Μελέτη Βραζιλιάνων και Αμερικανών ερευνητών, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Cell Host & Microbe, δείχνει ότι η κατανάλωση τροφών με πολλές διαλυτές φυτικές ίνες μπορεί να προστατεύσει το έντερο από παθογόνα βακτήρια. Το εύρημα προέκυψε από πειράματα σε ποντίκια που εκτέθηκαν στο Clostridioides difficile, βακτήριο που προκαλεί φλεγμονή του παχέος εντέρου και διάρροια. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η λοίμωξη επηρεάζει περίπου 500.000 ανθρώπους κάθε χρόνο.
«Καταφέραμε να αντιμετωπίσουμε τα ποντίκια που είχαν λοίμωξη με μια διατροφή συμπληρωμένη με διαλυτές φυτικές ίνες οι οποίες χωνεύονται από την εντερική μικροχλωρίδα και παράγονται διάφορες ενώσεις όπως το οξικό άλας. Αυτό προκαλεί έναν καταρράκτη αλληλεπιδράσεων που οδηγεί σε μια κατάλληλη ανοσοαπόκριση για την αντιμετώπιση της λοίμωξης», εξηγεί ο José Fachi, πρώτος συγγραφέας της μελέτης από το Washington University School of Medicine.
Στα ποντίκια με διατροφή πλούσια σε διαλυτές φυτικές ίνες καταγράφηκε αυξημένη παραγωγή οξικού οξέος στο έντερο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η ποσότητα αυτή συνέβαλε στη ρύθμιση της ανοσολογικής αντίδρασης στο επιθήλιο, το στρώμα που καλύπτει το εσωτερικό τοίχωμα του οργάνου, ώστε να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τα βακτήρια C. difficile.
Κατά την πέψη των διαλυτών φυτικών ινών, τα βακτήρια του εντέρου παράγουν οξικό οξύ, ένα λιπαρό οξύ βραχείας αλυσίδας. Η ίδια ουσία υπάρχει και στο ξίδι.
Στα ποντίκια που ακολουθούσαν δίαιτα με λίγες φυτικές ίνες, η παραγωγή οξικού ήταν περιορισμένη. Παράλληλα, στο εντερικό επιθήλιο αυξήθηκε η έκφραση των συστατικών του συμπλέγματος μείζονος ιστοσυμβατότητας κατηγορίας 2 (MHC-II). Το μόριο MHC-II είναι απαραίτητο για την άμυνα απέναντι στις λοιμώξεις, ωστόσο η υπερβολική παραγωγή του μπορεί να ενισχύσει τη φλεγμονή, προκαλώντας βλάβη στους ιστούς και επιδείνωση της κατάστασης του ασθενούς.
Στα αριστερά απεικονίζεται ιστός παχέος εντέρου υγιούς ατόμου και στα δεξιά ιστός ασθενούς με ενεργή λοίμωξη C. difficile. Τα λευκά σημεία αντιστοιχούν στα κύτταρα που καλύπτουν το έντερο (επιθηλιακά). Η πρωτεΐνη MHC-II εμφανίζεται με κόκκινο και συμβάλλει στην ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος, ενώ οι κυτταρικοί πυρήνες είναι μπλε. Στον μολυσμένο ιστό εντοπίζεται περισσότερη πρωτεΐνη MHC-II, ένδειξη εντονότερης ανοσολογικής ενεργοποίησης. Πίστωση: José Fachi.
«Είναι παρόμοιο με αυτό που συμβαίνει στη σοβαρή COVID-19 όταν η ίδια η ανοσολογική απόκριση οδηγεί σε καταστροφή ιστών, ακόμη και θάνατο. Στη μελέτη μας, η κατανάλωση διαλυτών φυτικών ινών ρύθμιζε αυτή την απόκριση», λέει η Sarah de Oliveira, διδακτορική φοιτήτρια και συν-συγγραφέας του άρθρου.
