Το να μεγαλώνει κάποιος με γονείς που δεν προσφέρουν συναισθηματική εγγύτητα μπορεί να αφήσει σημάδια στην ενήλικη ζωή. Η απουσία στοργής και συναισθηματικής υποστήριξης ενδέχεται να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία, τη διαχείριση των συναισθημάτων και τη δημιουργία υγιών σχέσεων.
Στα επτά σημάδια συγκαταλέγονται η έλλειψη σωματικής τρυφερότητας και συναισθηματικής διαθεσιμότητας, η πρόωρη ανάγκη για αυτονομία, η απαξίωση των επιτευγμάτων, η αντιστροφή των ρόλων, η αποθάρρυνση της συναισθηματικής έκφρασης και η υπό όρους αγάπη. Η αναγνώριση αυτών των εμπειριών μπορεί να συμβάλει στην προσωπική ανάπτυξη και στην οικοδόμηση καλύτερων σχέσεων στο μέλλον.
Ενδείξεις συναισθηματικής απόστασης ενός γονέα από το παιδί του
Η γονική στοργή στηρίζει την συναισθηματική ανάπτυξη, όμως ορισμένοι γονείς δεν γνωρίζουν πώς να την εκφράσουν. Στην παιδική ηλικία κάποιων ανθρώπων, η ζεστασιά, ο έπαινος και η συναισθηματική υποστήριξη εμφανίζονταν σπάνια ή απουσίαζαν εντελώς. Συχνά, οι επιπτώσεις αυτής της ανατροφής γίνονται αισθητές χωρίς να είναι άμεσα ορατές έως την ενηλικίωση, επηρεάζοντας τον τρόπο που αντιλαμβάνεστε τον εαυτό σας, σχετίζεστε με τους άλλους και διαχειρίζεστε τα συναισθήματά σας.
Η ψυχική υγεία επηρεάζεται σημαντικά από τη συναισθηματική διαθεσιμότητα των γονέων, σύμφωνα με έρευνες, ενώ η έλλειψή της μπορεί να έχει συνέπειες σε πολλές πλευρές της ζωής. Αν κάποια παιδικά βιώματα σάς έκαναν να αισθάνεστε αόρατοι, χωρίς υποστήριξη ή να προσπαθείτε διαρκώς να κερδίσετε την αγάπη, τα παρακάτω σημάδια ίσως σας είναι οικεία.
Η επίδραση της γονικής συναισθηματικής διαθεσιμότητας στην ψυχική υγεία
Σε έρευνα του 2018 με τίτλο Emotional Availability of Parents and Psychological Health: What Does Mediate This Relationship?, εξετάστηκε η σχέση της γονικής συναισθηματικής διαθεσιμότητας με την ψυχολογική ευημερία νέων 16 έως 25 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι νέοι τείνουν να έχουν καλύτερη ψυχική υγεία όταν είναι συναισθηματικά διαθέσιμοι και οι δύο γονείς, μητέρες και πατέρες.
Η σύνδεση αυτή, ωστόσο, εξηγείται πλήρως από τρεις βασικούς παράγοντες: τις ικανότητες ρύθμισης των συναισθημάτων, τα στυλ στις διαπροσωπικές σχέσεις και την αντιλαμβανόμενη κοινωνική υποστήριξη. Όταν λείπει η συναισθηματική διαθεσιμότητα των γονέων, τα άτομα είναι πιθανότερο να δυσκολεύονται να ρυθμίσουν τα συναισθήματά τους, να διαμορφώσουν υγιείς σχέσεις και να έχουν πρόσβαση σε υποστηρικτικά κοινωνικά δίκτυα. Αυτές οι δυσκολίες, με τη σειρά τους, συνδέονται με χειρότερη ψυχική υγεία.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι χρειάζεται να εξετάζονται τόσο οι γονικές συμπεριφορές όσο και ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι εσωτερικεύουν τα συναισθηματικά περιβάλλοντα και αντιδρούν σε αυτά. Για τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας, η μελέτη προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για την αντιμετώπιση της γονικής επιρροής και των προσωπικών μηχανισμών διαχείρισης, όταν υποστηρίζουν νέους με ψυχολογικές δυσκολίες.
