Η εργασία εξ αποστάσεως αποτελεί πλέον δημοφιλή επιλογή, με αρκετά οφέλη για τους εργαζόμενους. Ιδίως μετά την πανδημία, το συγκεκριμένο μοντέλο έχει διχάσει: άλλοι θεωρούν ότι πλήττει την παραγωγικότητα και την ψυχική υγεία, ενώ άλλοι το αντιμετωπίζουν ως πιο προοδευτική μορφή εργασίας.
Η εργασία στο σπίτι μπορεί να καλύψει την ανάγκη για αυτονομία, να ενισχύσει την ψυχική ευεξία και να βοηθήσει στη συγκέντρωση, κυρίως σε όσους αποσπώνται εύκολα. Παράλληλα, διευκολύνει την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καθώς περιορίζει τον χρόνο και την ενέργεια που απαιτούνται.
Το κατά πόσο ταιριάζει αυτό το μοντέλο, ωστόσο, εξαρτάται από την προσωπικότητα και τις ανάγκες του καθενός.
Για τους εργαζόμενους, η εξ αποστάσεως εργασία δεν μοιάζει πια με ένα ουτοπικό σενάριο, όπως κάποτε. Από την εποχή της πανδημίας COVID-19, όταν οι περισσότερες εταιρείες είχαν συνηθίσει τη δουλειά από το σπίτι, έως σήμερα, το μοντέλο εξακολουθεί στην καλύτερη περίπτωση να διχάζει.
Για κάποιους, η τηλεργασία υπονομεύει την παραγωγικότητα και την ψυχική υγεία· για άλλους, το «γραφείο» είναι ένα παρωχημένο κατάλοιπο. Η πραγματικότητα πιθανότατα βρίσκεται κάπου στη μέση, όπως συμβαίνει συχνά. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η εξ αποστάσεως εργασία μπορεί να λειτουργήσει πολύ καλά για ορισμένους ανθρώπους.
Το μοντέλο δεν ταιριάζει ιδανικά σε όσους έχουν ανάγκη από πολλά εξωτερικά ερεθίσματα ή σαφές πλαίσιο. Αντίθετα, μπορεί να υποστηρίξει σημαντικά όσους λειτουργούν καλύτερα με αυτονομία και λιγότερους περισπασμούς.
1. Η εργασία στο σπίτι καλύπτει την ανάγκη για αυτονομία και έλεγχο
Η αυτονομία επιτρέπει σε ορισμένους ανθρώπους να αποδίδουν καλύτερα. Δεν έχουν συνήθως ανάγκη από ενθαρρυντικές ομιλίες, στενή επίβλεψη ή κάποιον που θα ορίζει τον ρυθμό τους. Χρειάζονται κυρίως χώρο και δυνατότητα να αποφασίζουν πώς θα οργανώσουν την εργάσιμη ημέρα. Για κάποιους, η απόδοση βελτιώνεται όταν οι ίδιοι διαχειρίζονται το πρόγραμμά τους, το περιβάλλον και τη ροή των καθηκόντων τους.
Τα ευρήματα πρόσφατης έρευνας στο επιστημονικό περιοδικό Acta Psychologica επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα. Οι ημέρες εργασίας από απόσταση συνδέθηκαν σταθερά με μεγαλύτερη αίσθηση αυτονομίας και ικανότητας, η οποία συνδεόταν με υψηλότερη ευεξία. Παρότι μειωνόταν το αίσθημα «συνδεσιμότητας» ή εγγύτητας με τους συναδέλφους, η μείωση αυτή δεν έπληττε ουσιαστικά ούτε την ευημερία ούτε την εργασιακή ικανοποίηση.
Τα οφέλη που μπορεί να αντλήσει κάποιος από την εξ αποστάσεως εργασία διαφέρουν ανάλογα με την προσωπικότητα και τις ψυχολογικές ή επαγγελματικές του ανάγκες. Μεταξύ αυτών είναι:
- Μεγαλύτερη δυνατότητα οργάνωσης του καθημερινού προγράμματος
- Έλεγχος των αισθητηριακών ερεθισμάτων, όπως ο θόρυβος, ο φωτισμός και η θερμοκρασία
- Περιορισμός των περιττών check-ins
- Περισσότερος συνεχόμενος χρόνος για «ροή» στην εργασία
Επομένως, αν η στενή επίβλεψη σάς εξαντλεί από ενέργεια ή αν σκέφτεστε καλύτερα όταν βρίσκεστε στη μοναξιά, η εξ αποστάσεως εργασία μπορεί να προσφέρει στον εγκέφαλό σας τις κατάλληλες συνθήκες για να αποδώσει στο μέγιστο.
