Η κετογονική δίαιτα, που αρχικά χρησιμοποιήθηκε για την αντιμετώπιση της επιληψίας, εξετάζεται πλέον ως πιθανή μέθοδος για την επιβράδυνση ή τη διαχείριση νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
«Πώς λειτουργεί; Όταν ακολουθείτε την κετογονική δίαιτα, το σώμα σας σταματά να χρησιμοποιεί τη γλυκόζη (σάκχαρο) και αρχίζει να καίει λίπος. Αυτό παράγει ουσίες που ονομάζονται κετονικά σώματα (ketone bodies), όπως το β-υδροξυβουτυρικό (beta-hydroxybutyrate, τα οποία γίνονται νέα πηγή ενέργειας για τον εγκέφαλο. Και τα οφέλη δεν περιορίζονται μόνο στην παροχή ενέργειας: τα κετονικά σώματα φαίνεται να προστατεύουν τα εγκεφαλικά κύτταρα και να μειώνουν τη φλεγμονή» εξηγεί η κυρία Δήμητρα Ευθυμιοπούλου, Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, και συνεχίζει αναλύοντας τα ευρήματα της ανασκόπησης.
Κετογονική δίαιτα: Πώς μπορεί να προστατεύσει τον εγκέφαλο
Με την κετογονική δίαιτα, ο εγκέφαλος αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο εξασφαλίζει ενέργεια: αντί για σάκχαρο, αξιοποιεί λίπος. Η αλλαγή αυτή μπορεί να έχει αρκετές επιδράσεις:
- Η παραγωγή ενέργειας στα εγκεφαλικά κύτταρα αυξάνεται.
- Περιορίζεται η βλάβη που προκαλούν τα οξειδωτικά μόρια.
- Η φλεγμονή στον εγκέφαλο καταπραΰνεται.
- Υποστηρίζονται η επιδιόρθωση και η ανάπτυξη των εγκεφαλικών κυττάρων.
- Η αύξηση ωφέλιμων πρωτεϊνών, όπως ο BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor), μπορεί να συμβάλει στη μνήμη και τη μάθηση.
Οι επιδράσεις αυτές έχουν σημασία σε παθήσεις όπου τα ενεργειακά συστήματα του εγκεφάλου υπολειτουργούν ή εμφανίζουν φλεγμονή.
Κετογονική δίαιτα και νόσος Αλτσχάιμερ
Η νόσος Αλτσχάιμερ αποκαλείται συχνά «διαβήτης τύπου 3», καθώς ο εγκέφαλος παρουσιάζει αντίσταση στην ινσουλίνη. Με την κετογονική δίαιτα παρέχεται στον εγκέφαλο εναλλακτικό καύσιμο: τα κετονικά σώματα.
Τα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι:
- Η παράκαμψη της προβληματικής οδού μεταβολισμού της γλυκόζης βελτιώνει τη λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων.
- Ενδέχεται να περιοριστεί η συγκέντρωση επιβλαβών πρωτεϊνών, όπως η βήτα-αμυλοειδής και η ταυ.
- Άτομα που ακολουθούν κετογονική δίαιτα συχνά αναφέρουν καλύτερη μνήμη, λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής.
- Η προσθήκη ορισμένων λιπαρών, όπως τα τριγλυκερίδια μέσης αλυσίδας (medium-chain triglycerides, μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τα αποτελέσματα.
Κετογονική δίαιτα και νόσος Πάρκινσον
Στη νόσο Πάρκινσον χάνονται συγκεκριμένα εγκεφαλικά κύτταρα που παράγουν ντοπαμίνη. Επηρεάζονται επίσης τα μιτοχόνδρια, οι «γεννήτριες» ενέργειας των κυττάρων. Η κετογονική δίαιτα μπορεί να συμβάλει μέσω:
- Περιορισμού της φλεγμονής στον εγκέφαλο.
- Προστασίας των κυττάρων που παράγουν ντοπαμίνη.
- Ενίσχυσης της παραγωγής ενέργειας και μείωσης του κυτταρικού στρες.
- Υποστήριξης της υγείας του εντέρου, η οποία συνδέεται με την υγεία του εγκεφάλου.
