Ο καφές είναι αγαπημένο ρόφημα, όμως η κατανάλωσή του μπορεί να αλληλεπιδράσει με διάφορα φάρμακα, επηρεάζοντας τη δράση τους και αυξάνοντας την πιθανότητα παρενεργειών. Η καφεΐνη, ειδικότερα, ενδέχεται να ενισχύσει τη διεγερτική δράση σκευασμάτων για το κρυολόγημα, να περιορίσει την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης και να επηρεάσει αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωσικά.
Για να καταναλώνετε καφέ με ασφάλεια, συνιστάται να παίρνετε τα φάρμακα με άδειο στομάχι, να μην τα συνδυάζετε με διεγερτικές ουσίες και να ενημερώνετε τον γιατρό σας για τις συνήθειές σας σχετικά με την καφεΐνη. Η προσοχή και η ενημέρωση συμβάλλουν στην αποφυγή ανεπιθύμητων αλληλεπιδράσεων.
Πολλοί δεν θεωρούν ότι έχει αρχίσει η μέρα τους αν δεν πιουν τον πρώτο καφέ. Πρόκειται για τονωτικό και αναζωογονητικό ρόφημα, από τα πιο δημοφιλή παγκοσμίως. Παρά την αθώα εικόνα που μπορεί να έχει ο πρωινός καφές, ωστόσο, είναι δυνατό να αλληλεπιδράσει με ορισμένα φάρμακα, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητά τους ή αυξάνοντας τον κίνδυνο παρενεργειών.
Η καφεΐνη δεν επιδρά μόνο στην ενέργεια: μπορεί να επηρεάσει τον οργανισμό από τα συνηθισμένα φάρμακα για το κρυολόγημα μέχρι τα αντικαταθλιπτικά. Καφεΐνη περιέχει και το τσάι, σε μικρότερες όμως συγκεντρώσεις από τον καφέ, ενώ η επίδρασή του στους ανθρώπους δεν φαίνεται να είναι ίδια. Δείτε τι χρειάζεται να γνωρίζετε για την επίδραση του καφέ στα φάρμακά σας και για το πώς να προφυλαχθείτε.
1. Φάρμακα για το κρυολόγημα και τη γρίπη
Καθώς η καφεΐνη διεγείρει το κεντρικό νευρικό σύστημα, μπορεί να εντείνει τη δραστηριότητά του. Αντίστοιχη διεγερτική δράση έχει και η ψευδοεφεδρίνη, αποσυμφορητικό συστατικό σε φάρμακα για το κρυολόγημα και τη γρίπη. Η λήψη τους μαζί ενδέχεται να ενισχύσει τις επιδράσεις και να προκαλέσει νευρικότητα ή ανησυχία, πονοκέφαλο, ταχυκαρδία και αϋπνία.
Σε αρκετά φάρμακα για το κρυολόγημα έχει προστεθεί ήδη καφεΐνη, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τους σχετικούς κινδύνους. Επιπλέον, ορισμένες μελέτες αναφέρουν ότι ο συνδυασμός καφεΐνης και ψευδοεφεδρίνης ενδέχεται να ανεβάσει το σάκχαρο του αίματος και τη θερμοκρασία του σώματος, κάτι που έχει ιδιαίτερη σημασία για τα άτομα με διαβήτη.
Παρόμοια ανησυχία για εντονότερη διέγερση υπάρχει όταν η καφεΐνη συνδυάζεται με φάρμακα για τη διάσπαση προσοχής, όπως οι αμφεταμίνες, ή για το άσθμα, όπως η θεοφυλλίνη, που έχει παρόμοια χημική δομή. Η συγχορήγηση μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών, μεταξύ αυτών ταχυκαρδία και διαταραχές στον ύπνο.
2. Φάρμακα για τον θυρεοειδή
Η λεβοθυροξίνη αποτελεί τη συνήθη θεραπεία για τον υπολειτουργικό θυρεοειδή και η ώρα που λαμβάνεται έχει ιδιαίτερη σημασία. Ο πρωινός καφές μπορεί να επηρεάσει την απορρόφησή της: σύμφωνα με μελέτες, αν καταναλωθεί λίγο μετά τη λήψη της, η απορρόφηση ενδέχεται να μειωθεί έως και 50%.
