Το άρθρο εξετάζει τις σύγχρονες μεθόδους αξιολόγησης της γήρανσης και της σωματικής κατάστασης, όπως η ταχύτητα βάδισης και η ισορροπία.
Τονίζεται η αξία της σωματικής, πνευματικής και συναισθηματικής υγείας, καθώς η γήρανση αποτελεί σύνθετη διαδικασία και δεν αποτιμάται συνολικά με ένα απλό τεστ.
Παρουσιάζονται αυτοέλεγχοι που είναι δυνατό να γίνουν στο σπίτι για την παρακολούθηση της προόδου, με βασική ένδειξη της καλής γήρανσης το αίσθημα ευεξίας και την ικανοποίηση από τη ζωή.
Μια δημοφιλής πρόκληση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πριν από μερικά χρόνια ήταν να σηκωθεί κανείς από το πάτωμα χωρίς να στηριχθεί στα χέρια του. Σήμερα, ένα νέο challenge δοκιμάζει πόση ώρα μπορούμε να σταθούμε στο ένα πόδι βουρτσίζοντας τα δόντια. Οι δοκιμασίες αυτές υποτίθεται ότι αποκαλύπτουν πόσο καλά μεγαλώνουμε. Είναι όμως πράγματι αξιόπιστες;
Ένα σωματικό μέτρο που έχει συγκεντρώσει μεγάλο ενδιαφέρον είναι η ταχύτητα βάδισης. Μελέτη έδειξε ότι όσοι περπατούσαν με ρυθμό μεγαλύτερο από 1,32 μέτρα ανά δευτερόλεπτο είχαν μικρότερη πιθανότητα θανάτου στα επόμενα τρία χρόνια. Αντίθετα, το περπάτημα με λιγότερα από 0,8 μέτρα ανά δευτερόλεπτο μπορεί να υποδηλώνει σαρκοπενία, δηλαδή μείωση της μυϊκής μάζας, της δύναμης και της σωματικής λειτουργίας. Οι παράγοντες αυτοί αποτελούν σημαντικές ενδείξεις της γήρανσης και της σχετικής έκπτωσης.
Παρότι οι συγκεκριμένοι δείκτες είναι χρήσιμοι, η μέτρησή τους στο σπίτι δεν είναι απλή. Επιπλέον, η ηλικιακή εξέλιξη δεν κρίνεται μόνο από τη δύναμη της λαβής ή την ταχύτητα στο περπάτημα. Η γήρανση συνδυάζει σωματικές, γνωστικές, συναισθηματικές και κοινωνικές μεταβολές, οπότε κανένα μεμονωμένο τεστ δεν αποτυπώνει ολόκληρη την κατάσταση.
Πώς μπορείτε να κάνετε έναν ενδεικτικό αυτοέλεγχο
Ποιες ενέργειες μπορούμε ρεαλιστικά να κάνουμε για να παρακολουθούμε τη γήρανσή μας; Αφετηρία είναι να συνυπολογίσουμε και άλλες πλευρές πέρα από τη σωματική υγεία. Η πνευματική εγρήγορση, η συναισθηματική ανθεκτικότητα και οι κοινωνικές σχέσεις είναι εξίσου σημαντικές. Ενδεικτικά, μπορούμε να ελέγξουμε τη γνωστική μας κατάσταση, εξετάζοντας δεξιότητες όπως η προσοχή, η μνήμη και η ευελιξία.
Ακολουθούν ορισμένα γνωστικά τεστ που μπορείτε να δοκιμάσετε στο σπίτι:
Τεστ σύνδεσης αριθμών και γραμμάτων
Ενώστε αριθμούς και γράμματα εναλλάξ και με τη σειρά (1, Α, 2, Β κ.ο.κ.), καταγράφοντας τον χρόνο που θα χρειαστείτε.
Απαραίτητα υλικά:
- Χαρτί
- Μολύβι ή στυλό
- Χρονόμετρο
Οδηγίες:
Σε ένα φύλλο χαρτιού σχεδιάστε ή εκτυπώστε αριθμούς και γράμματα σε τυχαία διάταξη. Ενδεικτικά:
Αριθμοί: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9
Γράμματα: A, B, Γ, Δ, Ε, Ζ, Η, Θ, Ι
Ενώστε τα σημεία ακολουθώντας την καθορισμένη σειρά:
Αρχίστε από το 1 και συνεχίστε με το Α, το 2, το Β, το 3, το Γ και ούτω καθεξής.