2. Η εξ αποστάσεως εργασία μπορεί να ενισχύσει την ψυχική υγεία
Η ίδια μελέτη έδειξε ότι η εργασία από το σπίτι καλύπτει επανειλημμένα βασικές ψυχολογικές ανάγκες, όπως:
- Αυτονομία, δηλαδή αίσθηση ελέγχου
- Ικανότητα, δηλαδή αίσθηση αποτελεσματικότητας
Η κάλυψη αυτών των αναγκών συνδέθηκε με καλύτερη συνολικά ευεξία, ακόμη και με περισσότερη κοινωνική συμπεριφορά προς τους συναδέλφους. Για πολλούς ανθρώπους, το γραφείο συνδέεται με κοινωνικές συγκρίσεις, υπερδιέγερση και πίεση να φορούν μια «μάσκα», αντί να είναι ο εαυτός τους. Οι ημέρες εξ αποστάσεως εργασίας περιορίζουν αυτούς τους χρόνιους στρεσογόνους παράγοντες και συμβάλλουν στην αναπλήρωση πολύτιμων ψυχολογικών πόρων.
Ορισμένες ομάδες μπορεί να ωφεληθούν ιδιαίτερα από την εργασία στο σπίτι, όπως:
- Άτομα με υψηλή ευαισθησία
- Νευροδιαφορετικοί εργαζόμενοι
- Άτομα με χρόνιες παθήσεις
- Γονείς
- Εσωστρεφείς
Για όσους το νευρικό σύστημα διαφέρει από εκείνο που θεωρείται «κανόνας» στο γραφείο, η τηλεργασία μπορεί να προσφέρει ένα περιβάλλον πιο ήσυχο και υποστηρικτικό.
3. Η εργασία από απόσταση βοηθά στη συγκέντρωση όσων αποσπώνται εύκολα
Τα γραφεία ανοιχτού τύπου προβλήθηκαν ως χώροι συνεργασίας και δημιουργικότητας, αλλά συχνά δυσκολεύουν τη συγκέντρωση. Σε εργασίες που χρειάζονται βαθιά σκέψη, ακρίβεια ή παρατεταμένη εστίαση, ο αδιάκοπος θόρυβος των συναδέλφων, οι απρόσμενες διακοπές και οι ήχοι του περιβάλλοντος μπορεί να αποδειχθούν παραλυτικοί.
Έρευνα στο Journal of Business and Psychology συνέκρινε την απόδοση τις ημέρες εργασίας στο σπίτι και στο γραφείο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι, κατά μέσο όρο, η εξ αποστάσεως εργασία συσχετίστηκε με καλύτερη εργασιακή απόδοση.
Για όσους δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν σε περιβάλλοντα με θόρυβο ή έντονη κοινωνική δραστηριότητα, η εξ αποστάσεως εργασία δεν κάνει απλώς τα πράγματα ευκολότερα: συνδέεται με ενίσχυση της γνωστικής διαύγειας και της παραγωγικότητας.
Η ευελιξία στην οργάνωση του χώρου και του ωραρίου επιτρέπει επίσης να προγραμματίζονται οι πιο απαιτητικές υποχρεώσεις τις ώρες που η ενέργεια βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα. Έτσι, συχνά δημιουργούνται διαστήματα έντονης συγκέντρωσης και παραγωγικότητας που δύσκολα επιτυγχάνονται σε ένα συνηθισμένο γραφείο.
4. Με την εξ αποστάσεως εργασία ενισχύεται η ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά και τη ζωή
Όσα συνεπάγεται υποχρεωτικά η εργασία στο γραφείο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την καθημερινή διαδρομή, ενδέχεται να αποδιοργανώσουν σημαντικά την ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Συχνά η μετακίνηση αντιμετωπίζεται ως «μέρος της δουλειάς», ωστόσο το ψυχολογικό βάρος της αποκαλύπτει ότι δεν είναι απλώς αυτό. Η απαίτηση δύο καθημερινών μετακινήσεων σε χρόνο, ενέργεια και πνευματική προσπάθεια μπορεί να εξαντλήσει οποιονδήποτε, ιδίως όσους αποδίδουν καλύτερα με εξ αποστάσεως εργασία.
