Σε νέα μελέτη χωρίς προηγούμενο, οι ερευνητές διαπίστωσαν πως η επεξεργασία του συναισθηματικού περιεχομένου της γλώσσας συνοδεύεται από απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Τα ευρήματα προσφέρουν νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κατανοούν τη σημασία των λέξεων.
Διεθνής ομάδα, υπό την καθοδήγηση επιστημόνων του Virginia Tech, πραγματοποίησε την εργασία, η οποία φωτίζει περισσότερο τον τρόπο με τον οποίο η γλώσσα διαμορφώνει τις ανθρώπινες επιλογές και σχετίζεται με την ψυχική υγεία.
Της έρευνας ηγήθηκε ο Read Montague, υπολογιστικός νευροεπιστήμονας, καθηγητής στο Fralin Biomedical Research Institute του VTC και διευθυντής του Κέντρου Έρευνας της Ανθρώπινης Νευροεπιστήμης του Ινστιτούτου. Πρόκειται για την πρώτη διερεύνηση αυτού του είδους σχετικά με τον τρόπο που οι νευροδιαβιβαστές επεξεργάζονται το συναισθηματικό περιεχόμενο της γλώσσας, λειτουργία μοναδική για τον άνθρωπο.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Cell Reports και συνδέει τον πλούτο της ανθρώπινης επικοινωνίας και των συναισθημάτων με βιολογικές και νευρικές διεργασίες. Οι διεργασίες αυτές πιθανότατα εξελίχθηκαν, μέσα στους αιώνες, για να εξυπηρετούν την επιβίωση σε πολλά και διαφορετικά είδη.
Ντοπαμίνη και σεροτονίνη στην επεξεργασία συναισθημάτων
«Η κοινή πεποίθηση για τις χημικές ουσίες του εγκεφάλου, όπως η ντοπαμίνη και η σεροτονini, είναι ότι στέλνουν σήματα που σχετίζονται με τη θετική ή αρνητική αξία των εμπειριών», δήλωσε ο Montague, συν-ανώτερος συγγραφέας της μελέτης. «Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι αυτές οι χημικές ουσίες απελευθερώνονται σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου όταν επεξεργαζόμαστε τη συναισθηματική σημασία των λέξεων. Γενικότερα, η έρευνά μας υποστηρίζει την ιδέα ότι τα εγκεφαλικά συστήματα που εξελίχθηκαν για να μας βοηθήσουν να αντιδρούμε σε καλά ή κακά πράγματα στο περιβάλλον μας μπορεί επίσης να παίξει ρόλο στον τρόπο επεξεργασίας των λέξεων, οι οποίες είναι εξίσου σημαντικές για την επιβίωσή μας».
Για πρώτη φορά, οι ερευνητές μέτρησαν ταυτόχρονα στους ανθρώπους την απελευθέρωση ντοπαμίνης, σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης. Οι μετρήσεις εντάσσονται στη διερεύνηση της σύνθετης δυναμικής του εγκεφάλου που σχετίζεται με το πώς οι άνθρωποι κατανοούν τη γλώσσα και αντιδρούν σε αυτή.
«Το συναισθηματικό περιεχόμενο των λέξεων μοιράζεται σε πολλαπλά συστήματα πομπών, αλλά κάθε σύστημα κυμαίνεται διαφορετικά», είπε ο Montague. «Δεν υπάρχει καμία ενιαία περιοχή του εγκεφάλου που χειρίζεται αυτή τη δραστηριότητα και δεν είναι τόσο απλό όσο μια χημική ουσία που αντιπροσωπεύει ένα συναίσθημα».
