Σύμφωνα με τον καθηγητή ανατομίας Adam Taylor, τα παγωμένα ντους το καλοκαίρι ενδέχεται να είναι επικίνδυνα, χωρίς να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην ψύξη του οργανισμού. Το κρύο μπορεί να δίνει μια ευχάριστη αίσθηση, ωστόσο το νερό χαμηλής θερμοκρασίας συστέλλει τα αιμοφόρα αγγεία, περιορίζει τη ροή του αίματος προς την επιφάνεια του δέρματος και παγιδεύει τη θερμότητα στο εσωτερικό του σώματος.
Ένα χλιαρό ντους στους 26-27°C, αντίθετα, βοηθά περισσότερο στη μείωση της θερμοκρασίας του πυρήνα του σώματος, επιτρέποντας την ψύξη χωρίς τις επικίνδυνες αντιδράσεις που μπορεί να προκαλέσει το ψυχρό σοκ. Παράλληλα, το κρύο νερό δεν απομακρύνει αποτελεσματικά τον ιδρώτα και τους ρύπους από το δέρμα, με πιθανό αποτέλεσμα την εμφάνιση δερματικών προβλημάτων.
Του Adam Taylor, καθηγητή Ανατομίας στο Πανεπιστήμιο του Lancaster. The Conversation.
Με την άνοδο της θερμοκρασίας, αρκετοί επιλέγουν το κρύο ντους για να δροσιστούν. Η ανακούφιση που προσφέρει, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βοηθά το σώμα να μειώσει τη θερμοκρασία του.
Πώς ρυθμίζει το σώμα τη θερμοκρασία του στη ζέστη
Το σώμα λειτουργεί καλύτερα όταν η θερμοκρασία του βρίσκεται κοντά στους 37°C. Σε αυτό το επίπεδο, τα συστήματά του μπορούν να λειτουργούν κανονικά. Αν όμως αυξηθεί υπερβολικά η θερμοκρασία στον πυρήνα, το κέντρο του εγκεφάλου που τη ρυθμίζει στέλνει νευρικά σήματα στα αιμοφόρα αγγεία και στους μύες που βρίσκονται μέσα ή κοντά στο δέρμα, ώστε να ενεργοποιήσουν τους μηχανισμούς ψύξης.
Όταν η θερμοκρασία στον πυρήνα παραμένει υψηλή για παρατεταμένο διάστημα, περίπου στους 39-40°C, μπορεί να προκληθεί βλάβη σε όργανα. Για να διατηρείται σε φυσιολογικά επίπεδα, το σώμα επιστρατεύει περισσότερους από έναν τρόπους ψύξης. Ένας από αυτούς είναι η εκπομπή θερμότητας προς το περιβάλλον μέσω ηλεκτρομαγνητικής, δηλαδή θερμικής, ακτινοβολίας· έτσι αποβάλλεται περίπου το 60% της θερμότητας του σώματος.
Το σώμα αποβάλλει επίσης θερμότητα μέσω της εφίδρωσης, η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 22% των απωλειών θερμότητας. Αν ο αέρας γύρω μας είναι θερμότερος από το σώμα, η εφίδρωση γίνεται ο βασικός τρόπος μείωσης της θερμοκρασίας του πυρήνα. Η υπόλοιπη θερμότητα απομακρύνεται με συναγωγή προς τον αέρα ή τα υγρά με τα οποία μπορεί να έρθει σε επαφή το σώμα, καθώς και με αγωγή προς στερεά αντικείμενα που αγγίζουμε.
Για να λειτουργούν οι παραπάνω διαδικασίες, τα αιμοφόρα αγγεία μεταβάλλουν το εύρος τους. Όσα βρίσκονται κοντά στο δέρμα διευρύνονται, ώστε να περνά περισσότερο αίμα και να πλησιάζει τη σχετικά πιο δροσερή επιφάνεια. Στη συνέχεια, το σώμα κυκλοφορεί το αίμα προς την περιφέρεια, μεταφέροντας εκεί τη θερμότητα από το εσωτερικό για να αποβληθεί. Επίσης, οι τρίχες στο δέρμα μένουν επίπεδες, ώστε ο αέρας κοντά στο σώμα να ψύχεται και να ανανεώνεται, διευκολύνοντας τη διασπορά της θερμότητας.
Κρύο ντους και ψυχρό σοκ: οι κίνδυνοι για την καρδιά
Σε πολύ υψηλές εξωτερικές θερμοκρασίες, οι φυσικοί μηχανισμοί ψύξης δυσκολεύονται να ανταποκριθούν. Ένα κρύο μπάνιο ή ντους μετά από περίπατο στη ζέστη μπορεί να είναι ευχάριστο για το δέρμα, αλλά δεν μειώνει τη θερμοκρασία του σώματος με τον επιθυμητό τρόπο και μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο για ορισμένους ανθρώπους. Η έκθεση στο κρύο προκαλεί συστολή των αιμοφόρων αγγείων κοντά στο δέρμα, περιορίζοντας την κυκλοφορία του αίματος στις περιοχές αυτές. Επομένως, αντί να διευκολύνει την ψύξη, το κρύο ντους μειώνει τη ροή αίματος στην επιφάνεια του δέρματος και συγκρατεί τη θερμότητα μέσα και γύρω από τα όργανα, αντί να την απομακρύνει. Με άλλα λόγια, το σώμα λαμβάνει το μήνυμα ότι πρέπει να κρατήσει τη θερμότητα και όχι να ψυχθεί. Ανάλογα με το πόσο κρύο είναι το νερό, η απότομη έκθεση μπορεί να έχει ακόμη και επικίνδυνες συνέπειες για κάποιους ανθρώπους.