Επτά ενδείξεις ότι οι γονείς σας κρατούσαν συναισθηματική απόσταση
Το να μεγαλώνει κανείς με γονείς που δείχνουν στοργή διαφέρει ουσιαστικά από το να έχει συναισθηματικά απόμακρους γονείς. Η επίδραση αυτής της διαφοράς μπορεί να είναι διακριτική, αλλά σημαντική, διαμορφώνοντας το άτομο με τρόπους που συχνά γίνονται περισσότερο αισθητοί παρά κατανοητοί.
Αν έχετε αναρωτηθεί ποτέ, «Γιατί δεν μου έδειξαν αγάπη;», δεν είστε μόνοι. Η αναγνώριση μιας ανατροφής χωρίς στοργή δεν αποσκοπεί στην απόδοση ευθυνών, αλλά στην απόκτηση σαφέστερης εικόνας. Μπορεί να αποτελέσει έναν τρόπο καλύτερης κατανόησης των μοτίβων που ενδεχομένως επηρεάζουν τις ενήλικες σχέσεις, την αυτοεκτίμηση και τις συναισθηματικές αντιδράσεις σας.
Ενδέχεται να αναγνωρίσετε τον εαυτό σας στα επόμενα επτά σημάδια. Αν συμβεί αυτό, ίσως αξίζει να εξετάσετε πιο προσεκτικά πώς το περιβάλλον των παιδικών σας χρόνων συνέβαλε στη διαμόρφωση του σημερινού σας εαυτού.
1) Η σωματική στοργή έλειπε από την παιδική σας ηλικία
Πολλοί γονείς δείχνουν την αγάπη τους με αγκαλιές, φιλιά και χάδια. Ωστόσο, όσοι μεγάλωσαν με γονείς συναισθηματικά απόμακρους μπορεί να βίωσαν αυτή τη στοργή ως κάτι απρόσιτο. Ίσως αναζητούσατε μια αγκαλιά που θα σας παρηγορούσε ή ένα τρυφερό άγγιγμα, αλλά βρίσκατε απέναντί σας συναισθηματική ψυχρότητα ή αδιαφορία.
Όταν είχατε περισσότερο ανάγκη να ακούσετε ότι όλα είναι εντάξει, η επιβεβαίωση και η σωματική στοργή μπορεί να έλειπαν, σαν να ήταν πολυτέλεια που δεν σας δόθηκε ποτέ. Η απουσία ζεστασιάς ενδέχεται να αποτελεί σαφή ένδειξη συναισθηματικής απόστασης στην ανατροφή. Η αναγνώρισή της μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε καλύτερα το συναισθηματικό σας πρότυπο.
2) Δεν ήταν οι γονείς σας συναισθηματικά διαθέσιμοι
Σε ορισμένες οικογένειες, η συναισθηματική διαθεσιμότητα είναι σαν μια άγνωστη γλώσσα, που ακούγεται σπάνια ή και καθόλου. Μπορεί να θυμάστε περιστάσεις όπου νιώθατε άγχος, πίεση ή απλώς θέλατε κάποιος να σας ακούσει, αλλά οι γονείς σας ήταν συναισθηματικά απόντες ή απορροφημένοι από τις δικές τους ανησυχίες.
Μπορεί να καθίσατε για να μιλήσετε, με την καρδιά να χτυπά έντονα και την ελπίδα ότι θα σας καταλάβουν. Ωστόσο, αντί να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά σας, ίσως τα προσπέρασαν ή στράφηκαν σε εντελώς διαφορετικό θέμα. Η συναισθηματική απόρριψη μπορεί να αφήσει ένα διαρκές αποτύπωμα, κάνοντάς σας συχνά να νιώθετε αόρατοι και παραμελημένοι. Αργότερα ίσως συνειδητοποιήσετε πως η έλλειψη ενσυναίσθησής τους δεν καθόριζε τη δική σας αξία, αλλά φανέρωνε τους δικούς τους συναισθηματικούς περιορισμούς.
3) Περίμεναν από εσάς να είστε αυτόνομοι
Όταν η στοργή σπανίζει στο σπίτι, τα παιδιά μπορεί να βρεθούν να ενηλικιώνονται νωρίτερα απ’ όσο αρμόζει. Ίσως σας ζητούσαν να είστε ανεξάρτητοι από πολύ μικρή ηλικία: να φτιάχνετε μόνοι το φαγητό σας, να διαχειρίζεστε χωρίς βοήθεια τα συναισθήματά σας ή ακόμη και να αναλαμβάνετε τη φροντίδα των μικρότερων αδελφών σας.
