Αν καταναλώνετε πολλή πρωτεΐνη για γράμμωση ή ενέργεια, ίσως κάνετε κάποια από τα 7 συνηθισμένα λάθη που επιβαρύνουν τα νεφρά, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεστε.
Η υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης συνδέεται με επιπτώσεις στα νεφρά και σε άλλα ζωτικά όργανα
Η κατανάλωση πρωτεΐνης σε ποσότητα μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση (0,8 g/kg σωματικού βάρους/ημέρα) για μεγάλο χρονικό διάστημα έχει συσχετιστεί με πέντε βασικούς κινδύνους για την υγεία: διαταραχές στην ομοιόσταση των οστών και του ασβεστίου (όπως η υπερασβεστιουρία), δυσλειτουργία των νεφρών, μεγαλύτερο κίνδυνο για ανάπτυξη καρκίνου, διαταραχές στη λειτουργία του ήπατος και ταχύτερη εξέλιξη της στεφανιαίας νόσου – αθηροσκλήρωσης, όπως αναφέρει μελέτη του Έλληνα ερευνητή Ιωάννη Δελημάρη, η οποία δημοσιεύτηκε το 2013 στο ISRN Nutrition.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης είναι δυνατόν να επηρεάσει τα νεφρά με ποικίλους τρόπους.
Σήμερα η πρωτεΐνη βρίσκεται στο επίκεντρο πολλών διατροφικών πλάνων. Αρκετοί στρέφονται σε μεγάλες ποσότητες, προσδοκώντας να αυξήσουν τη μυϊκή μάζα, να περιορίσουν την πείνα ή να χάσουν βάρος. Η πρωτεΐνη είναι απαραίτητη, ωστόσο η μεγαλύτερη ποσότητα δεν είναι πάντοτε και καλύτερη.
Στο σώμα, τα νεφρά λειτουργούν ως φυσικό φίλτρο. Μεταξύ των βασικών τους λειτουργιών είναι να απομακρύνουν τα απόβλητα που δημιουργούνται κατά τον μεταβολισμό της πρωτεΐνης. Η υπερβολική κατανάλωση πρωτεΐνης ενδέχεται, χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό, να συνεισφέρει σε βλάβες στα νεφρά, ιδίως όταν συνυπάρχουν παράγοντες κινδύνου, όπως υψηλή αρτηριακή πίεση, διαβήτης ή νεφρική νόσος που δεν έχει διαγνωστεί.
Τα 7 λάθη στην κατανάλωση πρωτεΐνης που μπορεί να επηρεάσουν τα νεφρά
Ακολουθούν 7 συνήθειες που μπορεί να είναι πιο επιβαρυντικές απ’ όσο αντιλαμβάνονται όσοι τις ακολουθούν:
- Υπερβολική πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης, κυρίως από κόκκινα και επεξεργασμένα κρέατα
- Υπερβολική χρήση πρωτεϊνικών σκονών και ροφημάτων
- Παράλειψη συστηματικού ελέγχου της νεφρικής λειτουργίας
- Παράβλεψη των φυτικών πρωτεϊνών που είναι φιλικές προς τα νεφρά
- Παράβλεψη των προσωπικών παραγόντων κινδύνου
- Κατανάλωση ανεπαρκούς ποσότητας νερού
- Απροσεξία στη δοσολογία
1) Υπερβολική πρόσληψη ζωικής πρωτεΐνης από κόκκινα και επεξεργασμένα κρέατα
Η υπερβολική κατανάλωση ζωικής πρωτεΐνης, ιδίως όταν προέρχεται από κόκκινα και επεξεργασμένα κρέατα, ενδέχεται να επιβαρύνει τα νεφρά. Οι διατροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη εντείνουν την πίεση στις μονάδες διήθησης των νεφρών και προκαλούν υπερδιήθηση. Σε μία μελέτη, όσοι έτρωγαν περισσότερο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας από τον γενικό πληθυσμό εμφάνισαν σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιας νεφρικής νόσου (CKD), σε σύγκριση με όσους κατανάλωναν τις μικρότερες ποσότητες.
2) Υπερβολική χρήση πρωτεϊνικών σκονών και ροφημάτων
Παρότι πολλές τάσεις στον χώρο του fitness προβάλλουν τις σκόνες πρωτεΐνης, τα συμπληρώματα μπορεί να συνοδεύονται από ρίσκο. Οι περισσότερες σκόνες πρωτεΐνης δεν υπόκεινται σε ρύθμιση από τον FDA και συχνά περιλαμβάνουν πρόσθετες ουσίες που είναι δυνατόν να επιβαρύνουν τα νεφρά. Σε δημοφιλή προϊόντα αυτού του τύπου, μελέτες έχουν βρει βαρέα μέταλλα, όπως μόλυβδο, κάδμιο και αρσενικό, σε ποσότητες που έχουν προκαλέσει ανησυχία στους ειδικούς υγείας. Η χρόνια έκθεση σε κάδμιο και μόλυβδο είναι γνωστό ότι προκαλεί νεφρική βλάβη. Επιπρόσθετα, πολλές σκόνες μπορεί να περιέχουν κρυφές ποσότητες πρόσθετης ζάχαρης και νατρίου.