Επειδή η καφεΐνη επιταχύνει την κινητικότητα του εντέρου, δηλαδή τη διέλευση τροφών και αποβλήτων από το πεπτικό σύστημα, περιορίζεται ο διαθέσιμος χρόνος απορρόφησης του φαρμάκου. Ενδέχεται επίσης να δεσμευτεί με αυτό στο στομάχι, δυσχεραίνοντας την απορρόφησή του από τον οργανισμό. Έτσι μειώνεται η βιοδιαθεσιμότητά του και μικρότερη ποσότητα φτάνει στην κυκλοφορία του αίματος, όπου χρειάζεται να δράσει. Η αλληλεπίδραση παρατηρείται συχνότερα με τα δισκία λεβοθυροξίνης και είναι λιγότερο πιθανή με τα υγρά σκευάσματα.
Όταν η απορρόφηση του φαρμάκου μειώνεται, μπορεί να επανεμφανιστούν συμπτώματα υποθυρεοειδισμού, όπως κόπωση, αύξηση βάρους και δυσκοιλιότητα, ακόμη κι αν ακολουθείτε σωστά την αγωγή σας.
Η ανάγκη προσεκτικού χρονισμού αφορά και τα διφωσφονικά, κατηγορία φαρμάκων για την οστεοπόρωση. Σε αυτά περιλαμβάνονται η αλανδρονάτη και η ρισεδρονάτη, που πρέπει επίσης να λαμβάνονται με άδειο στομάχι, περίπου 30-60 λεπτά πριν από την κατανάλωση φαγητού ή ποτού.
3. Αντικαταθλιπτικά και αντιψυχωσικά
Οι αλληλεπιδράσεις της καφεΐνης με φάρμακα που αφορούν την ψυχική υγεία ενδέχεται να είναι πιο σύνθετες.
Οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης (SSRIs), όπως η σερτραλίνη και η σιταλοπράμη, αποτελούν ευρέως χρησιμοποιούμενη κατηγορία αντικαταθλιπτικών για την κατάθλιψη, το άγχος και άλλες ψυχιατρικές παθήσεις. Εργαστηριακές μελέτες υποδεικνύουν πως η καφεΐνη ενδέχεται να δεσμευτεί με αυτά τα φάρμακα στο στομάχι, μειώνοντας την απορρόφησή τους και ενδεχομένως καθιστώντας
Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά (TCA), μεταξύ των οποίων η αμιτριπτυλίνη και η ιμιπραμίνη, αποτελούν παλαιότερη κατηγορία φαρμάκων που επηρεάζουν τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Ανήκουν στα πρώτα αντικαταθλιπτικά που δημιουργήθηκαν, όμως σήμερα χορηγούνται σπανιότερα από τα νεότερα, όπως τα SSRI, εξαιτίας των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών και του αυξημένου κινδύνου υπερδοσολογίας.
Το ηπατικό ένζυμο CYP1A2 διασπά τόσο τα τρικυκλικά όσο και την καφεΐνη. Καθώς οι δύο ουσίες ανταγωνίζονται για τον μεταβολισμό του, η αποδόμηση του φαρμάκου ενδέχεται να καθυστερήσει και να ενταθούν οι παρενέργειες. Μπορεί επίσης να επιβραδυνθεί η απομάκρυνση της καφεΐνης, με αποτέλεσμα νευρικότητα ή υπερκινητικότητα που διαρκεί περισσότερο από το συνηθισμένο.
Το CYP1A2 είναι υπεύθυνο και για τον μεταβολισμό της κλοζαπίνης, ενός αντιψυχωσικού φαρμάκου. Σε μελέτη, η κατανάλωση δύο έως τριών φλιτζανιών καφέ συνδέθηκε με αύξηση των επιπέδων κλοζαπίνης στο αίμα έως και 97%. Αυτό μπορεί να εντείνει κινδύνους, όπως υπνηλία και σύγχυση, ή να οδηγήσει σε σοβαρότερες επιπλοκές.
4. Παυσίπονα
Στην κατηγορία των παυσίπονων χωρίς συνταγή, ορισμένα σκευάσματα με ασπιρίνη ή παρακεταμόλη περιλαμβάνουν και καφεΐνη. Η κατανάλωση καφέ μπορεί να κάνει τα φάρμακα αυτά να απορροφηθούν ταχύτερα, καθώς επιταχύνει την κένωση του στομάχου και αυξάνει την οξύτητά του. Η επίδραση αυτή μπορεί να ενισχύσει την απορρόφηση ορισμένων ουσιών, όπως η ασπιρίνη.
Η ταχύτερη απορρόφηση ενδέχεται να βοηθήσει τα παυσίπονα να δράσουν νωρίτερα, αλλά μπορεί παράλληλα να αυξήσει την πιθανότητα ανεπιθύμητων ενεργειών, όπως στομαχικός ερεθισμός ή αιμορραγία. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος ιδίως όταν υπάρχουν και άλλες πηγές καφεΐνης. Παρότι δεν έχουν καταγραφεί σοβαρά περιστατικά, χρειάζεται προσοχή.
