Οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άνδρες, και μάλιστα με αισθητή διαφορά.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το προσδόκιμο ζωής είναι περίπου 80 χρόνια για τις γυναίκες και γύρω στα 75 για τους άνδρες.
Η διαφορά αυτή καταγράφεται ανεξάρτητα από τον τόπο όπου ζουν οι γυναίκες, το εισόδημά τους και πολλούς ακόμη παράγοντες. Το ίδιο ισχύει και για τα περισσότερα άλλα θηλαστικά.
«Πρόκειται για ένα πολύ ισχυρό φαινόμενο σε όλο τον κόσμο, το οποίο διατηρείται πλήρως σε ασθένειες, σε λιμούς, σε επιδημίες, ακόμη και σε περιόδους πείνας», δήλωσε στους New York Times η Dr. Dubal, καθηγήτρια νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο.
Οι εξηγήσεις για τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής των γυναικών είναι σύνθετες και δεν έχουν τεκμηριωθεί στον ίδιο βαθμό. Επιπλέον, το ότι ζουν περισσότερο από τους άνδρες δεν σημαίνει υποχρεωτικά ότι έχουν και καλύτερη ζωή.
Γυναίκες και χρωμοσώματα
Η διάρκεια υγείας, δηλαδή τα χρόνια κατά τα οποία ένα άτομο παραμένει υγιές, είναι συνήθως μικρότερη στις γυναίκες, ανέφερε η Bérénice Benayoun, αναπληρώτρια καθηγήτρια στη Σχολή Γεροντολογίας Leonard Davis του U.S.C. Σε μεγάλη ηλικία, οι γυναίκες είναι γενικά πιο εύθραυστες σωματικά από τους άνδρες. Ειδικά μετά την εμμηνόπαυση, είναι επίσης πιο ευάλωτες στην ανάπτυξη καρδιαγγειακών προβλημάτων και της νόσου Αλτσχάιμερ. Η Δρ Benayoun σημείωσε ότι η ηλικία αποτελεί από μόνη της παράγοντα κινδύνου για αυτές τις παθήσεις.
Μελετώντας γιατί η γήρανση διαφέρει ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, οι επιστήμονες ελπίζουν να βρουν τρόπους να παρατείνουν τόσο τη ζωή όσο και τα χρόνια καλής υγείας και για τα δύο φύλα.
«Αν μπορέσουμε να κατανοήσουμε τι κάνει το ένα φύλο πιο ανθεκτικό ή πιο ευάλωτο, τότε θα έχουμε νέα μονοπάτια, νέα μοριακή κατανόηση, για νέες θεραπευτικές ουσίες που θα μπορούσαν να βοηθήσουν το ένα ή και τα δύο φύλα να είναι επίσης ανθεκτικά», δήλωσε η Dr. Dubal.
Τα στοιχεία από ολοένα περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι τα γυναικεία φυλετικά χρωμοσώματα ΧΧ, τα οποία μαζί με τα υπόλοιπα χρωμοσώματα μεταφέρουν το DNA μας, ενδέχεται να επηρεάζουν τη μακροζωία. Ωστόσο, ο ακριβής τρόπος δεν έχει αποσαφηνιστεί.
Το 2018, η ομάδα της Dr. Dubal μελέτησε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που είχαν διαφορετικούς συνδυασμούς φυλετικών χρωμοσωμάτων και αναπαραγωγικών οργάνων. Περισσότερο έζησαν όσα είχαν δύο χρωμοσώματα Χ και ωοθήκες, ενώ στη συνέχεια κατατάχθηκαν εκείνα με δύο Χ και όρχεις. Μικρότερη ήταν η διάρκεια ζωής των ποντικιών με χρωμοσώματα XY.
«Υπήρχε κάτι στο δεύτερο χρωμόσωμα Χ που προστάτευε τα ποντίκια από το να πεθάνουν νωρίτερα στη ζωή τους, ακόμη και αν είχαν όρχεις», δήλωσε η Dr. Dubal.
«Τι θα γινόταν αν υπήρχε κάτι σε αυτό το δεύτερο χρωμόσωμα Χ που ήταν κατά κάποιον τρόπο ένα ραντίσματα από την πηγή της νεότητας;»
Το ζήτημα δεν έχει διερευνηθεί ακόμη στους ανθρώπους. Ωστόσο, κατά τη Δρ Dubal, οι άνθρωποι έχουν τις ίδιες ορμόνες και τα ίδια φυλετικά χρωμοσώματα, καθώς και παρόμοια αναπαραγωγικά συστήματα, γεγονός που υποδηλώνει ότι τα ευρήματα μπορεί να είναι ανάλογα και στους ανθρώπους.
Η διάρκεια ζωής μπορεί επίσης να επηρεάζεται από επιγενετικούς παράγοντες, όπως περιβαλλοντικές συνθήκες και συνήθειες του τρόπου ζωής, μεταξύ των οποίων το κλίμα και το χρόνιο στρες. Αυτοί επηρεάζουν ποια γονίδια εκφράζονται και με ποιον τρόπο, διευρύνοντας ή περιορίζοντας ενδεχομένως το χάσμα μακροζωίας μεταξύ ανδρών και γυναικών, δήλωσε η Montserrat Anguera, αναπληρώτρια καθηγήτρια βιοϊατρικών επιστημών στη Σχολή Κτηνιατρικής του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια, η οποία μελετά το θέμα.