Η ακολουθία που πρέπει να ακολουθήσετε είναι: 1 → Α → 2 → Β → 3 → Γ → 4 → Δ κ.ο.κ.
Μετρήστε με χρονόμετρο τον χρόνο που απαιτήθηκε για να τελειώσετε.
Ποιες δεξιότητες αξιολογεί:
- Την ικανότητα συγκέντρωσης και εναλλαγής της προσοχής ανάμεσα σε διαφορετικά είδη πληροφοριών.
- Τη γνωστική ευελιξία και την ταχύτητα επεξεργασίας.
Άσκηση «Stroop»
Με την άσκηση Stroop αξιολογείται πόσο καλά ο εγκέφαλος παραμερίζει πληροφορίες που συγκρούονται μεταξύ τους, ώστε να επιλέξει τη σωστή απάντηση.
Η διαδικασία:
Η δοκιμασία παρουσιάζει λέξεις που δηλώνουν χρώματα, όπως “κόκκινο”, “μπλε” ή “πράσινο”, τυπωμένες όμως με μελάνι διαφορετικού χρώματος από αυτό που κατονομάζουν. Για παράδειγμα, η λέξη “κόκκινο” μπορεί να εμφανίζεται με μπλε μελάνι. Ζητούμενο είναι να αναφέρετε το χρώμα της μελάνης και όχι τη λέξη.
Αν, για παράδειγμα, η λέξη “μπλε” είναι γραμμένη με κόκκινο μελάνι, η απάντηση πρέπει να είναι “κόκκινο” και όχι “μπλε”.
Η δοκιμασία επιβαρύνει τον εγκέφαλο, καθώς η αυθόρμητη αντίδρασή μας είναι να διαβάσουμε τη λέξη.
Η άσκηση Stroop χρησιμοποιείται συχνά στην ψυχολογία και τη νευροεπιστήμη, ενώ συμβάλλει στην αξιολόγηση της συγκέντρωσης και της διαχείρισης αντικρουόμενων πληροφοριών.
Διπλή εργασία (Dual-task challenge)
Περπατήστε με τον συνηθισμένο σας ρυθμό και ταυτόχρονα αφαιρείτε ανά τρία, ξεκινώντας από το 100. Μια αισθητή μεταβολή στην ταχύτητα βάδισης μπορεί να αποτελεί ένδειξη γνωστικής καταπόνησης.
Οι συγκεκριμένες δοκιμασίες αξιολογούν την ικανότητα του εγκεφάλου να ανταποκρίνεται σε ανταγωνιστικές απαιτήσεις, δεξιότητα που αποκτά μεγαλύτερη σημασία με την ηλικία. Πρόκειται για τη γνωστική ευελιξία, η οποία μας επιτρέπει να προσαρμοζόμαστε στις αλλαγές, να περνάμε από τη μία εργασία στην άλλη και να ελέγχουμε τους περισπασμούς.
Πώς μπορείτε να διαπιστώσετε την πρόοδό σας;
Ορισμένες μετρήσεις, όπως η ισορροπία στο ένα πόδι, παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις από ημέρα σε ημέρα ή ακόμη και μέσα στην ίδια ημέρα. Ενδέχεται να βελτιωνόμαστε απλώς χάρη στην εξάσκηση· αυτό δεν δείχνει κατ’ ανάγκη ότι γερνάμε καλύτερα, αλλά ότι έχουμε επαναλάβει τη δοκιμασία περισσότερες φορές.
Σε άλλες περιπτώσεις, όπως στη δύναμη της λαβής, οι μεταβολές είναι αργές, ακόμη και όταν κάνουμε τακτικά ασκήσεις ενδυνάμωσης. Επιπλέον, η βελτίωση μπορεί να αφορά μόνο τη συγκεκριμένη δοκιμασία: καλύτερη επίδοση στο τεστ συνδυασμού στοιχείων, για παράδειγμα, δεν συνεπάγεται ότι θα γίνουμε εξίσου ικανοί και στην κρεμάλα…
Για τον λόγο αυτό, είναι χρήσιμο να επαναλάβετε τις δοκιμασίες λίγες φορές στην αρχή και στη συνέχεια να τις ελέγχετε ξανά περίπου κάθε μήνα, ώστε να εντοπίζετε πιθανές βελτιώσεις. Οι γνωστικές αλλαγές ενδέχεται να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να φανούν απ’ ό,τι οι σωματικές, γι’ αυτό οι τακτικές μετρήσεις μπορούν να αναδείξουν την εξέλιξη σε βάθος χρόνου.
