Εμμηνόπαυση: πρωτεΐνη στο αίμα ίσως συνδέει τη φλεγμονή με την υγεία του εγκεφάλου

Οι εξάψεις μπορεί να διακόπτουν την καθημερινότητα, οι νυχτερινές εφιδρώσεις να προκαλούν εξάντληση και η νοητική θολούρα να δυσκολεύει τη συγκέντρωση. Αυτές οι αλλαγές είναι συχνές στην εμμηνόπαυση, αλλά θα μπορούσαν να προσφέρουν ενδείξεις και για τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου;

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Medicine διερεύνησε πώς μεταβάλλονται οι πρωτεΐνες στο αίμα κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση και αν οι αλλαγές αυτές συνδέονται με γνωστική έκπτωση αργότερα στη ζωή.

Πώς έγινε η μελέτη

Οι ερευνητές ανέλυσαν αρχικά δείγματα αίματος από 80 γυναίκες ηλικίας 43 έως 58 ετών. Κάποιες δεν είχαν μπει ακόμη στην εμμηνόπαυση, κάποιες βρίσκονταν στη μεταβατική περίοδο και άλλες την είχαν ολοκληρώσει.

Στη συνέχεια, εξέτασαν αν τα αρχικά ευρήματα επιβεβαιώνονταν σε άλλες 2.814 γυναίκες.

Τέλος, μελέτησαν 11.925 γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, για να διαπιστώσουν αν τα μοτίβα πρωτεϊνών που είχαν εντοπιστεί νωρίτερα συνδέονταν με αλλαγές στη μνήμη και τη σκέψη ή με αυξημένο κίνδυνο άνοιας λόγω νόσου Αλτσχάιμερ.

Ξεχώρισε ένας δείκτης φλεγμονής

Στην πρώτη ομάδα των 80 γυναικών, οι ερευνητές εντόπισαν 16 πρωτεΐνες του αίματος που συμμετέχουν στη φλεγμονή, στον μεταβολισμό και στην επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων.

Τα επίπεδα αυτών των πρωτεϊνών έτειναν να αυξάνονται καθώς οι γυναίκες περνούσαν από την προεμμηνόπαυση στην περιεμμηνόπαυση και, στη συνέχεια, στη μετεμμηνόπαυση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν παρόμοια μοτίβα και στη μεγαλύτερη ομάδα των 2.814 γυναικών.

Μία πρωτεΐνη, η CCL2, τράβηξε την προσοχή τους.

Η CCL2 συμβάλλει στον συντονισμό της ανοσολογικής απόκρισης, κατευθύνοντας τα κύτταρα του ανοσοποιητικού προς περιοχές με φλεγμονή. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο δείκτης αυτός συνδεόταν με αλλαγές που σχετίζονται με την εμμηνόπαυση στις γυναίκες μέσης ηλικίας, ενώ εμφανίστηκε και στις αναλύσεις τους για την υγεία του εγκεφάλου των γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας.

Επίσης, διαπίστωσαν ότι οι μεταβολές στις πρωτεΐνες στις ομάδες μέσης ηλικίας συνδέονταν στενότερα με τα επίπεδα των αναπαραγωγικών ορμονών παρά με την ηλικία από μόνη της.

Συγκεκριμένα, τα μοτίβα συνδέονταν με υψηλότερα επίπεδα της ωοθυλακιοτρόπου ορμόνης και χαμηλότερα επίπεδα οιστρογόνων. Αυτό υποδηλώνει ότι η μετάβαση στην εμμηνόπαυση μπορεί να συμβάλλει σε αυτές τις βιολογικές αλλαγές, αν και η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει ότι τις προκαλεί.

Στις γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας, τα συγκεκριμένα μοτίβα πρωτεϊνών συνδέονταν με ταχύτερη γνωστική έκπτωση και υψηλότερο κίνδυνο άνοιας λόγω νόσου Αλτσχάιμερ.

