Η περίοδος των χειμερινών ιώσεων έχει ξεκινήσει για τα καλά: τα περιστατικά γρίπης στην Αγγλία ήταν περισσότερα από το συνηθισμένο τον περασμένο μήνα και αυξήθηκαν νωρίτερα από ό,τι τα προηγούμενα τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με την Υπηρεσία Ασφάλειας Υγείας του Ηνωμένου Βασιλείου (UK Health Security Agency).
Μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση της γρίπης ή του βήχα η γνωστή φράση «τάισε το κρυολόγημα, άφησε τον πυρετό νηστικό»; Η ιδέα αυτή ίσως έχει κάποια βάση, αλλά όχι απαραίτητα με τον τρόπο που φαντάζεται κανείς.
«Ο πυρετός και το κρυολόγημα είναι αντιδράσεις του οργανισμού σε μια λοίμωξη. Η υψηλή θερμοκρασία ή η καταρροή είναι ανοσολογικές αντιδράσεις που βοηθούν στην καταπολέμηση ιών ή βακτηρίων. Χωρίς αυτές, θα αρρωσταίναμε πολύ περισσότερο», εξηγεί ο John Tregoning, καθηγητής Ανοσολογίας Εμβολίων στο Imperial College London.
Πιστεύεται ότι η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος βοηθά στην εξάλειψη ιών και βακτηρίων, επιβραδύνοντας την ανάπτυξή τους ώστε να μπορέσει να τα καταπολεμήσει το ανοσοποιητικό σύστημα.
Έτσι, παρότι το κρυολόγημα έχει συνήθως ηπιότερα συμπτώματα από άλλες ιώσεις, όπως η γρίπη, που προκαλεί πυρετό, μπορεί να εμφανιστεί πυρετός και με ένα κρυολόγημα.
Γιατί μπορεί να μειωθεί η όρεξη όταν είμαστε άρρωστοι
«Μια ήπια λοίμωξη του αναπνευστικού μπορεί να προκαλέσει μόνο καταρροή. Αν είναι μέτριας βαρύτητας, μπορεί να φτάσει στους πνεύμονες και να προκαλέσει βήχα. Αν είναι πολύ σοβαρή, μπορεί να εμφανιστεί πυρετός, επειδή ο οργανισμός καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια για να την αντιμετωπίσει», λέει ο καθηγητής Tregoning.
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με παράγοντες όπως η γενετική προδιάθεση και η ύπαρξη προϋπάρχουσας αναπνευστικής πάθησης, όπως το άσθμα. «Σε αυτή την περίπτωση, οι πνεύμονες εργάζονται πολύ πιο σκληρά για να αντιμετωπίσουν τις ιογενείς ή βακτηριακές λοιμώξεις», εξηγεί.
Το να «αφήσει κανείς τον πυρετό νηστικό» μπορεί απλώς να περιγράφει κάτι που συμβαίνει ήδη: όταν είμαστε άρρωστοι, ίσως έχουμε λιγότερη διάθεση να φάμε.
Έρευνα του Imperial College London το 2024 έδειξε ότι ποντίκια που μολύνθηκαν με τον ιό του κρυολογήματος έχασαν βάρος. Αυτό θεωρείται ότι οφείλεται στο ανοσοποιητικό σύστημα, το οποίο προκαλεί την απελευθέρωση της ιντερλευκίνης-1 άλφα, μιας πρωτεΐνης που στέλνει στον εγκέφαλο σήματα ότι δεν χρειαζόμαστε τόσο φαγητό. Παράλληλα, αυξάνονται τα επίπεδα της ορμόνης λεπτίνης, η οποία καταστέλλει την όρεξη.
«Πιθανότατα, στους ανθρώπους λειτουργεί ένας παρόμοιος μηχανισμός», λέει ο καθηγητής Tregoning, ο οποίος συμμετείχε στην έρευνα.
Μια μελέτη του Πανεπιστημίου της Βόννης στη Γερμανία πρότεινε ότι η μειωμένη πρόσληψη τροφής αναγκάζει τον οργανισμό να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα λίπους για ενέργεια. Έτσι παράγονται κετονοσώματα, μόρια πλούσια σε ενέργεια που τροφοδοτούν τα κύτταρα του ανοσοποιητικού.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Nature το 2022, διαπίστωσε ότι τα άτομα με γρίπη παρήγαγαν υψηλά επίπεδα κετονοσωμάτων.
Ωστόσο, άλλοι ειδικοί επισημαίνουν ότι αυτός ο μηχανισμός μείωσης της όρεξης μπορεί να μην είναι ωφέλιμος και ότι είναι σημαντικό να τρώμε επαρκώς.
