Η παιδική παχυσαρκία αυξάνεται διαρκώς, καθώς περίπου 14-20% των παιδιών ηλικίας 2-15 ετών είναι παχύσαρκα. Η οικογένεια επηρεάζει τις διατροφικές προτιμήσεις των παιδιών, γι’ αυτό οι γονείς έχουν καθοριστική συμβολή τόσο στη διατροφή τους όσο και στις καθημερινές τους συνήθειες.
Η ενθάρρυνση των υγιεινών τροφών και τα ξεκάθαρα μηνύματα για τις λιχουδιές μπορούν να στηρίξουν καλύτερες διατροφικές συνήθειες. Παράλληλα, χρειάζεται κρατική παρέμβαση απέναντι στην «παχυσαρκογόνο» κουλτούρα, ενώ οι επαγγελματίες υγείας πρέπει να μιλούν ανοιχτά στους γονείς για την παχυσαρκία, ώστε να συμβάλουν στην πρόληψη μελλοντικών προβλημάτων υγείας.
Της Jane Ogden, The Conversation.
Ο αριθμός των παιδιών με παχυσαρκία αυξάνεται με γρήγορους ρυθμούς. Στις ΗΠΑ, όπου περίπου ένας στους τρεις Αμερικανούς θεωρείται παχύσαρκος, κορυφαία ιατρική ομάδα αναγνώρισε επίσημα την παχυσαρκία ως ασθένεια. Η έρευνα εστιάζει συχνά στις επιπτώσεις στους ενήλικες, όπως στις συνδέσεις με καρδιοπάθειες, διαβήτη και καρκίνο. Ωστόσο, η παχυσαρκία συνιστά σοβαρό ζήτημα και για τα παιδιά.
Οι νεότερες εκτιμήσεις υπολογίζουν ότι περίπου ένα στα τρία παιδιά ηλικίας 2-15 ετών είναι υπέρβαρο, ενώ το 14-20% είναι παχύσαρκα, μεταξύ των οποίων πολλά παιδιά 4-5 ετών. Σύμφωνα με μελέτη, από το 2000 έως το 2009 τετραπλασιάστηκε στην Αγγλία ο αριθμός παιδιών και νέων που έλαβαν θεραπεία για προβλήματα συνδεόμενα με την παχυσαρκία. Την ίδια περίοδο, οι βαριατρικές επεμβάσεις για απώλεια βάρους σε παιδιά αυξήθηκαν από μία το 2000 σε 32 το 2009.
Η παχυσαρκία συναντάται συχνά σε οικογένειες με παχύσαρκους γονείς. Η γενετική μπορεί να εξηγεί ένα μέρος αυτής της εικόνας, αλλά κυρίως αντανακλάται η επίδραση της διατροφής, της σωματικής δραστηριότητας και του τρόπου με τον οποίο τα παιδιά μαθαίνουν συμπεριφορές από τους γονείς τους.
Η έρευνα υποδεικνύει ότι οι περισσότερες γευστικές προτιμήσεις διαμορφώνονται μέσα από τη μάθηση, παρότι κάποιοι μπορεί να γεννιούνται με μεγαλύτερη έφεση προς τα γλυκά. Σημαντικό μέρος αυτής της διαδικασίας συνδέεται με την ανατροφή μας και με όσα παρατηρούμε να κάνουν οι γονείς μας.
Η εξοικείωση με ένα φαγητό μπορεί από μόνη της να μας οδηγήσει να το προτιμήσουμε, ενώ μαθαίνουμε επίσης παρατηρώντας τους άλλους, κυρίως τους γονείς και τους συνομηλίκους μας. Όταν τα παιδιά βλέπουν τους γονείς τους να τρώνε φρούτα και λαχανικά, αντιλαμβάνονται ότι αυτά είναι νόστιμα. Αντίθετα, όταν τους βλέπουν να καταναλώνουν κέικ και γλυκά, μαθαίνουν ότι αυτά είναι καλές επιλογές. Η μάθηση, λοιπόν, έρχεται μέσα από την κοινωνική επαφή.
Πολλές μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που δέχονται χαμόγελα και επαίνους όταν τρώνε υγιεινά τρόφιμα είναι πιθανότερο να τα επιλέγουν περισσότερο στο μέλλον. Αν όμως τους προσφέρουμε παγωτό με την αιτιολογία «επειδή ήσουν καλό παιδί», το μήνυμα που παίρνουν είναι ότι πρόκειται για κάτι ξεχωριστό. Η φράση «φάτε τα λαχανικά σας και μπορεί μετά να έχετε σοκολάτα» μπορεί να αυξήσει πρόσκαιρα την κατανάλωση λαχανικών, αλλά μακροπρόθεσμα τα παιδιά θα επιθυμούν περισσότερο τη σοκολάτα.
Οι γονείς έχουν ξεκάθαρο ρόλο στην παχυσαρκία των παιδιών και αποτελούν επίσης σημαντικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας. Αν θέλουν το παιδί τους να τρέφεται σωστά και να είναι δραστήριο, χρειάζεται να εντάξουν αυτές τις επιλογές στον βασικό τρόπο με τον οποίο λειτουργούν ως γονείς.
