Παγκόσμια έρευνα σε 45.000 ανθρώπους από 53 χώρες διαπίστωσε ότι τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά διαφέρουν από χώρα σε χώρα και σχετίζονται με πολιτισμικούς, ηλικιακούς και οικονομικούς παράγοντες. Υψηλότερα επίπεδα ναρκισσισμού καταγράφονται συνήθως στους άνδρες και στους νεότερους ενήλικες, ενώ οι χώρες με υψηλότερο ΑΕΠ συνδέονται με περισσότερες ναρκισσιστικές συμπεριφορές.
Τις πρώτες θέσεις στη σχετική κατάταξη καταλαμβάνουν η Γερμανία, το Ιράκ και η Κίνα, σε αντίθεση με χώρες όπως η Σερβία και η Δανία, που βρίσκονται χαμηλότερα. Οι ερευνητές αναφέρουν πως σε κοινωνίες με συλλογικό προσανατολισμό η ατομικότητα ενδέχεται να εκλαμβάνεται θετικά και έτσι να ενισχύει τον ναρκισσισμό, ενώ η νεαρή ηλικία φαίνεται να συνδέεται με μια φυσική ροπή προς την αυτοεκτίμηση.
Τα ευρήματα μεγάλης διεθνούς μελέτης δείχνουν ότι η ένταση των ναρκισσιστικών χαρακτηριστικών διαφέρει ανά τον κόσμο και ενδέχεται να επηρεάζεται από το φύλο, την ηλικία, τον πολιτισμό και τις οικονομικές συνθήκες. Οι επιστήμονες εξέτασαν στοιχεία από 45.000 άτομα σε 53 χώρες και φαίνεται πως κατέγραψαν εθνικές διαφοροποιήσεις στον βαθμό που οι άνθρωποι θεωρούν τον εαυτό τους ξεχωριστό σε σχέση με τους υπόλοιπους.
Ποιες χώρες συγκεντρώνουν τα υψηλότερα επίπεδα ναρκισσισμού, σύμφωνα με παγκόσμια μελέτη
Σχεδόν σε κάθε περιοχή, οι άνδρες είχαν υψηλότερη βαθμολογία από τις γυναίκες και οι νεότεροι ενήλικες εμφάνιζαν σταθερά υψηλότερα επίπεδα από τους μεγαλύτερους. Το εύρημα υποδηλώνει ότι η ενισχυμένη αυτοεκτίμηση στη νεαρή ηλικία μπορεί να αποτελεί χαρακτηριστικό που συναντάται σχεδόν σε όλους τους ανθρώπους.
Κοινωνική τάξη και ΑΕΠ: πώς σχετίζονται με την καθημερινή συμπεριφορά
Το κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον μιας χώρας μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι σκέφτονται, αισθάνονται και συμπεριφέρονται στην καθημερινότητα. Μελέτη του 2025, με τίτλο «Redefining power in social psychology», αναφέρει ότι όσοι έχουν υψηλότερη κοινωνική θέση ή εξουσία τείνουν να προσανατολίζονται περισσότερο στην επίτευξη στόχων και να λειτουργούν με λιγότερους περιορισμούς, επιδεικνύοντας συχνά μικρότερη ευαισθησία στις απόψεις των άλλων. Από την άλλη, άνθρωποι χαμηλότερης κοινωνικής τάξης ή περιθωριοποιημένες ομάδες διαμορφώνουν ανάλογα τη στάση τους, δίνοντας μεγαλύτερη βαρύτητα στη συνεργασία, τη συλλογική προσπάθεια και την αμοιβαία υποστήριξη, ιδίως όταν έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε πόρους και επίσημη εξουσία.
Επιπλέον, έρευνες υποδεικνύουν ότι οι διαθέσιμοι πόροι, η αίσθηση ελέγχου και η κοινωνική θέση επηρεάζουν τις επιλογές για την υγεία, τις σχέσεις, τα συναισθήματα και τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, τόσο για τα άτομα όσο και για τις κοινωνίες.
Κύρια συμπεράσματα πρόσφατων ερευνών:
- Η κοινωνική τάξη επηρεάζει τη νοοτροπία και τη συμπεριφορά. Όσοι έχουν υψηλότερη κοινωνικοοικονομική θέση συχνά αισθάνονται ότι ελέγχουν περισσότερο τη ζωή τους και εμφανίζουν υψηλότερη αυτοεκτίμηση. Αντίθετα, η χαμηλότερη κοινωνική θέση συνδέεται με αυξημένο στρες και διαφορετικές κοινωνικές στάσεις, οι οποίες διαμορφώνονται καθώς οι άνθρωποι προσαρμόζονται στην αβεβαιότητα.
- Η κοινωνικοοικονομική θέση συνδέεται με τις συμπεριφορές υγείας. Σε χαμηλότερες κοινωνικοοικονομικές ομάδες καταγράφονται σταθερά υψηλότερα ποσοστά ανθυγιεινών συνηθειών, όπως το κάπνισμα και η σωματική αδράνεια. Αυτό αποδίδεται κυρίως στο στρες, στο περιβάλλον και στους περιορισμούς στην πρόσβαση σε πόρους, όχι μόνο στις ατομικές επιλογές.
- Οι οικονομικές συνθήκες επηρεάζουν τα καθημερινά συναισθήματα και τις κοινωνικές επαφές. Οι κάτοικοι χωρών με μεγαλύτερο πλούτο, όπως αυτός μετριέται από το ΑΕΠ ή τον δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης, περιγράφουν πιο θετικές εμπειρίες στην καθημερινότητά τους. Σε χώρες χαμηλότερου εισοδήματος, αντίθετα, αναφέρονται συχνότερα καταστάσεις που σχετίζονται με στρες, ένδειξη ότι ο εθνικός πλούτος σχετίζεται με την καθημερινή συμπεριφορά.
