Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει αρχίσει να αποτελεί μέρος πολλών πλευρών της καθημερινής ζωής, μεταξύ των οποίων βρίσκεται και η μέριμνα για τους ηλικιωμένους.
Ενδεικτικά, ρομπότ που εκπαιδεύουν φροντιστές, αισθητήρες για την παρακολούθηση του ύπνου και εφαρμογή που εντοπίζει ενδείξεις πόνου αποτυπώνουν τις πιθανές εξελίξεις στον τομέα.
Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης χρειάζεται μέτρο
Οι ειδικοί καλούν τον κλάδο να εξετάσει τους πιθανούς κινδύνους που ενδέχεται να προκύψουν από την υπερβολική εξάρτηση από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Η Δρ Καρολάιν Γκριν, από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, επισημαίνει: «Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει μόνο μέρος της λύσης, αλλά όχι ολόκληρη τη λύση».
Η Δρ Γκριν είναι διευθύντρια έρευνας στο Ινστιτούτο Ηθικής της Τεχνητής Νοημοσύνης. Τον Μάρτιο μίλησε στο πανεπιστήμιο, σε Σύνοδο Κορυφής για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Κοινωνική Φροντίδα.
Όπως ανέφερε, τα συστήματα Τεχνητής Νοημοσύνης ενδέχεται να αναπαράγουν προκαταλήψεις, ενισχύοντας διακρίσεις και στερεότυπα. Αναγνώρισε ακόμη ότι υπάρχουν ανησυχίες για την κοινοποίηση προσωπικών δεδομένων στην τεχνολογία, σύμφωνα με το BBC.
Η Δρ Γκριν πρόσθεσε: «Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη κυβερνητική πολιτική [στο Ηνωμένο Βασίλειο] σχετικά με την καθοδήγηση για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην κοινωνική φροντίδα».
Είπε: «Το αν θα αποτελέσει κάτι καλό για τους ανθρώπους που χρειάζονται υποστήριξη, εξαρτάται από το πώς θα διαμορφωθεί η πολιτική εδώ, εξαρτάται από το ποιες επιλογές θα συνεχίσουν να έχουν οι άνθρωποι στο μέλλον, ή αν θα μπορούν για παράδειγμα να επιλέξουν να μην έχουν καθόλου Τεχνητή Νοημοσύνη στη φροντίδα τους, εξαρτάται από το αν θα υπάρξει μια αίσθηση κατά την οποία η τεχνολογία AI θα μπορεί να αναλάβει την παροχή φροντίδας και την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
«Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί εδώ σχετικά με τις επιλογές που θα έχουν οι άνθρωποι στο μέλλον και με το πώς θα μοιάζει το μέλλον της κοινωνικής φροντίδας με την AI».
Η τεχνολογία βελτιώνει τις συνθήκες φροντίδας
Ο Τόμας Τρέντινικ, επικεφαλής της AllyCares, εξηγεί ότι η εταιρεία αξιοποιεί αισθητήρες για να επιτηρεί τη νύχτα τα δωμάτια των ενοίκων σε γηροκομεία και να εντοπίζει ασυνήθιστους ήχους.
Όταν συμβεί κάτι, το σύστημα στέλνει ηχητικό απόσπασμα στους φροντιστές που βρίσκονται στη βάρδια, ώστε εκείνοι να κρίνουν πώς θα ενεργήσουν.
Ο κ. Τρέντινικ μίλησε από το Oaklands Rest Home στο Σαουθάμπτον, όπου εφαρμόζεται η τεχνολογία. Όπως είπε, οι εργαζόμενοι δεν χρειάζεται πλέον να πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους τη νύχτα, με αποτέλεσμα οι ένοικοι να έχουν τη δυνατότητα να κοιμούνται καλύτερα.
«Το προσωπικό παρέχει φροντίδα στους ενοίκους που την χρειάζονται», είπε.
Κατά τον ίδιο, η τεχνολογία έχει βοηθήσει να περιοριστούν περιστατικά υγείας που μπορούν να προληφθούν και καταλήγουν σε νοσηλεία, καθώς εντοπίζει εγκαίρως συμβάντα όπως πτώσεις και λοιμώξεις του θώρακα, πριν επιδεινωθούν.
Η Κριστίν Χέρμπερτ ανέφερε πως η μητέρα της, η 99χρονη Μπέτι, είναι ανάμεσα στους ενοίκους που επιτηρούνται μέσω του συστήματος.