Όταν οι ερευνητές εξέτασαν τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης στις γυναίκες μέσης ηλικίας, οι νυχτερινές εφιδρώσεις είχαν τις ισχυρότερες συσχετίσεις με αλλαγές στις φλεγμονώδεις πρωτεΐνες.

Τι μπορεί να δείχνουν οι εξάψεις για την υγεία του εγκεφάλου

Οι εξάψεις και οι νυχτερινές εφιδρώσεις συζητούνται συνήθως σε σχέση με την ενόχληση και τον ύπνο. Η συσχέτισή τους, όμως, με φλεγμονώδεις αλλαγές δημιουργεί το ενδεχόμενο να αντανακλούν και βιολογικές διεργασίες που συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εξάψεις προβλέπουν την άνοια. Η μελέτη διαπίστωσε συσχετίσεις ανάμεσα στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, τις πρωτεΐνες του αίματος και τις γνωστικές εκβάσεις αργότερα στη ζωή, αλλά δεν έδειξε ότι οι εξάψεις προκαλούν γήρανση του εγκεφάλου ή καθορίζουν τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας μιας γυναίκας.

Η εμμηνόπαυση εμφανίζεται συνήθως γύρω στα 51, ενώ οι αλλαγές που σχετίζονται με την άνοια μπορεί να αρχίσουν χρόνια πριν γίνουν αισθητά προβλήματα μνήμης. Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο αλληλεπιδρούν οι ορμόνες και η φλεγμονή στη μέση ηλικία θα μπορούσε μελλοντικά να βοηθήσει τους ερευνητές να εντοπίσουν τρόπους υποστήριξης της υγείας του εγκεφάλου νωρίτερα.

Πώς να φροντίσετε τον εαυτό σας στην εμμηνόπαυση

Δεν χρειάζεστε εξειδικευμένη εξέταση αίματος για να αξιοποιήσετε όσα γνωρίζετε για την υγεία σας. Εστιάστε στα συμπτώματα και στις ανησυχίες που μπορείτε να συζητήσετε με τον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί.

• Μιλήστε για τις εξάψεις ή τις νυχτερινές εφιδρώσεις που σας δυσκολεύουν: Ρωτήστε για τις διαθέσιμες επιλογές αντιμετώπισης, αν τα συμπτώματα επηρεάζουν τον ύπνο, την εργασία ή την ποιότητα ζωής σας. Δεν χρειάζεται απλώς να τα υπομένετε.
• Αναφέρετε την επίμονη νοητική θολούρα ή τις αλλαγές στη μνήμη: Μην θεωρείτε αυτομάτως ότι επίμονα συμπτώματα οφείλονται μόνο στην εμμηνόπαυση. Ο επαγγελματίας υγείας μπορεί να αξιολογήσει πιθανές αιτίες και να συζητήσει μαζί σας τα επόμενα βήματα.
• Μην κάνετε προς το παρόν εξέταση CCL2: Ο δείκτης αυτός δεν αποτελεί καθιερωμένο τρόπο πρόβλεψης του κινδύνου άνοιας, ενώ τα μοτίβα πρωτεϊνών που εντοπίστηκαν στη μελέτη δεν είναι ακόμη έτοιμα για χρήση σε συνήθεις κλινικές εξετάσεις.

Τι κρατάμε

Η CCL2 θα μπορούσε να βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς η φλεγμονή που σχετίζεται με την εμμηνόπαυση συνδέεται με τη γήρανση του εγκεφάλου, αλλά χρειάζεται ακόμη περισσότερη έρευνα.

Προς το παρόν, είναι σημαντικό να μην αγνοείτε συμπτώματα που σας δυσκολεύουν, να αναζητάτε υποστήριξη όταν τη χρειάζεστε και να θυμάστε ότι οι εξάψεις από μόνες τους δεν προβλέπουν τη μελλοντική υγεία του εγκεφάλου σας. Για συμπτώματα και επιλογές αντιμετώπισης, οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.