Η λίγη ανεξαρτησία μπορεί να είναι υγιής, όμως οι υπερβολικές ευθύνες από πολύ νωρίς ενδέχεται να γεννήσουν βαθιά συναισθήματα άγχους και πίεσης, καθώς και την πεποίθηση ότι δεν είστε ποτέ «αρκετά καλοί». Χρειάζεται ισορροπία ανάμεσα στην καλλιέργεια ανθεκτικότητας και στην κάλυψη της ανάγκης του παιδιού για συναισθηματική υποστήριξη και σταθερή καθοδήγηση.
4) Τα επιτεύγματά σας δεν γιορτάζονταν
Τα γενέθλιά σας ίσως περνούσαν σαν οποιαδήποτε άλλη ημέρα. Το ίδιο μπορεί να συνέβαινε με την αποφοίτηση, την πρώτη σας δουλειά ή την επίτευξη προσωπικών στόχων, χωρίς να αναγνωρίζονται καθόλου. Αν αναγνωρίζετε αυτή την εμπειρία, ίσως μεγαλώσατε με γονείς που δυσκολεύονταν να δείξουν υπερηφάνεια ή ενθουσιασμό για όσα πετυχαίνατε.
Μπορεί να μην τιμούσαν τις επιτυχίες σας, αλλά αντίθετα να τις υποβάθμιζαν ή να τις παραβλέπαν εντελώς. Η απουσία επιβράβευσης με το πέρασμα του χρόνου ενδέχεται να σας κάνει να νιώθετε αόρατοι, υποτιμημένοι και να αμφιβάλλετε για την αξία σας.
5) Αναλάβατε τον ρόλο του ενήλικα στη σχέση
Ίσως σας έρχονται στον νου περιστάσεις όπου οι ρόλοι στην οικογένεια είχαν αντιστραφεί και παρηγορούσατε εσείς έναν γονιό αντί να αναζητάτε παρηγοριά. Ενδέχεται να στηρίζατε συναισθηματικά τη μητέρα σας, ακούγοντας τις ανησυχίες και τις απογοητεύσεις της, οι οποίες ξεπερνούσαν κατά πολύ όσα μπορεί να καταλάβει ένα παιδί.
Σε αυτή την κατάσταση, τα όρια ανάμεσα στον γονιό και το παιδί ενδέχεται να γίνουν δυσδιάκριτα, αφήνοντάς σας με ένα συναισθηματικό φορτίο που δεν ήταν δική σας ευθύνη να σηκώσετε. Η αντιστροφή των ρόλων μπορεί να προκαλέσει εξάντληση, αίσθημα υπερφόρτωσης και την αίσθηση ότι είστε υπεύθυνοι για συναισθηματικά βάρη που δεν σας αναλογούσαν.
6) Δεν σας παρότρυναν να μιλάτε για τα συναισθήματά σας
Σε ορισμένες οικογένειες, η έκφραση των συναισθημάτων αποθαρρύνεται και αντιμετωπίζεται ως αδυναμία, αντί ως φυσική ανθρώπινη αντίδραση. Αν οι γονείς σας ήταν συναισθηματικά απόμακροι ή δεν έδειχναν στοργή, μπορεί να σας έλεγαν να «σκληρύνετε» ή να «μην είστε τόσο ευαίσθητοι» όταν ήσασταν αναστατωμένοι, θυμωμένοι ή χρειαζόσασταν παρηγοριά.
Αυτή η συνεχής απόρριψη μπορεί σταδιακά να σας οδηγήσει να καταπιέζετε τα συναισθήματά σας, με συνέπεια τη συναισθηματική καταπίεση στην ενήλικη ζωή. Έτσι, μπορεί να δυσκολεύεστε να εκφράζετε ανοιχτά τα συναισθήματά σας ή να αναπτύσσετε βαθιές, συναισθηματικά στενές σχέσεις.