3) Παράλειψη τακτικού ελέγχου της νεφρικής λειτουργίας
Στις Η.Π.Α., σύμφωνα με μελέτες, χρόνια νεφρική νόσο (CKD) έχει 1 στους 7 ενήλικες, ενώ οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν ότι πάσχουν. Ειδικά στους ηλικιωμένους, τα νεφρά ενδέχεται να παρουσιάσουν σταδιακή απώλεια λειτουργίας χωρίς εμφανή σημάδια. Γι’ αυτό το National Kidney Foundation προτείνει σε όλους όσοι είναι άνω των 60 ετών, καθώς και σε νεότερους με υψηλό κίνδυνο, να υποβάλλονται σε ετήσιο έλεγχο νεφρών. Ο έλεγχος περιλαμβάνει μια απλή εξέταση αίματος (κρεατινίνη/eGFR) και εξέταση ούρων για την ανίχνευση πρωτεΐνης.
4) Παράβλεψη των φυτικών πρωτεϊνών που είναι φιλικές προς τα νεφρά
Όταν επιλέγεται μόνο κρέας και μένουν εκτός οι φυτικές πρωτεΐνες, χάνεται μια ευκαιρία να υποστηριχθεί η υγεία των νεφρών. Μεγάλη μελέτη κατέγραψε ότι οι άνθρωποι με την υψηλότερη πρόσληψη φυτικών πρωτεϊνών είχαν περίπου 70% μικρότερο κίνδυνο να εμφανίσουν νέα χρόνια νεφρική νόσο μέσα σε διάστημα 6 ετών, σε σχέση με εκείνους που έτρωγαν τις μικρότερες ποσότητες. Οι φυτικές πρωτεΐνες συνήθως περιέχουν μικρότερες ποσότητες νατρίου, κορεσμένων λιπαρών και φωσφορικών αλάτων, χαρακτηριστικά που τις καθιστούν λιγότερο επικίνδυνες για τα νεφρά.
5) Οι προσωπικοί παράγοντες κινδύνου δεν πρέπει να αγνοούνται
Η επεξεργασία της πρωτεΐνης από τον οργανισμό διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο, γι’ αυτό οι ηλικιωμένοι και όσοι αντιμετωπίζουν χρόνιες παθήσεις χρειάζεται να δείχνουν ιδιαίτερη προσοχή. Με το πέρασμα των χρόνων η νεφρική λειτουργία φθίνει φυσιολογικά· περίπου το 34% των Αμερικανών άνω των 65 ετών έχει κάποια μορφή χρόνιας νεφρικής νόσου. Μάλιστα, ανάλυση υπολόγισε πως νεφρική νόσο μπορεί να έχει πάνω από το 50% των ανθρώπων ηλικίας 75+. Σε ηλικιωμένους, διαβητικούς και άτομα με υπέρταση ή γνωστά νεφρικά προβλήματα, μια διατροφή με υπερβολικά πολλή πρωτεΐνη ενδέχεται να επιταχύνει τις βλάβες.
6) Η κατανάλωση νερού δεν είναι επαρκής
Όταν μετά την πρόσληψη πρωτεΐνης δεν πίνουμε αρκετό νερό, μπορεί να προκύψουν διάφορα πιθανά προβλήματα για την υγεία. Μεταξύ αυτών είναι η επιβάρυνση των νεφρών, η αφυδάτωση, η δυσκοιλιότητα, το φούσκωμα καθώς και η μειωμένη αποκατάσταση των μυών.
7) Αγνοούμε τη σωστή δοσολογία
Η γνωστή φράση «περισσότερο δεν σημαίνει πάντα και καλύτερο». έχει ιδιαίτερη σημασία εδώ. Συχνά προτείνεται στους ηλικιωμένους να αυξήσουν την πρωτεΐνη στη διατροφή τους, ώστε να περιορίσουν την απώλεια μυϊκής μάζας· αυτό ισχύει ως έναν βαθμό. Ωστόσο, η υπερβολική πρόσληψη, ιδίως χωρίς προπόνηση με αντιστάσεις, ενδέχεται να επιβαρύνει τα γηρασμένα νεφρά. Καλύτερα αποτελέσματα έχει η μετρημένη κατανάλωση σε συνδυασμό με ασκήσεις ενδυνάμωσης.
Οι διαφορετικές μορφές πρωτεΐνης
Η πρωτεΐνη διατίθεται σε αρκετές μορφές. Οι πλήρεις πρωτεΐνες βρίσκονται, για παράδειγμα, στο κρέας, στα ψάρια, στα αυγά και στα γαλακτοκομικά και περιλαμβάνουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα που χρειάζεται το σώμα. Αντίθετα, οι μη πλήρεις πρωτεΐνες προέρχονται κυρίως από φυτικές πηγές, όπως τα φασόλια, οι ξηροί καρποί και τα δημητριακά· είναι εξίσου καλές επιλογές, αλλά δεν περιέχουν ορισμένα αμινοξέα. Άλλες διαθέσιμες μορφές είναι η πρωτεΐνη ορού γάλακτος, η καζεΐνη και η πρωτεΐνη σόγιας για τους φυτοφάγους, καθώς και το κολλαγόνο για υγιές δέρμα και αρθρώσεις.
Ορισμένες πρωτεΐνες αφομοιώνονται με γρήγορους ρυθμούς, ενώ άλλες χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Είτε αγαπάτε το κρέας, είτε είστε vegan, είτε προτιμάτε τα smoothies, υπάρχουν διαφορετικές επιλογές πρωτεΐνης για εσάς, αρκεί να αποφεύγετε τα λάθη που αναφέρθηκαν παραπάνω.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/7-lathi-me-tin-proteini-poy-prepei-na-apofygete-gia-na-prostatepsete-ta-nefra-sas/16263
