Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν, σε ένα συγκινητικό γράμμα προς τον γιο του Χανς Άλμπερτ, εξηγεί πως η ευτυχία και η εσωτερική πληρότητα πηγάζουν από δραστηριότητες που εκφράζουν τον αληθινό μας εαυτό.
Ο Αϊνστάιν θεωρούσε σημαντική τη δημιουργικότητα και παρότρυνε τον γιο του να χαίρεται το πιάνο και όσα άλλα τον ευχαριστούσαν. Μέσα από αυτή τη συμβουλή αναδείκνυε τη «ροή» και την πλήρη αφοσίωση σε ό,τι κάνουμε.
Οι συγκεκριμένες σκέψεις συνδέονται με σύγχρονες έρευνες στην ψυχολογία: η ευτυχία δεν βρίσκεται στα υλικά αγαθά, αλλά στην εσωτερική ικανοποίηση που μπορεί να προσφέρει η δημιουργική έκφραση.
Μια απρόσμενη «συνταγή» για την ευτυχία και την αίσθηση σκοπού έδωσε ο Άλμπερτ Αϊνστάιν σε ένα συγκινητικό γράμμα προς τον γιο του. Η συμβουλή του, που έχει επικυρωθεί από την επιστήμη και παραμένει επίκαιρη έναν αιώνα αργότερα, αφορά μια ευχάριστη δραστηριότητα. Ποια είναι;
Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν για το κλειδί της ευτυχίας και του σκοπού ζωής
Συχνά επισημαίνουμε πως δεν είναι δυνατόν όλοι να γίνουν σαν τον Άλμπερτ Αϊνστάιν· αυτό ίσχυε και στην περίπτωση του γιου του, Χανς Άλμπερτ. Ο Χανς Άλμπερτ Αϊνστάιν διακρίθηκε ως ικανότατος μηχανικός και καθηγητής, όμως η σχέση του με τον πατέρα του υπήρξε πολύπλοκη και, κατά περιόδους, τεταμένη.
Οι συμβουλές του Αϊνστάιν, ωστόσο, επηρέασαν την επιστημονική πορεία του γιου του, διαμορφώνοντας την καριέρα του αλλά και την αντίληψή του για την ανακάλυψη. Η ευφυΐα του Αϊνστάιν δεν περιοριζόταν στους ακαδημαϊκούς και επαγγελματικούς στόχους: σε γράμμα προς τον γιο του διατύπωσε και μια σοφή σκέψη, ότι η ολοκλήρωση και η δημιουργικότητα καλλιεργούνται περισσότερο μέσα από ασχολίες που εκφράζουν τον πραγματικό μας εαυτό.
Η δημιουργικότητα και οι επιδράσεις της στο σώμα και τον νου
Μελέτη του 2024, με τίτλο Creative Expression and Mental Health, αναφέρει ότι η δημιουργική έκφραση «έχει τη δυνατότητα να προάγει γνωστική, συναισθηματική, σωματική και κοινωνική ευεξία σε ανθρώπους όλων των ηλικιών». Αυτό μπορεί να συμβάλει στην ρύθμιση των συναισθημάτων, την γνωστική ευελιξία και τη διασύνδεση με τους άλλους.
Η δημιουργικότητα μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους, από την τέχνη και τις χειροτεχνίες έως τη μουσική, τη γραφή ή έναν περίπατο στη φύση, και να ωφελήσει το σώμα και το μυαλό με διάφορους τρόπους.
- Ενδυναμώνει τον εγκέφαλο: Μέσα από δημιουργικές ασχολίες, ο εγκέφαλος μπορεί να σχηματίζει νέες συνδέσεις και να προσαρμόζεται, ενισχύοντας τη μάθηση και την αποκατάσταση μετά από τραυματισμούς.
- Βελτιώνει τη διάθεση και μειώνει την ένταση: Η τέχνη και οι χειροτεχνίες μπορούν να προσφέρουν ευχαρίστηση και αίσθηση σκοπού, ενώ παράλληλα ανακουφίζουν από το στρες και το άγχος.
- Βοηθά στην κατανόηση των συναισθημάτων: Αντιδράσεις του σώματος, όπως οι αυξημένοι παλμοί, ενδέχεται να δείχνουν ότι αισθάνεστε έμπνευση ή δημιουργικότητα.
- Βελτιώνει τη δημιουργική σκέψη: Νέες ιδέες μπορεί να γεννηθούν μέσα από δραστηριότητες όπως ένας περίπατος στη φύση, η ήπια άσκηση ή η εξερεύνηση άγνωστων πραγμάτων.
- Δυναμώνει τη συναισθηματική υγεία: Η δημιουργικότητα μπορεί να αποτελέσει μέσο διαχείρισης έντονων συναισθημάτων, ενίσχυσης της αυτοπεποίθησης και ανάπτυξης ανθεκτικότητας.
Η περιέργεια ως πηγή ευτυχίας: Τι είπε ο Αϊνστάιν στον γιο του
Το 1915, ενώ ζούσε στο Βερολίνο, ο Αϊνστάιν έστειλε ένα συγκινητικό γράμμα στον γιο του, μόλις δύο ημέρες αφότου ολοκλήρωσε τη θεωρία της γενικής σχετικότητας. Στο κείμενο συνυπήρχαν ευθυμία και λύπη: μιλούσε με θλίψη για τον «άβολο» χωρισμό της οικογένειας και πρότεινε να βρίσκονται πιο συχνά. Ο Χανς Άλμπερτ θα μπορούσε να «μάθει πολλά καλά και όμορφα πράγματα από εμένα», έγραψε, προσθέτοντας: «Αυτές τις μέρες ολοκλήρωσα ένα από τα πιο όμορφα έργα της ζωής μου».