Αρχικά, όπως παραδέχτηκε, αντιμετώπιζε με επιφύλαξη τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και παρομοίαζε τη σχετική τεχνολογία με ένα «μόνιτορ μωρού».
«Όταν η μαμά ήρθε εδώ για τις πρώτες νύχτες, ζήτησα ελέγχους ρουτίνας επειδή ανησυχούσα», είπε.
Η κ. Χέρμπερτ εξήγησε ότι αποδέχτηκε τη χρήση της τεχνολογίας, αφού το ίδρυμα τής έδειξε στοιχεία για το πώς παρακολουθείται η μητέρα της χωρίς να διαταράσσεται ο ύπνος της τη νύχτα.
Εφαρμογή Τεχνητής Νοημοσύνης για τον εντοπισμό του πόνου
Στο γηροκομείο Elmbrook Court, στο Wantage του Oxfordshire, αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη για να διαπιστώνουν αν οι ένοικοι αισθάνονται πόνο.
Η Αίσλιν Μούλι, αναπληρώτρια διευθύντρια του οίκου ευγηρίας, ανέφερε: «Μπορεί να είναι αρκετά δύσκολο να εντοπιστεί ο πόνος σε έναν ένοικο που δεν μιλάει».
Με την εφαρμογή Painchek στο smartphone, οι φροντιστές σαρώνουν το πρόσωπο του ενοίκου για να αναζητήσουν σημάδια πόνου και απαντούν σε ερωτήσεις γι’ αυτόν. Στη συνέχεια, λαμβάνουν αμέσως μια βαθμολογία σε ποσοστό, η οποία αποτυπώνει το επίπεδο του πόνου που βιώνει το άτομο.
Η κ. Μούλι είπε ότι η εφαρμογή έχει φέρει «τεράστια διαφορά». Οι πληροφορίες που προκύπτουν αξιοποιούνται σε συνεργασία με τους τοπικούς γενικούς γιατρούς, ώστε να κρίνεται ποια φάρμακα για τον πόνο χρειάζεται κάθε άνθρωπος.
Σύμφωνα με την ίδια, το εργαλείο έχει επίσης βοηθήσει να καθησυχαστούν συγγενείς, επιβεβαιώνοντάς τους ότι το αγαπημένο τους πρόσωπο, που δέχεται φροντίδα στο τέλος της ζωής του, δεν πονάει.
Η κ. Μούλι διευκρίνισε πως η πρόσβαση στα στοιχεία που συγκεντρώνονται απαιτεί κωδικό πρόσβασης και είναι διαθέσιμη αποκλειστικά στο προσωπικό του ιδρύματος.
Εκπαίδευση φροντιστών με τη βοήθεια ρομπότ
Στο Ινστιτούτο Ρομποτικής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης εκτιμούν ότι η ΑΙ θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και για την κατάρτιση των φροντιστών.
Ο Δρ Μάρκο Ποντίν, μεταδιδακτορικός ερευνητικός βοηθός, συμμετέχει σε ομάδα που κατασκεύασε ένα ρομπότ με δυνατότητα να αντιδρά στο ανθρώπινο άγγιγμα.
Το ρομπότ μπορεί να ρυθμιστεί ώστε να αισθάνεται πόνο σε διάφορα σημεία του σώματός του και να ανατριχιάζει σωματικά όταν ένας φροντιστής αγγίζει με υπερβολική δύναμη μια επώδυνη περιοχή.
Η δοκιμή του ρομπότ θα πραγματοποιηθεί με φοιτητές εργοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο Oxford Brookes.
Ο Δρ Ποντίν ανέφερε ότι η ομάδα θέλει να αξιοποιήσει το ρομπότ ως «ψηφιακό δίδυμο» πραγματικών ασθενών.
Ο προγραμματισμός του θα αναπαριστά συνθήκες αντίστοιχες με εκείνες ενός ανθρώπινου ασθενούς, ώστε οι φροντιστές «να μπορούν να αναπαράγουν ό,τι έχουν δει στον πραγματικό κόσμο, αλλά με το αντίστοιχο ρομπότ».
Ο ίδιος δήλωσε: «Με έναν αρκετά αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων πολιτών είναι δύσκολο να μεριμνάς για όλους, έτσι, η παροχή ενός ψηφιακού δίδυμου ενός ασθενούς θα μπορούσε να επιτρέψει στους εργοθεραπευτές να γνωρίζουν τι συμβαίνει με τους διάφορους ασθενείς τους χωρίς απαραίτητα να είναι εκεί όλη την ώρα».
