Αν είστε έγκυος, μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα στο περιοδικό Environmental International προτείνει να το ξανασκεφτείτε πριν ετοιμάσετε χάμπουργκερ ή επιλέξετε ένα συσκευασμένο γλυκό. Η ανησυχία, ωστόσο, δεν αφορά τα ίδια τα τρόφιμα —ούτε τις πατάτες, τα μπιφτέκια, τα σέικ ή τα κέικ— αλλά ορισμένες χημικές ουσίες που μπορεί να περιέχουν.
Η έρευνα αναφέρει ότι οι φθαλικές ενώσεις, χημικές ουσίες που συνδέονται με τα πλαστικά, είναι δυνατόν να μεταφερθούν στα τρόφιμα από τις συσκευασίες, αλλά και από τα πλαστικά γάντια των χειριστών τροφίμων. Κατά την εγκυμοσύνη, μετά την κατανάλωσή τους, οι χημικές ουσίες μπορεί να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, να διασχίσουν τον πλακούντα και να φτάσουν στην κυκλοφορία του αίματος του εμβρύου. Ενδέχεται επίσης να προκαλέσουν οξειδωτικό στρες και φλεγμονή στο έμβρυο. Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε εν μέρει από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας.
Σύμφωνα με προηγούμενες έρευνες, η έκθεση σε φθαλικές ενώσεις κατά την κύηση ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο να γεννηθεί το παιδί με χαμηλό βάρος, καθώς και τον κίνδυνο πρόωρου τοκετού και προβλημάτων ψυχικής υγείας, όπως ο αυτισμός και η ΔΕΠΥ.
Για πρώτη φορά, μελέτη σε εγκύους διαπιστώνει ότι η κατανάλωση περισσότερων υπερεπεξεργασμένων τροφίμων συνδέεται με μεγαλύτερη έκθεση σε φθαλικές ενώσεις. «Όταν οι μητέρες εκτίθενται σε αυτές τις χημικές ουσίες, διασχίζουν τον πλακούντα και εισέρχονται στην εμβρυϊκή κυκλοφορία», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Sheela Sathyanarayana, παιδίατρος στο University of Washington School of Medicine.
Μελέτη συνδέει υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα με φθαλικές ενώσεις
Η ανάλυση βασίστηκε στα στοιχεία της μελέτης Conditions Affecting Neurocognitive Development and Learning in Early Childhood (CANDLE), στην οποία συμμετείχαν 1.031 έγκυες γυναίκες που εγγράφηκαν από το 2006 έως το 2011. Για τη μέτρηση των φθαλικών ενώσεων εξετάστηκαν δείγματα ούρων, τα οποία είχαν συλλεχθεί στο δεύτερο τρίμηνο της εγκυμοσύνης.
Το ποσοστό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων στη διατροφή των συμμετεχουσών κυμαινόταν από 10% έως 60%, με μέσο όρο 38,6%, σύμφωνα με τους ερευνητές. Η ανάλυση των δειγμάτων ούρων έδειξε ότι κάθε αύξηση κατά 10% στην αναλογία αυτών των τροφίμων συνδεόταν με συγκέντρωση κατά 13% υψηλότερη για τον δι(2-αιθυλεξυλ) φθαλικό εστέρα, έναν από τους συχνότερους και πιο επιβλαβείς φθαλικούς εστέρες.
Στην παραγωγή των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αξιοποιούνται κυρίως ουσίες που προέρχονται από τρόφιμα, όπως έλαια, ζάχαρη και άμυλο. Στη διάρκεια της επεξεργασίας προστίθενται συντηρητικά για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, καθώς και άλλες χημικές ουσίες που ενισχύουν τη γεύση και την εμφάνιση. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν, για παράδειγμα, τα έτοιμα μείγματα για κέικ, οι συσκευασμένες τηγανητές πατάτες, τα ψωμάκια για χάμπουργκερ και τα αναψυκτικά. Στα πρόχειρα γεύματα, πιθανές βασικές πηγές έκθεσης είναι τα γάντια των εργαζομένων, καθώς και οι χώροι αποθήκευσης και προετοιμασίας, ο εξοπλισμός και τα εργαλεία σερβιρίσματος. Οι ίδιες πηγές αφορούν τόσο τα κατεψυγμένα όσο και τα φρέσκα τρόφιμα.
Κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες και έκθεση σε φθαλικές ενώσεις
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η μελέτη είναι η πρώτη που αναγνωρίζει τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ως σύνδεσμο ανάμεσα στην έκθεση σε φθαλικές ενώσεις και στις κοινωνικοοικονομικές δυσκολίες που βιώνουν οι μητέρες. Οι δυσκολίες αυτές μπορεί να σχετίζονται με οικονομικά προβλήματα και με τις «ερήμους φαγητού»: περιοχές όπου η πρόσβαση σε υγιεινά, φρέσκα τρόφιμα είναι περιορισμένη και η μετακίνηση σε μακρινές αγορές δεν αποτελεί ρεαλιστική λύση.
«Δεν κατηγορούμε την έγκυο. Πρέπει να καλέσουμε τους κατασκευαστές και τους νομοθέτες να προσφέρουν υποκατάστατα», ανέφεραν οι ερευνητές. Για να περιοριστεί η επιμόλυνση των τροφίμων από φθαλικές ενώσεις, υποστηρίζουν ότι χρειάζεται νομοθετική παρέμβαση, η οποία θα ρυθμίζει τα υλικά στις συσκευασίες τροφίμων ή ακόμη και στα γάντια που χρησιμοποιούν οι χειριστές τροφίμων.
Η Sathyanarayana συνέστησε στις εγκύους να περιορίζουν όσο μπορούν τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και να προτιμούν φρούτα, λαχανικά και άπαχο κρέας. Όπως πρόσθεσε, χρήσιμη μπορεί να είναι και η ανάγνωση των ετικετών. «Ψάξτε για τον μικρότερο αριθμό συστατικών και βεβαιωθείτε ότι μπορείτε να κατανοήσετε τα συστατικά», είπε. Η συμβουλή αυτή αφορά ακόμη και προϊόντα που παρουσιάζονται ως «υγιεινά τρόφιμα», όπως οι μπάρες πρωινού.
Περισσότερες πληροφορίες: Ultra-processed and fast food consumption, exposure to phthalates during pregnancy, and socioeconomic disparities in phthalate exposures. Environment International, 2024; 183: 108427 DOI: 10.1016/j.envint.2024.108427.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-egkyes-gynaikes-prepei-na-apofeygoyn-ta-yperepexergasmena-trofima/2904