- Το ΑΕΠ συνδέεται με ευρύτερες κοινωνικές στάσεις και όχι μόνο με τον πλούτο. Το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ σχετίζεται στενά με καλύτερη εκπαίδευση, υποδομές υγείας και μεγαλύτερη κοινωνική συμμετοχή. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν πώς συμπεριφέρονται και συνεργάζονται οι άνθρωποι, αλλά και πώς σχεδιάζουν το μέλλον.
Πολιτισμός και ηλικία συνδέονται με τις διαφορές στον ναρκισσισμό
Η μελέτη δεν εξέτασε αν οι συμμετέχοντες είχαν ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας· κατέγραψε ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά της καθημερινότητας και τα αξιολόγησε σε ένα φάσμα. Όπως επισημαίνουν οι ψυχολόγοι, ένας υγιής βαθμός αυτοεκτίμησης είναι φυσιολογικός. Η δυσκολία μπορεί να προκύψει όταν η αγάπη για τον εαυτό λειτουργεί ως άμυνα απέναντι στην ανασφάλεια και την απογοήτευση. Οι συμμετέχοντες δήλωσαν πώς αντιλαμβάνονται την κοινωνική τους θέση και απάντησαν σε φράσεις όπως «θέλω να αποτύχουν οι αντίπαλοί μου» και «καταφέρνω να είμαι το κέντρο της προσοχής με τις εξαιρετικές συνεισφορές μου». Η ανάλυση των απαντήσεων ανέδειξε μοτίβα που αμφισβήτησαν κάποιες παγιωμένες αντιλήψεις.
Στην κατάταξη για τον συνολικό ναρκισσισμό, τις πρώτες θέσεις κατέλαβαν η Γερμανία, το Ιράκ, η Κίνα, το Νεπάλ και η Νότια Κορέα. Στον αντίποδα, χαμηλότερα βρέθηκαν η Σερβία, η Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία και η Δανία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής κατατάχθηκαν σε μια σχετικά μέση 16η θέση, γεγονός που, όπως επισημαίνεται, πιθανότατα θα κάνει ορισμένους να θεωρήσουν ολόκληρη τη μελέτη ανοησία. Παρ’ όλα αυτά, η σαφώς ναρκισσιστική εικόνα των πιο θορυβωδών προσώπων, που εμφανίζονται διαρκώς στα μέσα ενημέρωσης, δεν αποδεικνύει ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί έχουν ανάλογα χαρακτηριστικά.
Σε γενικές γραμμές, τα κράτη με υψηλότερο ΑΕΠ παρουσιάζουν και υψηλότερα επίπεδα ναρκισσισμού. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσαν, ωστόσο, οι συλλογικιστικές κοινωνίες: παρά την αντίληψη ότι η έμφαση στην ομάδα περιορίζει το εγώ, αρκετές από αυτές εμφάνισαν υψηλό ναρκισσιστικό θαυμασμό. Κατά τους ερευνητές, σε τέτοιους πολιτισμούς η διάκριση από τους άλλους μπορεί να θεωρείται ότι προσφέρει ζωντάνια και ατομικότητα σε ένα πιο ομοιογενές περιβάλλον. Επιπλέον, τα ναρκισσιστικά γνωρίσματα ενδέχεται να διευκολύνουν την προσαρμογή των ανθρώπων σε αυστηρότερες κοινωνικές δομές.
Σε κάθε πολιτισμό, οι νεότεροι άνθρωποι εμφάνιζαν πιο ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά. Ένας από τους ερευνητές είπε στο Vice ότι σε σχεδόν κάθε μέρος του κόσμου η νεότητα συνοδεύεται από εστίαση στον εαυτό και από την πεποίθηση ότι κανείς είναι καλύτερος απ’ όσο είναι στην πραγματικότητα. Αυτό, πρόσθεσε, συνεχίζεται μέχρι η ζωή να τον ή την προσγειώσει τόσο απότομα, ώστε να μην πιστέψει ξανά ότι υπερέχει οποιουδήποτε άλλου.
Συνοπτικά
- Διεθνής έρευνα με 45.000 συμμετέχοντες από 53 χώρες έδειξε ότι πολιτισμικοί, ηλικιακοί και οικονομικοί παράγοντες σχετίζονται με τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά.
- Τις υψηλότερες θέσεις στην κατάταξη κατέλαβαν η Γερμανία, το Ιράκ και η Κίνα, ενώ χαμηλότερα βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, η Σερβία και η Δανία.
- Οι άνδρες και οι νεότεροι ενήλικες τείνουν να εμφανίζουν περισσότερο ναρκισσισμό, ενώ η νεαρή ηλικία συνδέεται με υψηλότερη αυτοεκτίμηση.
- Τα υψηλότερα επίπεδα ναρκισσιστικής συμπεριφοράς συνδέονται με χώρες υψηλότερου ΑΕΠ, ενώ αυξημένα επίπεδα καταγράφονται και σε συλλογικές κοινωνίες.
- Η έρευνα εξέτασε καθημερινά ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά και όχι διαταραχή προσωπικότητας, τονίζοντας ότι η υγιής αυτοεκτίμηση αποτελεί φυσιολογικό στοιχείο.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/poies-einai-oi-chores-me-toys-perissoteroys-narkissistes-pagkosmia-ereyna-apokalyptei-poioi-katechoyn-to-thlivero-rekor/17253