Περισσότερο παζλ, λιγότερο challenge
Δεν υπάρχει ένα και μόνο σκορ ή challenge που να δείχνει πόσο καλά γερνάμε.
Είναι προτιμότερο να το δούμε σαν παζλ, όπου η σωματική υγεία, η πνευματική διαύγεια, η συναισθηματική ισορροπία και οι κοινωνικές σχέσεις έχουν όλες σημασία και επηρεάζουν η μία την άλλη. Βέβαια, ακόμη κι αν οι επιδόσεις μας είναι καλές σήμερα, ορισμένες μελλοντικές αλλαγές μπορεί να μην εξαρτώνται από εμάς. Κανένα τεστ δεν είναι σε θέση να προβλέψει με ακρίβεια όσα θα ακολουθήσουν.
Ίσως, τελικά, η καλύτερη ένδειξη ότι γερνάμε καλά να μην είναι η ταχύτητα με την οποία περπατάμε ούτε ο χρόνος που στεκόμαστε στο ένα πόδι, αλλά το πώς βιώνουμε τη ζωή μας. Νιώθουμε δραστήριοι, ικανοποιημένοι και κοντά στους άλλους;
Για να εκτιμήσουμε τη συναισθηματική μας ευεξία, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εργαλεία όπως η Κλίμακα Θετικής και Αρνητικής Εμπειρίας (Scale of Positive and Negative Experience). Η σύντομη αυτή έρευνα περιλαμβάνει 12 ερωτήσεις για τα καθημερινά συναισθήματα, από τη χαρά και την ηρεμία έως τη λύπη και την απογοήτευση, και αποτυπώνει τόσο τις ευχάριστες όσο και τις ουσιαστικές όψεις της ευεξίας.
Το υγιές γήρας δεν κρίνεται από τις επιδόσεις σε αγώνες ταχύτητας ή σε τεστ μνήμης. Σημαίνει να κατανοούμε τον εαυτό μας —το σώμα, το μυαλό και τις αξίες μας— και να προχωράμε σε μικρές, ουσιαστικές αλλαγές που μας βοηθούν να ζούμε πιο αυθεντικά, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Μπορείτε, λοιπόν, αν θέλετε, να δοκιμάσετε να στηριχθείτε στο ένα πόδι. Παράλληλα, όμως, μην παραλείπετε να αξιολογείτε το μυαλό και το σώμα σας, τα συναισθήματά σας και την αίσθηση σκοπού στη ζωή σας…
Συνοπτικά
- Το κείμενο αναδεικνύει τις δυσκολίες στην αξιολόγηση της γήρανσης και εξετάζει σωματικούς και γνωστικούς δείκτες, όπως η ταχύτητα βάδισης και η ισορροπία.
- Η γήρανση αποτελεί σύνθετη διαδικασία και δεν περιγράφεται πλήρως μέσα από απλές δοκιμασίες ή τεστ.
- Παρουσιάζονται αυτοέλεγχοι που μπορούν να πραγματοποιηθούν στο σπίτι, ώστε να παρακολουθούμε τη σωματική και πνευματική μας πορεία.
- Η ευεξία και η ικανοποίηση από τη ζωή αποτελούν σημαντικές ενδείξεις καλής γήρανσης.
- Οι δοκιμασίες και οι αυτοέλεγχοι χρειάζεται να επαναλαμβάνονται τακτικά, καθώς οι βελτιώσεις μπορεί να εμφανιστούν αργά.
- Το υγιές γήρας συνδέεται με την αυτογνωσία και την προσωπική ευημερία, όχι αποκλειστικά με τις επιδόσεις στις δοκιμασίες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ora-gia-proklisi-poso-sosta-megaloneis/10028