«Ο πυρετός αυξάνει τον μεταβολισμό και τις ενεργειακές ανάγκες του οργανισμού, επομένως είναι σημαντικό να διατηρείται επαρκής διατροφή», λέει ο δρ Praveen Molanguri, σύμβουλος πνευμονολόγος στο Epsom Hospital και στο Spire St Anthony’s Hospital στο Surrey.
«Αν δεν τρώτε αρκετά, η ανάρρωση διαρκεί περισσότερο. Αν έχει μειωθεί η όρεξή σας, είναι προτιμότερο να τρώτε μικρά γεύματα συχνότερα, ώστε να διατηρείτε την πρόσληψη τροφής.»
Γενικά, όταν το ανοσοποιητικό σύστημα εργάζεται εντονότερα, χρειάζεται και περισσότερη ενέργεια, λέει ο Nathan Davies, καθηγητής Βιοχημείας στο University College London.
Ως μια κατά προσέγγιση εκτίμηση, οι ενεργειακές δαπάνες μπορεί να αυξηθούν κατά περίπου 10% έως 13% για κάθε αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος κατά έναν βαθμό, λέει ο δρ Molanguri.
Έτσι, κάποιος που συνήθως καίει περίπου 1.500 θερμίδες την ημέρα σε κατάσταση ηρεμίας μπορεί να κάψει επιπλέον 150-200 θερμίδες, αν έχει όλη την ημέρα θερμοκρασία περίπου 1°C πάνω από το φυσιολογικό.
«Ένα ήπιο κρυολόγημα χωρίς σημαντικό πυρετό είναι απίθανο να αυξήσει πολύ τις θερμιδικές ανάγκες», λέει ο δρ Molanguri. «Επίσης, οι άνθρωποι συνήθως είναι λιγότερο σωματικά δραστήριοι όταν δεν αισθάνονται καλά, επομένως οι συνολικές ημερήσιες θερμιδικές δαπάνες τους μπορεί να μην αυξηθούν απαραίτητα.»
Τι να τρώτε και πόσα υγρά χρειάζεστε
Οι επιλογές τροφίμων μπορεί επίσης να έχουν επίδραση, όχι όμως απαραίτητα με τον τρόπο που υποδεικνύουν οι παραδοσιακές συμβουλές.
Έρευνες έχουν δείξει ότι η κοτόσουπα και το φρέσκο τζίντζερ μειώνουν τις ιογενείς λοιμώξεις, αλλά πρόκειται για εργαστηριακές μελέτες, επομένως τα ευρήματα δεν μπορούν να επεκταθούν στους ανθρώπους, λέει ο καθηγητής Tregoning. «Άλλη έρευνα έδειξε ότι ποντίκια που έλαβαν ενώσεις οι οποίες βρίσκονται στο μπρόκολο ανάρρωσαν καλύτερα από τη γρίπη. Και πάλι, όμως, δεν μπορούμε να πούμε στους ανθρώπους να τρώνε περισσότερο μπρόκολο όταν είναι άρρωστοι.»
Μέρος της μελέτης του Πανεπιστημίου της Βόννης το 2022 έδειξε ότι η κετογονική διατροφή, με χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες και υψηλή σε λιπαρά, ή η προσθήκη κετονοσωμάτων στο νερό ενίσχυσε τη λειτουργία των ανοσοκυττάρων σε ποντίκια με Covid.
Ωστόσο, οι υδατάνθρακες παρέχουν ενέργεια, η οποία είναι σημαντική για το ανοσοποιητικό σύστημα, λέει ο δρ Molanguri. Χρειάζεται επίσης επαρκής ποσότητα πρωτεΐνης, ώστε ο οργανισμός να παράγει αντισώματα που καταπολεμούν τη λοίμωξη, προσθέτει.
Εξίσου σημαντικό είναι να πίνετε αρκετά υγρά. Όταν έχουμε πυρετό, ιδρώνουμε περισσότερο, ενώ χάνουμε υγρά και επειδή παράγουμε περισσότερη βλέννα για να απομακρυνθούν τα μικρόβια, λέει ο καθηγητής Davies.
«Όταν υπάρχει περισσότερη βλέννα στους πνεύμονες, μειώνεται η επιφάνεια μέσω της οποίας περνά το οξυγόνο. Έτσι, πρέπει να αναπνέουμε πιο γρήγορα για να προσλαμβάνουμε την ίδια ποσότητα οξυγόνου. Και όταν αναπνέουμε, χάνουμε υγρά από τους πνεύμονες», εξηγεί ο καθηγητής Tregoning.
Για εξατομικευμένες συμβουλές σχετικά με τη διατροφή και την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/kryologima-kai-pyretos-ti-na-trote-kai-na-pinete-tin-periodo-ton-cheimerinon-ioseon/24590