Επικίνδυνα βακτήρια
Η λοίμωξη από C. difficile εμφανίζεται συνήθως σε ηλικιωμένους νοσηλευόμενους που έχουν λάβει αντιβιοτικά. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρή διάρροια, η οποία ενδέχεται να εξελιχθεί σε σήψη (γενικευμένη λοίμωξη) ή ακόμη και να οδηγήσει στον θάνατο. Η θεραπεία είναι δύσκολη, καθώς πολλά στελέχη δεν ανταποκρίνονται στα διαθέσιμα αντιβιοτικά.
Στα πειραματόζωα που έλαβαν τροφή με λίγες φυτικές ίνες και, κατά συνέπεια, παρήγαγαν λιγότερο οξικό, η ανοσολογική αντίδραση έγινε εντονότερη. Τα επιθηλιακά κύτταρα παρήγαγαν υπερβολική ποσότητα MHC-II, πρωτεΐνης που παρουσιάζει αντιγόνα παθογόνων στο ανοσοποιητικό σύστημα και ενεργοποιεί τα CD4+ Τ λεμφοκύτταρα, τα οποία συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της λοίμωξης. Ανάμεσα σε αυτά τα αμυντικά κύτταρα, τα ενδοεπιθηλιακά λεμφοκύτταρα (IEL) ενεργοποιήθηκαν υπερβολικά και απελευθέρωσαν περισσότερους φλεγμονώδεις μεσολαβητές, όπως η ιντερφερόνη τύπου γάμμα. Η περίσσεια των μορίων αυτών εντείνει τη φλεγμονή, προκαλεί σοβαρότερη βλάβη στους ιστούς και επιβαρύνει τη γενική κατάσταση του ξενιστή, με πιθανή κατάληξη τον θάνατο.
Οι φυτικές ίνες περιορίζουν τη φλεγμονή.
Μετά την ολοκλήρωση των δοκιμών σε ποντίκια, οι ερευνητές εξέτασαν βιοψίες ασθενών με C. difficile. Τα ευρήματα ήταν αντίστοιχα με εκείνα στα ζώα: οι βαρύτερες περιπτώσεις εμφάνιζαν περισσότερα MHC-II και CD4+ Τ λεμφοκύτταρα από τις ηπιότερες.
Οι συγγραφείς ανέφεραν: «Η μελέτη παρέχει μια ευρύτερη κατανόηση του ρόλου των φυτικών ινών στο ανοσοποιητικό σύστημα. Αν και έχουμε ήδη δείξει τη σχέση μεταξύ της παραγωγής λιπαρών οξέων βραχείας αλυσίδας και της ανοσίας σε άλλες μελέτες, αυτή τη φορά καταφέραμε να δείξουμε ένα πρωτοφανές και συντονισμένο συμβάν μεταξύ της μικροχλωρίδας, του επιθηλίου και των ανοσοκυττάρων στη μάχη κατά της μόλυνσης».
Τρόφιμα όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια και τα δημητριακά ολικής άλεσης περιέχουν διαλυτές φυτικές ίνες, οι οποίες συμβάλλουν στην πρόληψη εντερικών προβλημάτων και ενδέχεται να περιορίσουν τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων, όπως εκείνες από C. difficile. «Οι απλές διατροφικές επιλογές, όπως η συμπερίληψη περισσότερων φυτικών ινών στη διατροφή, μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά στην προστασία από τις εντερικές λοιμώξεις», καταλήγει ο Fachi.
Περισσότερες λεπτομέρειες για την έρευνα: José L. Fachi et al., “Fiber- and acetate-mediated modulation of MHC-II expression on intestinal epithelium protects from Clostridioides difficile infection”, δημοσιεύτηκε στο Cell Host & Microbe το 2025. DOI: 10.1016/j.chom.2024.12.017.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-fytikes-ines-prostateyoyn-to-entero-apo-sovares-vaktiriakes-loimoxeis/3089
