Νέα έρευνα του Texas A&M δείχνει ότι η υπερβολική πρόσληψη αντιοξειδωτικών, όπως η N-ακετυλο-L-κυστεΐνη και το σελήνιο, μπορεί να προκαλέσει συγγενείς ανωμαλίες στους απογόνους ποντικιών.
Παρότι οι πατέρες παρέμειναν υγιείς, οι απόγονοι αρσενικών ποντικών που έλαβαν υψηλές δόσεις αντιοξειδωτικών παρουσίασαν διαφορές στην κρανιοπροσωπική ανάπτυξη, όπως κατέγραψαν οι ερευνητές.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν την ανάγκη προσοχής στη χρήση συμπληρωμάτων αντιοξειδωτικών, ιδίως από άνδρες που σχεδιάζουν να γίνουν πατέρες, καθώς οι υπερβολικές δόσεις ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τόσο την αναπαραγωγική ικανότητα όσο και την υγεία των απογόνων.
Στα αντιοξειδωτικά αποδίδονται συχνά «θαυματουργές» ιδιότητες ως συμπληρώματα, με ισχυρισμούς ότι προστατεύουν από χρόνιες παθήσεις και καρκίνους, βοηθούν στην αντιμετώπιση της ΧΑΠ και της άνοιας και καθυστερούν τη γήρανση.
Παρά την ευρεία χρήση αντιοξειδωτικών θεραπειών για την ανδρική υπογονιμότητα, μελέτη του College of Veterinary Medicine and Biomedical Sciences (VMBS) στο Texas A&M διαπιστώνει ότι η συστηματική λήψη υψηλών δόσεων μπορεί να βλάψει το DNA του σπέρματος και να οδηγήσει σε απογόνους με διαφοροποιήσεις στην κρανιοπροσωπική ανάπτυξη.
Στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Cell and Developmental Biology δημοσιεύτηκε η μελέτη, στην οποία ομάδα με επικεφαλής τον δρ Μάικλ Γκόλντινγκ εξέτασε σε μοντέλα ποντικών τη δράση της N-ακετυλο-L-κυστεΐνης (NAC) και του σεληνίου (Se), δύο αντιοξειδωτικών που χρησιμοποιούνται ευρέως.
Ύστερα από έκθεση σε αντιοξειδωτικά επί έξι εβδομάδες, οι απόγονοι αρσενικών ποντικών εμφάνισαν διαφορές στο σχήμα του προσώπου και του κρανίου, χωρίς να καταγραφεί μεταβολή στην υγεία των πατέρων τους.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι άνδρες χρειάζεται να είναι προσεκτικοί με τις μεγάλες δόσεις αντιοξειδωτικών, ιδιαίτερα όταν σκοπεύουν να αποκτήσουν παιδιά στο κοντινό μέλλον.
Όταν η υπερβολή ακυρώνει το όφελος
Η NAC αποτελεί βασικό συστατικό σε πολλά διατροφικά συμπληρώματα, όπως και σε πολυβιταμίνες. Αντιοξειδωτικά όπως αυτή χρησιμοποιούνται συχνά για την καταπολέμηση του οξειδωτικού στρες, το οποίο μπορεί, μεταξύ άλλων, να προκύψει από την υπερκατανάλωση αλκοόλ.
Το εργαστήριο του Γκόλντινγκ ερευνά επί χρόνια πώς η κατανάλωση αλκοόλ από τους γονείς επηρεάζει τους απογόνους. Έχει συσχετίσει την υπερβολική κατανάλωση από άνδρες με πολλά προβλήματα στα παιδιά τους, μεταξύ αυτών και κρανιοπροσωπικές ανωμαλίες. Έτσι, η ομάδα θέλησε να μελετήσει την προσθήκη NAC ή σεληνίου στη διατροφή αρσενικών ποντικών.
«Γνωρίζουμε ότι το αλκοόλ προκαλεί οξειδωτικό στρες και θέλαμε να το αντισταθμίσουμε προσθέτοντας ένα συμπλήρωμα που είναι γνωστό ότι το μειώνει», δήλωσε ο Γκόλντινγκ, καθηγητής στο Τμήμα Κτηνιατρικής Φυσιολογίας και Φαρμακολογίας του VMBS. «Όταν συνειδητοποιήσαμε ότι οι απόγονοι αρσενικών που είχαν λάβει μόνο NAC εμφάνιζαν διαφορές στο κρανίο και στο πρόσωπο, αιφνιδιαστήκαμε, γιατί αυτό το μόριο θεωρείται καθολικά ωφέλιμο. Όταν το σκεφτήκαμε καλύτερα, καταλάβαμε ότι έχει λογική: παίρνεις μια πολυβιταμίνη για να διατηρείς την ισορροπία σου, αλλά αν αυτό που παίρνεις για να είσαι σε ισορροπία είναι το ίδιο ανισόρροπο (η δόση αντιοξειδωτικών είναι υπερβολικά υψηλή), τότε τελικά δεν κάνεις κάτι καλό».
Οι αρνητικές συνέπειες των υψηλών δόσεων αντιοξειδωτικών είναι ήδη καλά τεκμηριωμένες. Για παράδειγμα, μελέτες έχουν δείξει ότι μπορεί να περιορίσουν τα οφέλη της άσκησης σε αθλητές αντοχής, ενώ στους επαγγελματίες αθλητές ενδέχεται να επιβαρύνουν δείκτες απόδοσης.