5. Φάρμακα για την καρδιά
Η κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να ανεβάσει παροδικά την αρτηριακή πίεση και τους παλμούς, με την επίδραση να διαρκεί συνήθως τρεις έως τέσσερις ώρες. Σε όσους λαμβάνουν φάρμακα για την αρτηριακή πίεση ή για τον έλεγχο ακανόνιστων καρδιακών παλμών (αρρυθμιών), η μεταβολή αυτή μπορεί να περιορίσει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα της αγωγής.
Τα άτομα με καρδιακές παθήσεις δεν χρειάζεται, επομένως, να αποκλείσουν υποχρεωτικά τον καφέ. Είναι όμως σημαντικό να παρατηρούν αν επηρεάζονται τα συμπτώματά τους και, εφόσον χρειάζεται, να σκεφτούν τη μείωση της κατανάλωσης ή την επιλογή ντεκαφεϊνέ.
Τι μπορείτε να κάνετε
Παρότι ο καφές μπορεί να είναι σταθερό μέρος της καθημερινότητάς σας, πρόκειται για μια δραστική χημική ουσία που ενδέχεται να μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός επεξεργάζεται τα φάρμακα. Οι παρακάτω συμβουλές μπορούν να συμβάλουν στην αποφυγή πιθανών αλληλεπιδράσεων.
- Λαμβάνετε λεβοθυροξίνη ή διφωσφονικά με νερό και με άδειο στομάχι. Περιμένετε 30-60 λεπτά προτού πιείτε καφέ ή φάτε πρωινό.
- Χρειάζεται προσοχή με τα φάρμακα για το κρυολόγημα και τη γρίπη, τις αγωγές για το άσθμα και τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ, επειδή η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει τις παρενέργειές τους.
- Αν παίρνετε αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά ή φάρμακα για την αρτηριακή πίεση, ενημερώστε τον γιατρό σας για τις συνήθειές σας σχετικά με την καφεΐνη.
- Αν παρουσιάσετε παρενέργειες όπως ανησυχία, αϋπνία ή αίσθημα παλμών, εξετάστε το ενδεχόμενο να περιορίσετε την κατανάλωση ή να επιλέξετε καφέ χωρίς καφεΐνη.
- Η επίδραση της καφεΐνης διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο: κάποιοι αισθάνονται καλά έπειτα από τρεις κούπες, ενώ άλλοι εμφανίζουν ανεπιθύμητες ενέργειες ακόμη και μετά από μία. Παρατηρήστε την αντίδραση του οργανισμού σας και, αν νιώσετε κάτι ασυνήθιστο, ζητήστε τη συμβουλή φαρμακοποιού ή γιατρού.
- Σε περίπτωση αμφιβολίας για τον συνδυασμό των φαρμάκων σας με τον καφέ, απευθυνθείτε στον φαρμακοποιό ή τον γιατρό σας. Μια σύντομη συζήτηση μπορεί να σας προφυλάξει από εβδομάδες παρενεργειών ή μειωμένης αποτελεσματικότητας της θεραπείας και να σας επιτρέψει να απολαμβάνετε τον καφέ με μεγαλύτερη ηρεμία.
Συνοπτικά
- Ο καφές μπορεί να αλληλεπιδράσει με διάφορα φάρμακα, ενδέχεται να περιορίσει την αποτελεσματικότητά τους και να αυξήσει τον κίνδυνο παρενεργειών.
- Η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει τη δράση διεγερτικών φαρμάκων για το κρυολόγημα, να μειώσει την απορρόφηση της λεβοθυροξίνης και να επηρεάσει τη σωστή δράση αντικαταθλιπτικών και αντιψυχωσικών.
- Συνιστάται η λήψη των φαρμάκων με άδειο στομάχι και η αποφυγή συνδυασμών με διεγερτικές ουσίες. Είναι επίσης σημαντικό να συζητάτε με τον γιατρό τις συνήθειές σας ως προς την καφεΐνη.
- Η καφεΐνη μπορεί να μεταβάλει την απορρόφηση φαρμάκων για τον θυρεοειδή και να ανεβάσει την αρτηριακή πίεση, επηρεάζοντας έτσι τη δράση καρδιολογικών φαρμάκων.
- Παρακολουθείτε πώς αντιδρά ο οργανισμός σας στον καφέ και απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας αν παρατηρήσετε ανεπιθύμητες ενέργειες.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/pos-o-kafes-mporei-na-apeilisei-tin-ygeia-sas-me-ta-farmaka-osa-prepei-na-gnorizete/9310