Η έκθεση σε νερό θερμοκρασίας 15 βαθμών Κελσίου μπορεί να προκαλέσει το ψυχρό σοκ. Η αντίδραση αυτή οδηγεί σε γρήγορη σύσπαση των αιμοφόρων αγγείων στο δέρμα που έρχεται σε επαφή με το κρύο νερό. Ως αποτέλεσμα αυξάνεται η αρτηριακή πίεση, αφού η καρδιά λειτουργεί πλέον ενάντια σε μεγαλύτερη αντίσταση. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για άτομα με υποκείμενα καρδιακά προβλήματα, όπως η στεφανιαία νόσος. Επίσης, η μετάβαση από πολύ ζεστό σε κρύο νερό μπορεί να οδηγήσει σε ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό, ακόμη και στον θάνατο. Ευτυχώς, τέτοια περιστατικά είναι σπάνια και πιθανότατα δεν θα συμβούν με ένα απλό κρύο ντους ή μπάνιο στο σπίτι. Για αυτόν τον λόγο, ωστόσο, ίσως θελήσετε να αποφύγετε το παγωμένο μπάνιο μια ζεστή ημέρα.
Ούτε το καυτό ντους είναι καλή επιλογή όταν κάνει ζέστη. Μπορεί κάποιες φορές να λέγεται ότι ένα ζεστό ντους βοηθά το σώμα να δροσιστεί γρηγορότερα, όμως αυτό δεν ισχύει. Όταν το νερό είναι θερμότερο από το σώμα, του μεταφέρει ενέργεια με τη μορφή θερμότητας. Έτσι, το σώμα δυσκολεύεται και πάλι να αποβάλει θερμότητα, ενώ μπορεί να αυξηθεί η θερμοκρασία του πυρήνα του.
Σε μια ζεστή ημέρα, η καλύτερη επιλογή είναι ένα χλιαρό μπάνιο ή ντους, με τα στοιχεία να υποδεικνύουν ως πιο αποτελεσματική τη θερμοκρασία των 26-27 βαθμών Κελσίου. Με αυτόν τον τρόπο ψύχεται το αίμα κοντά στην επιφάνεια, χωρίς το νερό να είναι τόσο κρύο ώστε το σώμα να θεωρήσει πως πρέπει να διατηρήσει τη θερμότητά του.
Ένας ακόμη λόγος να παραλείψετε το κρύο ντους μια ζεστή ημέρα είναι ότι ίσως δεν σας καθαρίσει αποτελεσματικά. Όταν ζεσταινόμαστε, ο ιδρώτας αναμειγνύεται με το σμήγμα, ένα ακόμη προϊόν του δέρματος, και τα βακτήρια που βρίσκονται στο δέρμα, προκαλώντας σωματική οσμή. Σε σύγκριση με το θερμότερο νερό, το κρύο έχει αποδειχθεί λιγότερο αποτελεσματικό στην απομάκρυνση και διάσπαση του σμήγματος και άλλων υπολειμμάτων από το δέρμα, με αποτέλεσμα η οσμή του σώματος να επιμένει. Παράλληλα, το κρύο νερό συσφίγγει το δέρμα και ενδέχεται να παγιδεύσει σμήγμα και βρωμιά στους πόρους. Έτσι μπορεί να προκύψουν μαύρα και λευκά στίγματα, καθώς και ακμή. Αντίθετα, το ζεστό ή χλιαρό νερό μπορεί να βοηθήσει στη διάλυση και τη χαλάρωση των ουσιών στο δέρμα.
Συμπέρασμα
- Τα παγωμένα ντους τους καλοκαιρινούς μήνες ενδέχεται να προκαλέσουν επικίνδυνες αντιδράσεις, επειδή συστέλλουν τα αιμοφόρα αγγεία και μειώνουν τη ροή αίματος στην επιφάνεια του δέρματος.
- Για να δροσιστεί το σώμα χωρίς να προκληθεί ψυχρό σοκ, πιο αποτελεσματικό είναι ένα χλιαρό ντους στους 26-27°C.
- Το κρύο νερό δεν καθαρίζει αποτελεσματικά το δέρμα από ιδρώτα και ρύπους, κάτι που ενδέχεται να συνδεθεί με δερματικά προβλήματα.
- Η έκθεση σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες νερού μπορεί να επηρεάσει την καρδιά, προκαλώντας, μεταξύ άλλων, αύξηση της αρτηριακής πίεσης και ακανόνιστο καρδιακό παλμό.
- Τις ζεστές ημέρες, το καυτό ντους δεν δροσίζει αποτελεσματικά, καθώς μπορεί να ανεβάσει τη θερμοκρασία του πυρήνα του σώματος.
- Σε ημέρες με υψηλές θερμοκρασίες συνιστάται να αποφεύγεται το κρύο ντους, καθώς το χλιαρό νερό βοηθά περισσότερο στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/to-pagomeno-ntoys-to-kalokairi-mporei-na-apodeichthei-epikindyno/12223