- Μείωσης συμπτωμάτων, όπως το άγχος και οι δυσκολίες στη μνήμη.
Ορισμένοι ασθενείς είχαν ακόμη καλύτερα αποτελέσματα όταν ακολούθησαν κετογονική δίαιτα μαζί με φάρμακα, όπως η L-DOPA.
Κετογονική δίαιτα και νόσος Χάντινγκτον
Η νόσος Χάντινγκτον είναι γενετική διαταραχή που επηρεάζει την κίνηση και τη σκέψη. Είναι πιο σπάνια, αλλά έχει κοινά χαρακτηριστικά με την επιληψία και τη νόσο Πάρκινσον.
Η κετογονική δίαιτα μπορεί να συμβάλει με τους εξής τρόπους:
- Προστατεύοντας τα εγκεφαλικά κύτταρα και βελτιώνοντας την αξιοποίηση της ενέργειας.
- Περιορίζοντας τις κρίσεις, οι οποίες εμφανίζονται και σε ορισμένους ασθενείς με Χάντινγκτον.
- Εξισορροπώντας τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου, για παράδειγμα αυξάνοντας το GABA, που ηρεμεί τον εγκέφαλο.
Μελέτες σε παιδιά με επιληψία δείχνουν ότι η κετογονική δίαιτα είναι ασφαλής και μπορεί να ωφελήσει παρόμοιες διαταραχές, όπως η νόσος Χάντινγκτον.
Κετογονική δίαιτα και πολλαπλή σκλήρυνση
Η πολλαπλή σκλήρυνση είναι αυτοάνοση πάθηση, στην οποία το σώμα επιτίθεται στα δικά του νευρικά κύτταρα. Τα αποτελέσματα της κετογονικής δίαιτας είναι πολλά υποσχόμενα:
- Μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση της μυελίνης, του προστατευτικού περιβλήματος των αξόνων των νευρώνων.
- Μειώνονται οι δείκτες νευρικής βλάβης στο αίμα.
- Περιορίζεται η φλεγμονή και βελτιώνεται η σύσταση του σώματος, για παράδειγμα με μείωση του λίπους και διατήρηση της μυϊκής μάζας.
Μια παραλλαγή της δίαιτας, με μεσογειακά συστατικά και φυτικές ενώσεις, μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο αποτελεσματική για την πολλαπλή σκλήρυνση.
Κετογονική δίαιτα: Το μέλλον για την υγεία του εγκεφάλου;
«Η ανασκόπηση δείχνει ότι η κετογονική δίαιτα δεν αφορά μόνο την απώλεια βάρους. Μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο για τη θεραπεία εγκεφαλικών ασθενειών που έχουν σήμερα περιορισμένες επιλογές. Βελτιώνοντας τη χρήση ενέργειας από τον εγκέφαλο, μειώνοντας τη φλεγμονή και προστατεύοντας τα κύτταρα, η κετογονική δίαιτα θα μπορούσε να ενταχθεί σε μελλοντικά θεραπευτικά πρωτόκολλα.
Ωστόσο, δεν είναι όλα ξεκάθαρα. Πολλές μελέτες είναι ακόμα μικρής κλίμακας και μικρής διάρκειας. Επίσης, η αυστηρή κετογονική δίαιτα δεν είναι εύκολο να διατηρηθεί για μεγάλο διάστημα, ειδικά σε ηλικιωμένους ή άτομα με άλλες παθήσεις. Τροποποιημένες μορφές της δίαιτας, όπως αυτές με τριγλυκερίδια μέσης αλυσίδας ή μεσογειακές τροφές, ίσως είναι πιο εύκολο να ακολουθηθούν.
Η έρευνα χρειάζεται να γίνει εκτενέστερη και υψηλότερης ποιότητας. Μέχρι τότε, η κετογονική δίαιτα παραμένει ένα συναρπαστικό και πολλά υποσχόμενο πεδίο μελέτης για την υγεία του εγκεφάλου, που κεντρίζει το ενδιαφέρον γιατρών και ερευνητών σε όλο τον κόσμο» καταλήγει η κυρία Ευθυμιοπούλου.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/mporei-i-ketogoniki-diaita-na-ofelisei-ton-egkefalo-ti-edeixe-prosfati-anaskopisi/16248