Οι δυσκολίες και οι πιέσεις στην κοινωνική φροντίδα
Καθώς οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, στο Ηνωμένο Βασίλειο υπολογίζεται ότι 12 εκατομμύρια πολίτες είναι ηλικίας 67 ετών και άνω. Οι εκτιμήσεις θέλουν τον αριθμό να φτάνει τα 13,7 εκατομμύρια έως το 2032.
Έκθεση της βιβλιοθήκης της Βουλής των Κοινοτήτων, που δόθηκε στη δημοσιότητα τον Μάρτιο, αναφέρει ότι οι τοπικές αρχές στην Αγγλία θα δαπανήσουν 23,3 δισ. λίρες για την κοινωνική φροντίδα ενηλίκων το 2023/24. Μετά την εκπαίδευση, αυτή είναι η μεγαλύτερη κατηγορία δημοτικών δαπανών.
Ένα ακόμη σοβαρό ζήτημα είναι ότι ο τομέας βασίζεται σε εργαζόμενους από το εξωτερικό.
Τα στοιχεία του Υπουργείου Εσωτερικών καταγράφουν 27.000 βίζες για άτομα που μετέβησαν στο Ηνωμένο Βασίλειο με σκοπό να εργαστούν στην υγεία και την κοινωνική φροντίδα, κατά το δωδεκάμηνο έως τον Δεκέμβριο του 2024.
Σε σύγκριση με τους 12 προηγούμενους μήνες, καταγράφηκε πτώση 81%. Οι αφίξεις εργαζομένων στον κλάδο είχαν αυξηθεί αισθητά μετά τις προσωρινές αλλαγές στους κανόνες για τις θεωρήσεις υγείας και περίθαλψης.
Η Λι-Αν Φενγκ, καθηγήτρια κοινωνικής φροντίδας στο Πανεπιστήμιο του Μπόρνμουθ, λέει: «Είμαστε εξαρτημένοι από τους μετανάστες εργαζόμενους για να διατηρήσουμε την κοινωνική φροντίδα αυτή τη στιγμή».
Κατά την ίδια, η νέα τεχνολογία δεν πρέπει να αξιοποιηθεί για να καλυφθούν τα κενά στον τομέα.
Είπε: «Πρέπει να θεωρηθεί ως ένα εργαλείο που ενισχύει το έργο που ήδη πραγματοποιείται».
Πρόσθεσε ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει χρόνος για να «σκεφτούμε κάποιες από τις ηθικές προκλήσεις» που ενδέχεται να σχετίζονται με την παρακολούθηση ανθρώπων.
Τον Φεβρουάριο, οι κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ αρνήθηκαν να υπογράψουν στο Παρίσι διεθνή διακήρυξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία προέβλεπε μια «ανοικτή», «περιεκτική» και «ηθική» προσέγγιση για την ανάπτυξη της τεχνολογίας.
Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Μάρτιο ότι θα χρηματοδοτεί την ΑΙ στον δημόσιο τομέα ακολουθώντας μια προσέγγιση «δοκιμής και εκμάθησης», με σκοπό να «ωθήσει την καινοτομία».
Η Δρ Καρολάιν Γκριν δήλωσε: «Μπορεί να βοηθήσει σε ορισμένες από τις διοικητικές εργασίες, σε ορισμένες από τις λειτουργίες της περίθαλψης, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ανθρώπινη επαφή».
«Υπάρχει ο δυνητικός κίνδυνος να θεωρηθεί η ΑΙ ως πανάκεια για ορισμένα από τα πολύ μεγάλα προβλήματα που βλέπουμε στην παροχή κοινωνικής φροντίδας, δηλαδή ότι δεν έχουμε αρκετό προσωπικό και ότι υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση από τη γήρανση του πληθυσμού».
«Νομίζω ότι εδώ πρέπει πραγματικά να βεβαιωθούμε ότι δεν επενδύουμε μόνο στην Τεχνητή Νοημοσύνη για να αναλάβει την παροχή φροντίδας, αλλά ότι συνεχίζουμε να επενδύουμε σε ανθρώπους, σε επαγγελματίες που θα είναι σε θέση να παρέχουν αυτή τη φροντίδα», τόνισε.
*Από τη Βασιλική Δρίβα
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ai-stin-ypiresia-ton-ilikiomenon/5808