Χρειάζεται μια «πολιτεία νταντά» για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας;
Το περιβάλλον στο οποίο ζούμε ευνοεί την αύξηση του βάρους και δυσκολεύει τη διατήρηση χαμηλού βάρους. Παράλληλα, ο καθιστικός τρόπος ζωής και η εύκολη πρόσβαση σε τρόφιμα με πολλές θερμίδες καθιστούν δύσκολη την αντίσταση στους καθημερινούς πειρασμούς, όποια κι αν είναι η πρόθεση των γονέων και των επαγγελματιών υγείας ή η δύναμη της θέλησης του ίδιου του ατόμου.
Η κρατική παρέμβαση είναι αναγκαία. Δεν έχει πλέον σημασία αν περιγράφεται ως «κράτος παραμάνας», «παραβίαση των πολιτικών ελευθεριών» ή «υπονόμευση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Όταν τα παιδιά «επιλέγουν» να καταλήξουν στο νοσοκομείο εξαιτίας του βάρους τους, το δικαίωμα της επιλογής χάνεται.
«Μην κάνεις κακό» αποτελεί τη βασική αρχή για κάθε επαγγελματία υγείας και θα έπρεπε να διέπει και κάθε κυβέρνηση. Ωστόσο, η ίδια αρχή μπορεί να οδηγήσει στην αδράνεια. Όπως οι επαγγελματίες υγείας ενδέχεται να αποφεύγουν να δυσαρεστήσουν τους ασθενείς τους, έτσι και οι κυβερνήσεις μπορεί να προκαλούν βλάβη στο όνομα της προστασίας της ελευθερίας επιλογής.
Ορισμένοι επαγγελματίες υγείας παραδέχονται ότι διστάζουν να χαρακτηρίσουν κάποιον παχύσαρκο, επειδή φοβούνται πως θα τον αναστατώσουν ή ότι δεν θα επιστρέψει στο ιατρείο. Παρ’ όλα αυτά, έρευνες για τη γλώσσα που χρησιμοποιείται στις ιατρικές συζητήσεις δείχνουν πως, ενώ ο όρος «παχύσαρκος» μπορεί να ενοχλεί ανθρώπους που δεν είναι παχύσαρκοι, όσοι είναι φαίνεται να ενοχλούνται λιγότερο από αυτόν σε σύγκριση με ευφημιστικές εκφράσεις, όπως “το βάρος σας μπορεί να βλάψει υγεία σας”.
Αντίστοιχα, έρευνες για τη διακοπή του καπνίσματος δείχνουν ότι η απλή αναφορά του θέματος μπορεί να ενισχύσει την πρόθεση διακοπής σε σημαντικό αριθμό ανθρώπων. Στην περίπτωση της παχυσαρκίας, η αποφυγή συζήτησης για το βάρος από τον γιατρό μπορεί να εκληφθεί ως υποστήριξη και φροντίδα. Στην πράξη, όμως, ενδέχεται να συνιστά συμπαιγνία με ένα παχύσαρκο άτομο και να έχει επιβλαβέστερες συνέπειες. Εφόσον η παχυσαρκία είναι συχνότερη σε οικογένειες όπου οι γονείς είναι παχύσαρκοι, η συζήτηση του βάρους με έναν γονέα ή με κάποιον που ενδέχεται να αποκτήσει παιδιά μπορεί να ωφελήσει τόσο τον ίδιο όσο και τις επόμενες γενιές. Συνεπώς, κάθε γιατρός έχει ευθύνη να μην «συνωμοτήσει» προκαλώντας βλάβη μέσω της αποφυγής του θέματος.
Οι γονείς μπορούν να αναλάβουν μερίδιο ευθύνης όταν τα παιδιά τους γίνονται υπέρβαρα, ενώ οι επαγγελματίες υγείας είναι σε θέση να τα στηρίξουν στην απώλεια βάρους. Η προσπάθεια, ωστόσο, δυσκολεύει ακόμη περισσότερο εξαιτίας του περιβάλλοντος στο οποίο ζούμε. Η αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος μπορεί να ξεκινήσει μόνο με συλλογική δράση, στην οποία συμμετέχει και η κυβέρνηση.
Συνοπτικά
- Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί πρόβλημα που διευρύνεται: περίπου το 14-20% των παιδιών ηλικίας 2-15 ετών είναι παχύσαρκα.
- Η οικογενειακή συμπεριφορά διαμορφώνει τις προτιμήσεις των παιδιών, γι’ αυτό οι γονείς επηρεάζουν καθοριστικά τη διατροφή και τις συνήθειές τους.
- Για την ενίσχυση υγιεινών διατροφικών συνηθειών, σημαντικές πρακτικές είναι η επιβράβευση των υγιεινών τροφών και η αποφυγή αντιφατικών ή περίπλοκων μηνυμάτων για τις λιχουδιές.
- Η κυβέρνηση χρειάζεται να αναλάβει δράση απέναντι στην «παχυσαρκογόνο» κουλτούρα και να συμβάλει στην προστασία της υγείας των παιδιών.
- Οι επαγγελματίες υγείας έχουν καθήκον να μιλούν ανοιχτά με τους γονείς για την παχυσαρκία, ώστε να αποτρέπονται πιθανά προβλήματα υγείας στο μέλλον.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/paidiki-pachysarkia-apokalyptikes-alitheies-gia-ton-kathoristiko-rolo-ton-goneon/2887