«Η υγεία του σπέρματος είναι ένας ακόμη δείκτης απόδοσης -απλώς δεν τον σκεφτόμαστε στην καθημερινότητά μας», σημείωσε ο Γκόλντινγκ. «Αν λαμβάνεις υψηλές δόσεις αντιοξειδωτικών, μπορεί να μειώνεις τη δική σου αναπαραγωγική ικανότητα και μέρος της πορείας προς το αρνητικό αποτέλεσμα αφορά τις επιδράσεις στους απογόνους».
Τι δείχνουν τα χαρακτηριστικά του προσώπου για τον εγκέφαλο
Ένα από τα απρόσμενα αποτελέσματα αφορούσε κυρίως τους θηλυκούς απογόνους: είχαν αισθητά μικρότερη απόσταση ανάμεσα στα μάτια και μικρότερα κρανία, γνωρίσματα που συναντώνται επίσης στο εμβρυϊκό αλκοολικό σύνδρομο.
«Στην παιδιατρική υπάρχει μια ευρέως αποδεκτή αρχή ότι το πρόσωπο αντικατοπτρίζει τον εγκέφαλο, επειδή ο εγκέφαλος και το πρόσωπο αναπτύσσονται ταυτόχρονα», εξηγεί ο Γκόλντινγκ. «Κατά την κύηση, η μετανάστευση των δομών του προσώπου καθοδηγείται από σήματα του εγκεφάλου. Αν τα δύο δεν είναι ευθυγραμμισμένα, προκύπτει είτε καθυστέρηση είτε κάποια ανωμαλία στην ανάπτυξη του εγκεφάλου. Έτσι, όταν παρατηρούνται ανωμαλίες στη μέση γραμμή του προσώπου, είναι πολύ πιθανό να υπάρχουν και ανωμαλίες στη μέση γραμμή του εγκεφάλου», προσθέτει. «Τα άτομα με τέτοιες ανωμαλίες εμφανίζουν συχνά προβλήματα ελέγχου παρορμήσεων, νευρολογικές καταστάσεις όπως η επιληψία και άλλες αναπτυξιακές δυσκολίες».
Χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να διαπιστωθεί αν οι απόγονοι που συμμετείχαν στη συγκεκριμένη μελέτη θα παρουσιάσουν δυσλειτουργίες στο κεντρικό νευρικό σύστημα.
Η ποσότητα καθορίζει την επίδραση
Καθώς το εργαστήριο εξακολουθεί να εξετάζει αυτό το «ανεξερεύνητο πεδίο», ο Γκόλντινγκ σημειώνει ότι τα αντιοξειδωτικά μπορεί να αποδειχθούν υπερβολικά ακόμη και όταν κάτι φαίνεται ωφέλιμο — ιδίως αν δεν συντρέχει ιατρικός λόγος για τη λήψη συμπληρωμάτων.
Πολλοί άνδρες καταναλώνουν τακτικά υψηλές δόσεις τέτοιων συμπληρωμάτων, συχνά μέσω προϊόντων με συστατικά αντιοξειδωτικών, επομένως είναι σημαντικό να ελέγχουν τις ποσότητες που αναγράφονται στις ετικέτες. Το ίδιο ισχύει για την NAC, που περιλαμβάνεται σε πολλές πολυβιταμίνες, συχνά σε υψηλή δόση.
«Το βασικό μήνυμα εδώ είναι η ισορροπία», λέει ο Γκόλντινγκ. «Σκεφτείτε τον εαυτό σας σαν φυτό: αν το αφήσετε πολύ ώρα στον ήλιο, θα αφυδατωθεί. Αν το ποτίσετε υπερβολικά, θα σαπίσουν οι ρίζες. Αν όμως υπάρχει η σωστή ισορροπία ήλιου και νερού, τότε έρχεται η ανάπτυξη. Η υγεία βρίσκεται σε αυτό το πεδίο».
«Αν οι βιταμίνες σας παρέχουν το 1.000% της συνιστώμενης ημερήσιας πρόσληψης, θα πρέπει να είστε επιφυλακτικοί», καταλήγει. «Αν παραμένετε κοντά στο 100%, τότε πιθανότατα είστε εντάξει».
Περισσότερες πληροφορίες: Destani D. Derrico et al, Therapy to teratology: chronic paternal antioxidant supplementation alters offspring placental architecture and craniofacial morphogenesis in a mouse model, Frontiers in Cell and Developmental Biology (2025). DOI: 10.3389/fcell.2025.1697843.
Συνοπτικά
- Νέα έρευνα του Texas A&M δείχνει ότι η υπερβολική λήψη αντιοξειδωτικών, όπως η N-ακετυλο-L-κυστεΐνη και το σελήνιο, μπορεί να προκαλέσει συγγενείς ανωμαλίες στους απογόνους ποντικιών.
- Παρότι οι πατέρες ήταν υγιείς, οι απόγονοι αρσενικών ποντικών που είχαν εκτεθεί σε υψηλές δόσεις αντιοξειδωτικών παρουσίασαν αλλαγές στην κρανιοπροσωπική ανάπτυξη.
- Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι απαιτείται προσοχή με τα συμπληρώματα αντιοξειδωτικών, ειδικά από άνδρες που σχεδιάζουν να γίνουν πατέρες.
- Στους θηλυκούς απογόνους καταγράφηκαν χαρακτηριστικά που συναντώνται στο εμβρυϊκό αλκοολικό σύνδρομο, εύρημα που υποδηλώνει πιθανές επιδράσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
- Ο δρ Γκόλντινγκ επισημαίνει ότι η υπερβολική λήψη αντιοξειδωτικών ενδέχεται να περιορίσει την αναπαραγωγική ικανότητα και να επιφέρει αρνητικές επιπτώσεις στους απογόνους.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ta-ypervolika-antioxeidotika-prokaloyn-syggeneis-anomalies-stoys-apogonoys-pontikion/19027
