχούν για την απώλεια της ταυτότητάς τους. Οι αλλαγές στη σύσταση του σώματος, μαζί με την αίσθηση ότι η εμφάνισή τους απομακρύνεται από τα νεανικά πρότυπα ομορφιάς, μπορούν να ενισχύσουν τη δυσαρέσκεια για το σώμα και να αυξήσουν τον κίνδυνο διατροφικών διαταραχών.
Οι συγκεκριμένες φάσεις της ζωής είναι δυνατόν να συνοδεύονται από έντονη σωματική και ψυχολογική πίεση. Ένα κορίτσι στην εφηβεία, για παράδειγμα, μπορεί να έχει αυξημένες ευθύνες και περισσότερο άγχος στο σχολείο. Παράλληλα, μια έγκυος μπορεί να αναλαμβάνει τη φροντίδα της οικογένειάς της και να προσπαθεί να ανταποκριθεί στην εργασία και σε άλλες υποχρεώσεις. Στην εμμηνόπαυση, μια γυναίκα ενδέχεται να φροντίζει τόσο τα παιδιά όσο και τους ηλικιωμένους γονείς της, αντιμετωπίζοντας ταυτόχρονα τις σύνθετες προκλήσεις της μέσης ηλικίας. Τα προβλήματα στις σχέσεις με άλλους ανθρώπους και οι στρεσογόνοι παράγοντες ενδέχεται να ενισχύσουν τον κίνδυνο εμφάνισης διατροφικής διαταραχής.
Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας και της προσοχής μοιάζει να αφορά την πρόληψη και την αντιμετώπιση των διατροφικών διαταραχών στους εφήβους, περισσότερο απ’ ό,τι στους ενήλικες. Παράλληλα, οι επαγγελματίες υγείας φαίνεται να μην κατανοούν επαρκώς τα σχετικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-diatrofikes-diataraches-den-epireazoyn-mono-ta-efiva-koritsia/2917