Σε μεγάλη διεθνή έρευνα που κάλυψε εργαζομένους σε 27 χώρες, η εξ αποστάσεως εργασία συνδέθηκε με εξοικονόμηση 72 λεπτών ημερησίως κατά μέσο όρο, χάρη στον περιορισμό των μετακινήσεων. Ο χρόνος αυτός, ωστόσο, δεν έμεινε ανεκμετάλλευτος: περίπου 40% αξιοποιήθηκε για εργασία, 34% για αναψυχή και 11% για φροντίδα ή άλλες προσωπικές ασχολίες. Όταν υπολογιστούν σε εβδομάδες και μήνες, τα 72 λεπτά αποκτούν σημαντικό άθροισμα.
Ο επιπλέον χρόνος μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικός για όσους θέλουν να πετύχουν καλύτερη ισορροπία μεταξύ εργασίας και ζωής. Χωρά περισσότερο ύπνο, γεύματα χωρίς βιασύνη, μεσημεριανή παύση, άσκηση ή προσωπικά ενδιαφέροντα. Επομένως, η εξ αποστάσεως εργασία δεν επηρεάζει μόνο την καθημερινή διαχείριση των υποχρεώσεων, αλλά ενδέχεται να αλλάξει συνολικά τον τρόπο ζωής. Η ευελιξία αυτή είναι ιδιαίτερα ενδυναμωτική για εργαζομένους που έχουν ευθύνες φροντίδας ή αντιμετωπίζουν χρόνια κόπωση.
Πώς θα καταλάβετε αν σας ταιριάζει η εργασία εξ αποστάσεως
Το δίλημμα «εξ αποστάσεως ή γραφείο» δεν κρίνεται τόσο από το ποια επιλογή είναι σωστή, όσο από το κατά πόσο το περιβάλλον ταιριάζει στο κάθε άτομο. Η τηλεργασία είναι ένα από τα διαφορετικά πλαίσια όπου μπορεί να εργαστεί κάποιος· για εκατομμύρια ανθρώπους, είναι εκείνο μέσα στο οποίο μπορούν πραγματικά να αναπτυχθούν.
Η επιλογή της εξ αποστάσεως εργασίας δεν αποτελεί ένδειξη τεμπελιάς, αδιαφορίας ή αντικοινωνικής στάσης. Συχνά σημαίνει ότι είστε φτιαγμένοι για αυτονομία, συγκέντρωση και παραγωγικότητα με δική σας καθοδήγηση. Το συγκεκριμένο μοντέλο ίσως συμβαδίζει με την προσωπικότητά σας εάν:
- Σας αρέσει να εργάζεστε ανεξάρτητα
- Τα χαοτικά περιβάλλοντα σάς προκαλούν υπερδιέγερση
- Έχετε εσωτερικό κίνητρο και καλή οργάνωση της ημέρας
- Μπορείτε να παραμένετε συγκεντρωμένοι χωρίς εξωτερική πίεση
- Θεωρείτε σημαντικές την ευελιξία και την προσωπική ελευθερία
- Αποδίδετε καλύτερα σε ήσυχο χώρο που μπορείτε να ελέγχετε
- Οι πολιτικές και οι σχέσεις εξουσίας στο γραφείο σάς κουράζουν
Με λίγα λόγια
- Η εξ αποστάσεως εργασία έχει πλέον διαδοθεί, καθώς προσφέρει οφέλη όπως αυτονομία, ενίσχυση της ψυχικής ευεξίας και καλύτερη ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.
- Οι απόψεις για το πόσο αποτελεσματική είναι η τηλεργασία διίστανται: ορισμένοι εκτιμούν ότι μειώνει την παραγωγικότητα, ενώ άλλοι τη χαρακτηρίζουν προοδευτική επιλογή.
- Η εργασία από το σπίτι ενδέχεται να διευκολύνει τη συγκέντρωση, κυρίως σε όσους αποσπώνται εύκολα σε θορυβώδεις χώρους.
- Το μοντέλο παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία και κερδίζει χρόνο, αφού περιορίζει τις μετακινήσεις και αφήνει περιθώριο για προσωπικές δραστηριότητες.
- Το αν ταιριάζει η εξ αποστάσεως εργασία κρίνεται από την προσωπικότητα και τις ανάγκες του καθενός, ενώ ορισμένες ομάδες μπορούν να ωφεληθούν ιδιαίτερα από αυτήν.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/ergasia-ex-apostaseos-poia-pleonektimata-prosferei/18053