Ορμόνες
Στο πλαίσιο της έρευνάς τους για τη μακροζωία, οι επιστήμονες μελετούν και τις ορμόνες του φύλου, όπως τα οιστρογόνα, εστιάζοντας ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα.
«Υπάρχουν αξιοπρεπή στοιχεία που δείχνουν ότι, τουλάχιστον πριν από την εμμηνόπαυση, το γυναικείο ανοσοποιητικό σύστημα τείνει να είναι καλύτερο, περισσότερο σε αυτό και πιο ικανό να οργανώνει αντιδράσεις», δήλωσε η Bérénice Benayoun. Συνολικά, οι άνδρες «τείνουν να ανταποκρίνονται πολύ χειρότερα στις λοιμώξεις», κάτι που θα μπορούσε να μειώσει τη διάρκεια ζωής τους. Είναι επίσης πιθανότερο να πεθάνουν από σήψη σε σύγκριση με τις γυναίκες, είπε.
Ανάλυση του 2017 έδειξε ότι οι γυναίκες που έφτασαν στην εμμηνόπαυση μετά την ηλικία των 50 ετών έζησαν περισσότερο από όσες την εμφάνισαν νωρίτερα.
Η πτώση των οιστρογόνων, για παράδειγμα στην εμμηνόπαυση, φαίνεται να εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα των γυναικών. Παράλληλα, όπως ανέφερε ο Dr. Benayoun, οι γυναίκες τείνουν να φτάνουν τους άνδρες ή και να τους ξεπερνούν στην ανάπτυξη ασθενειών που εμφανίζονταν λιγότερο συχνά πριν από την εμμηνόπαυση.
Συνήθειες και τρόπος ζωής
Σημαντική συμβολή στην ανισότητα έχουν οι συνήθειες συμπεριφοράς. Οι γυναίκες είναι κατά κανόνα λιγότερο πιθανό να καπνίζουν ή να καταναλώνουν πολύ αλκοόλ από τους άνδρες, ανέφερε ο Kyle Bourassa, ψυχολόγος και ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Μελέτης της Γήρανσης και της Ανθρώπινης Ανάπτυξης του Πανεπιστημίου Duke. Οι συγκεκριμένες συμπεριφορές συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τη θνησιμότητα.
Ακόμη, σύμφωνα με τον Dr. Bourassa, οι γυναίκες υιοθετούν συχνότερα «συμπεριφορές που προάγουν την υγεία», όπως να φορούν ζώνη ασφαλείας και να επισκέπτονται τον γιατρό για τον ετήσιο έλεγχό τους.
Όπως πρόσθεσε, είναι επίσης πιθανότερο να έχουν κοινωνικές επαφές σε σύγκριση με τους άνδρες, γεγονός που τις προστατεύει από τις αρνητικές επιπτώσεις της απομόνωσης και της μοναξιάς. Ανάλυση του 2023 κατέληξε ακόμη ότι οι γυναίκες έχουν μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν από υπερβολική δόση ναρκωτικών ή από αυτοκτονία.
Κοινωνικοί και εξωτερικοί παράγοντες
Σε επίπεδο ευρύτερης κοινωνίας, καταστάσεις όπως οι πόλεμοι και η ένοπλη βία πλήττουν σε δυσανάλογο βαθμό τους άνδρες, δήλωσε η Naoko Muramatsu, καθηγήτρια επιστημών κοινοτικής υγείας στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Σικάγο.
Στην πανδημία του Covid, το ποσοστό θανάτων ήταν υψηλότερο στους άνδρες απ’ ό,τι στις γυναίκες. Μελέτες έδειξαν ότι ήταν συχνότερο να εργάζονται σε θέσεις που συνεπάγονταν έκθεση στον ιό, όπως στην παρασκευή τροφίμων ή στις κατασκευές, ή να είναι άστεγοι ή κρατούμενοι· παράγοντες που επηρέασαν τη θνησιμότητα.
Το χάσμα στο προσδόκιμο ζωής, σύμφωνα με τον Alan Cohen, αναπληρωτή καθηγητή περιβαλλοντικών επιστημών υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Mailman του Πανεπιστημίου Κολούμπια, διαμορφώνεται από τον συνδυασμό όλων αυτών των παραγόντων. «Υπάρχουν πιθανώς χίλιοι τρόποι για να συμβεί αυτό».
Ορισμένες συνήθειες, όπως η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα και η διατροφή, βρίσκονται υπό τον έλεγχό μας. Ωστόσο, όπως σημείωσε ο Dr. Bourassa, παραμένει ασαφές σε ποιον βαθμό θα άλλαζε η μακροζωία αν τροποποιούνταν αυτές οι συμπεριφορές.
«Χρειαζόμαστε τυχαιοποιημένες δοκιμές ελέγχου για να ξεχωρίσουμε αυτά τα πράγματα», είπε.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/gynaikes-giati-zoyn-perissotero-apo-toys-antres-2/7874
