Έρευνα του Πανεπιστημίου Johns Hopkins εντόπισε στενή συσχέτιση ανάμεσα στην παχυσαρκία — και ιδίως τη σοβαρή μορφή της — και την εμφάνιση 16 συχνών προβλημάτων υγείας. Οι ισχυρότερες συσχετίσεις καταγράφηκαν για την αποφρακτική άπνοια ύπνου, τον διαβήτη τύπου 2 και τη στεατική ηπατική νόσο που σχετίζεται με μεταβολική δυσλειτουργία.
Η παχυσαρκία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, οι οποίες αφορούν πολλά συστήματα οργάνων. Επειδή παλαιότερες έρευνες εξέταζαν τις παθήσεις μία προς μία, η συνολική επιβάρυνση που σχετίζεται με την παχυσαρκία δεν είχε αποσαφηνιστεί επαρκώς. Επιπλέον, η περιορισμένη εκπροσώπηση ατόμων με παχυσαρκία κατηγορίας ΙΙΙ και διαφορετικών δημογραφικών ομάδων περιόριζε τη δυνατότητα γενίκευσης των αποτελεσμάτων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η παχυσαρκία γίνεται όλο και συχνότερη. Οι σημερινές εκτιμήσεις αναφέρουν ότι έως το 2030 σχεδόν οι μισοί ενήλικες ενδέχεται να πληρούν τα κλινικά κριτήρια για την πάθηση.
Η μελέτη Johns Hopkins για τις 16 παθήσεις
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο NEJM Evidence και εξέτασε, σε πληθυσμιακό επίπεδο, τη σχέση διαφορετικών βαθμών παχυσαρκίας με ένα ευρύ φάσμα προβλημάτων υγείας σε ένα ποικιλόμορφο δείγμα από τις ΗΠΑ. Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία 270.657 συμμετεχόντων στο ερευνητικό πρόγραμμα All of Us, τη μεγαλύτερη πληθυσμιακή μελέτη στην ιστορία της έρευνας στις ΗΠΑ, την οποία ξεκίνησαν τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας το 2018.
Στο πλαίσιο της έρευνας, οι συμμετέχοντες παρείχαν ηλεκτρονικούς ιατρικούς φακέλους, σωματικές μετρήσεις και απαντήσεις σε έρευνες. Κατά την εγγραφή υπολογίστηκε ο δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ), ώστε να καταταχθούν σε φυσιολογικό βάρος, υπέρβαρα άτομα ή άτομα με παχυσαρκία. Η τελευταία χωρίστηκε επιπλέον στις κατηγορίες I, II και III.
Οι ερευνητές εξέτασαν 16 προκαθορισμένες παθήσεις:
- υπέρταση,
- διαβήτης τύπου 2,
- υπερλιπιδαιμία/δυσλιπιδαιμία,
- καρδιακή ανεπάρκεια,
- κολπική μαρμαρυγή,
- αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσος,
- χρόνια νεφρική νόσος,
- πνευμονική εμβολή,
- εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση,
- ουρική αρθρίτιδα,
- ηπατική νόσος που συνδέεται με μεταβολική δυσλειτουργία,
- πέτρες στη χολή (biliary calculus),
- άπνοια ύπνου,
- άσθμα,
- γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και
- οστεοαρθρίτιδα.
Για να υπολογίσουν τον κίνδυνο κάθε πάθησης ανά κατηγορία παχυσαρκίας, οι ερευνητές εφάρμοσαν μοντέλα αναλογικών κινδύνων Cox. Στις αναλύσεις συνεκτιμήθηκαν το φύλο, η ηλικία, η φυλή ή η εθνικότητα, το εισόδημα και το μορφωτικό επίπεδο.
Πώς αυξάνεται ο κίνδυνος ανά βαθμό παχυσαρκίας
Στο δείγμα, το 42,4% είχε παχυσαρκία: το 21,2% ανήκε στην κατηγορία I, το 11,3% στην κατηγορία II και το 9,8% στην κατηγορία III. Σε σχέση με όσους είχαν φυσιολογικό βάρος, τα άτομα με παχυσαρκία ήταν συχνότερα γυναίκες και μαύροι, είχαν χαμηλότερο εισόδημα και μορφωτικό επίπεδο, καθώς και υψηλότερη αρτηριακή πίεση και αναλογία μέσης-ισχίου.
Και για τα 16 προβλήματα υγείας, ο επιπολασμός και τα ποσοστά νέων περιστατικών ανέβαιναν όσο αυξανόταν η κατηγορία παχυσαρκίας. Οι ισχυρότερες συσχετίσεις με την παχυσαρκία κατηγορίας III αφορούσαν την αποφρακτική άπνοια ύπνου (11 φορές υψηλότερη), τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (7,7 φορές) και τη μεταβολική ηπατική νόσο (6,7 φορές). Πιο ασθενείς συσχετίσεις διαπιστώθηκαν για το άσθμα (2,1), την οστεοαρθρίτιδα (2,0) και την αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο (1,96).
Σε όλες τις υποομάδες, η παχυσαρκία συνδέθηκε με υψηλότερο κίνδυνο, ενώ τα ευρήματα ήταν σταθερά ως προς το φύλο και τη φυλή. Στον πληθυσμό της μελέτης, στην παχυσαρκία αποδόθηκε το 51,5% των περιστατικών αποφρακτικής άπνοιας ύπνου, το 36,3% των περιπτώσεων μεταβολικής ηπατικής νόσου και το 14,0% του συνόλου των περιστατικών οστεοαρθρίτιδας.
Και οι 16 εκβάσεις υγείας που εξετάστηκαν συνδέθηκαν με υψηλότερο κίνδυνο, ιδίως στα πιο σοβαρά επίπεδα παχυσαρκίας. Οι κίνδυνοι αυξάνονταν προοδευτικά από τη μία κατηγορία στην επόμενη, με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση να εντοπίζεται στα άτομα με παχυσαρκία κατηγορίας III. Τα αποτελέσματα ήταν συνεπή και στις διαφορετικές δημογραφικές υποομάδες.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τη δημόσια υγεία
Η αύξηση της σοβαρής παχυσαρκίας στις Ηνωμένες Πολιτείες καθιστά αναγκαία την επείγουσα λήψη μέτρων. Τα ευρήματα παρέχουν μια επικαιροποιημένη εικόνα της συνολικής επιβάρυνσης στην υγεία που σχετίζεται με την παχυσαρκία και ενδέχεται να συμβάλουν στον σχεδιασμό μελλοντικών στρατηγικών δημόσιας υγείας, πολιτικών και στην κλινική αξιοποίηση θεραπειών κατά της παχυσαρκίας.
Περισσότερες πληροφορίες: Zhiqi Yao et al., Associations between Class I, II, or III Obesity and Health Outcomes, NEJM Evidence (2025). DOI: 10.1056/EVIDoa2400229.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/i-sovari-pachysarkia-kai-o-kindynos-gia-16-koines-pathiseis/3078