7) Η στοργή σας δινόταν υπό όρους
Ένα από τα σαφέστερα σημάδια μιας συναισθηματικά απόμακρης ανατροφής είναι η αίσθηση ότι η αγάπη προσφέρεται μόνο υπό προϋποθέσεις. Ίσως η στοργή εκδηλωνόταν μόνο όταν είχατε καλές επιδόσεις στο σχολείο, όταν φερόσασταν με ορισμένο τρόπο ή όταν υπερβαίνατε τις προσδοκίες των γονιών σας.
Αυτό μπορεί να καλλιεργήσει την ανάγκη να αποδεικνύετε διαρκώς την αξία σας, οδηγώντας σας στην τελειομανία με την προσδοκία ότι έτσι θα κερδίσετε αγάπη ή αποδοχή. Ωστόσο, η αγάπη —και ιδιαίτερα εκείνη ενός γονιού— δεν είναι κάτι που πρέπει να κατακτά κανείς. Κάθε παιδί τη δικαιούται χωρίς όρους ή προϋποθέσεις.
Η κατανόηση των γονέων έχει μεγαλύτερη σημασία από την απόδοση ευθυνών
Οι συνέπειες στην ενήλικη ζωή μπορεί να είναι μακροχρόνιες όταν κάποιος μεγαλώνει με γονείς που κρατούν συναισθηματική απόσταση ή με γονείς που δεν εκφράζουν στοργή. Η αναγνώριση των ενδείξεων, ωστόσο, δεν αποσκοπεί στην επίρριψη ευθυνών, αλλά στην κατανόηση. Όταν αντιληφθείτε με ποιον τρόπο ενδεχομένως σας επηρέασε η ανατροφή σας, μπορείτε να συνεχίσετε με μεγαλύτερη επίγνωση και πιο συνειδητές επιλογές.
Συχνά, οι γονείς που δυσκολεύονται να συνδεθούν συναισθηματικά αναπαράγουν ασυνείδητα όσα έζησαν οι ίδιοι, χωρίς να αντιλαμβάνονται τον αντίκτυπο στα παιδιά τους. Για να επουλώσετε τα δικά σας τραύματα και να σταματήσετε την επανάληψη αυτού του κύκλου με τα παιδιά σας, πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσετε τις συνέπειες. Παράλληλα, μπορείτε να δώσετε χώρο στην αγάπη, την ενσυναίσθηση και τη σύνδεση που ενδεχομένως σας έλειψαν όταν ήσασταν παιδιά.
Όσα έχετε ζήσει στο παρελθόν μπορεί να σας έχουν επηρεάσει, αλλά δεν είναι υποχρεωτικό να ορίσουν το μέλλον σας. Μπορείτε να χαράξετε μια διαφορετική πορεία, με περισσότερη φροντίδα τόσο για εσάς όσο και για την οικογένειά σας.
Πηγές: DMN, ResearchGate (1), ResearchGate (2)
Τα βασικά σημεία
- Παρουσιάζονται ενδείξεις ότι ένας άνθρωπος είχε συναισθηματικά απόμακρους γονείς στην παιδική ηλικία, καθώς και πιθανές συνέπειες για την ψυχική του υγεία.
- Στα επτά σημάδια συγκαταλέγονται η έλλειψη σωματικής τρυφερότητας και συναισθηματικής ανταπόκρισης, η αναγκαστική αυτονομία, η απαξίωση των επιτυχιών, η αντιστροφή των ρόλων, η αποθάρρυνση της συναισθηματικής έκφρασης και η αγάπη υπό όρους.
- Η συναισθηματική διαθεσιμότητα των γονέων είναι καθοριστική για την ψυχική ευημερία των παιδιών. Όταν λείπει, ενδέχεται να προκύψουν δυσκολίες στη διαχείριση των συναισθημάτων και στη δημιουργία υγιών σχέσεων.
- Η αναγνώριση αυτών των βιωμάτων συμβάλλει στην προσωπική ανάπτυξη και στη δυνατότητα να δημιουργηθούν καλύτερες σχέσεις στο μέλλον.
- Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο επηρέασε η ανατροφή μπορεί να στηρίξει τη διαδικασία επούλωσης και τη δημιουργία ενός πιο υποστηρικτικού περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/ta-7-apokalyptika-simadia-synaisthimatika-apomakron-goneon/274