Ο θεωρητικός φυσικός σημείωσε ακόμη: «Χαίρομαι πολύ που βρίσκεις χαρά στο πιάνο. Αυτό και η ξυλουργική είναι κατά τη γνώμη μου, για την ηλικία σου, οι καλύτερες ασχολίες». Καθώς ήταν και ο ίδιος ερασιτέχνης μουσικός, γνώριζε την αξία μιας τέτοιας δραστηριότητας και την επίδρασή της στην ψυχική διάθεση.
«Να παίζεις περισσότερο στο πιάνο αυτό που σου αρέσει», συμβούλευσε τον γιο του, «ακόμα κι αν δεν σου το έχει αναθέσει ο δάσκαλος». Και πρόσθεσε: «Να κάνεις αυτό που αγαπάς, με τον τρόπο που σου αρέσει. Είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθεις – όταν κάνεις κάτι με τόση ευχαρίστηση που δεν καταλαβαίνεις πώς περνά η ώρα».
Πώς να ασχολείσαι με κάτι που σε ευχαριστεί τόσο, ώστε να χάνεις την αίσθηση του χρόνου
Το μεγάλο θέμα της απόλυτης εμβάθυνσης σε μια δημιουργική δραστηριότητα εμφανίστηκε, αρκετές δεκαετίες αργότερα, στο έργο του Ούγγρου ψυχολόγου Mihaly Csikszentmihalyi. Ο Martin Seligman, πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας, τον χαρακτήρισε «τον κορυφαίο ερευνητή στον κόσμο» στον τομέα της θετικής ψυχολογίας.
Σε ομιλία TED και στα βιβλία του, ο Csikszentmihalyi ανέπτυξε τις παρατηρήσεις του για την «ανθρώπινη άνθηση», οι οποίες θυμίζουν τις απόψεις του Αϊνστάιν. Ο ίδιος ονόμασε «ροή» την κατάσταση κατά την οποία κάποιος είναι πλήρως απορροφημένος σε μια δραστηριότητα, χάρη στη χαρά και την ικανοποίηση που αντλεί από αυτήν καθαυτή.
Το «εγώ» χάνεται. Ο χρόνος πετά. Κάθε κίνηση, σκέψη και ενέργεια ακολουθεί φυσικά την προηγούμενη – σαν να παίζεις τζαζ. Χρησιμοποιείς ολόκληρη την ύπαρξή σου και τις ικανότητές σου στο έπακρο.
Ο Csikszentmihalyi διαφοροποιείται από τις συνηθισμένες αντιλήψεις γύρω από το «να χρησιμοποιεί κανείς τις ικανότητές του στο έπακρο»: σύμφωνα με τον ίδιο, η ανταμοιβή της συγκεκριμένης κατάστασης δεν είναι τα υλικά οφέλη που ενδέχεται να προκύψουν, αλλά τα θετικά συναισθήματα. Όπως υποστήριζε και ο Αϊνστάιν, τα συναισθήματα αυτά μάς ωθούν να γίνουμε καλύτεροι και μας προσφέρουν αίσθηση νοήματος, την οποία κανένα χρηματικό όφελος –πέρα από ένα ελάχιστο επίπεδο– δεν μπορεί να προσφέρει.
Τα στοιχεία του Csikszentmihalyi δείχνουν ότι «Η έλλειψη βασικών υλικών πόρων συμβάλλει στη δυστυχία», ενώ «η αύξηση των υλικών πόρων δεν αυξάνει την ευτυχία». Δεν είναι δυνατόν να γίνουμε όλοι Αϊνστάιν, όμως, όπως υπενθυμίζει ο Csikszentmihalyi, μπορούμε όλοι να επωφεληθούμε από τη συμβουλή του: να επιδιώκουμε ό,τι κάνουμε όσο καλύτερα μπορούμε, με μοναδικό κίνητρο την πηγαία ευχαρίστηση.
Με λίγα λόγια
- Σε ένα γράμμα που συγκινεί, ο Άλμπερτ Αϊνστάιν λέει στον γιο του πως η ευτυχία βρίσκεται σε δραστηριότητες που εκφράζουν την αληθινή μας φύση.
- Υπογραμμίζει τον ρόλο της δημιουργικότητας και της «ροής» και τον προτρέπει να χαίρεται το πιάνο και άλλες ασχολίες που του αρέσουν.
- Η ευτυχία, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, δεν πηγάζει από τα υλικά αγαθά, αλλά από την εσωτερική ικανοποίηση της δημιουργικής έκφρασης.
- Νεότερες μελέτες στην ψυχολογία επιβεβαιώνουν ότι η δημιουργική έκφραση ενισχύει τη σωματική και ψυχική ευεξία.
- Η συμμετοχή σε δραστηριότητες που αγαπάμε μπορεί να βελτιώσει τη γνωστική ευελιξία και να περιορίσει το άγχος.
- Ο Αϊνστάιν επισημαίνει ότι η βαθιά αφοσίωση σε μια δημιουργική απασχόληση χαρίζει αίσθηση νοήματος και ανεκτίμητη ικανοποίηση.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/i-mystiki-symvoyli-toy-ainstain-gia-eytychia-kai-esoteriki-plirotita-to-gramma-poy-afise-ston-gio-toy/15511