Πώς καταγράφηκαν οι νευροδιαβιβαστές στον εγκέφαλο
Οι νευροχημικές καταγραφές έγιναν σε ασθενείς που υποβλήθηκαν είτε σε επέμβαση εν τω βάθει εγκεφαλικής διέγερσης για ιδιοπαθή τρόμο είτε σε εμφύτευση απαγωγών, ώστε να παρακολουθούνται οι κρίσεις σε άτομα με επιληψία. Οι δύο επεμβάσεις αφορούν διαφορετικές περιοχές: τον θάλαμο και τον πρόσθιο περιφερικό φλοιό, αντίστοιχα.
Καθώς στην οθόνη προβάλλονταν λέξεις με συναισθηματικό φορτίο, οι επιστήμονες κατέγραφαν τις μετρήσεις με ηλεκτρόδια από ίνες άνθρακα στον θάλαμο και, παράλληλα, με τα συμβατικά ηλεκτρόδια πλατίνας-ιριδίου στον πρόσθιο κυκλικό φλοιό.
Η ανάλυση έδειξε ότι η απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών μεταβάλλεται ανάλογα με τις λέξεις, είτε αυτές έχουν θετικό είτε αρνητικό είτε ουδέτερο περιεχόμενο. Εξετάζοντας τη δευτερεύουσα δυναμική των απελευθερώσεων, οι ερευνητές εντόπισαν διακριτά μοτίβα που σχετίζονται με τον συναισθηματικό τόνο, την ανατομική θέση και το εγκεφαλικό ημισφαίριο που συμμετέχει.
«Το εκπληκτικό αποτέλεσμα προήλθε από τον θάλαμο», δήλωσε ο William “Matt” Howe, επίκουρος καθηγητής στη Σχολή Νευροεπιστημών του Τεχνολογικού Κολλεγίου της Βιρτζίνια. «Αυτή η περιοχή δεν θεωρείται ότι παίζει ρόλο στην επεξεργασία της γλώσσας ή του συναισθηματικού περιεχομένου, ωστόσο είδαμε αλλαγές νευροδιαβιβαστών ως απάντηση σε συναισθηματικές λέξεις. «Αυτό υποδηλώνει ότι ακόμη και περιοχές του εγκεφάλου που δεν συνδέονται συνήθως με συναισθηματική ή γλωσσική επεξεργασία μπορεί να είναι μυημένες σε αυτές τις πληροφορίες. Για παράδειγμα, τμήματα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνα για την κινητοποίηση της κίνησης μπορεί να ωφεληθούν από την πρόσβαση σε συναισθηματικά σημαντικές πληροφορίες για την καθοδήγηση της συμπεριφοράς».
Η αρχική διαπίστωση προήλθε από μελέτη σε ανθρώπους, ενώ η επιβεβαίωσή της σε ζωικά μοντέλα ενίσχυσε περαιτέρω την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Πειράματα σε τρωκτικά επιβεβαίωσαν τα ευρήματα
Ο Alec Hartle, διδακτορικός φοιτητής στη Σχολή Νευροεπιστημών και μέλος του εργαστηρίου του Howe, διεξήγαγε πειράματα σε τρωκτικά. Εφάρμοσε την οπτογενετική, τεχνική που χρησιμοποιεί το φως για να ελέγχει γενετικά τροποποιημένα κύτταρα, επιτρέποντας στους επιστήμονες να μελετούν τη λειτουργία συγκεκριμένων νευρώνων και νευρικών κυκλωμάτων και να επιβεβαιώσουν τα μοτίβα που είχαν παρατηρηθεί στους ανθρώπους.
«Αυτό που παρατηρήσαμε στον ανθρώπινο εγκέφαλο ήταν εκπληκτικό», δήλωσε ο Howe. «Η παρατήρηση στα ζώα υποστηρίζει και στερεοποιεί τις ευρύτερες επιπτώσεις αυτών των νευροδιαβιβαστών στα συστήματα λήψης αποφάσεων».
Η πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Human Behavior ανέδειξε τη συμβολή της ντοπαμίνης και της σεροτονίνης στην κοινωνική συμπεριφορά. «Ενώ προηγούμενες μελέτες επικεντρώνονταν στη νευροδιαβίβαση κατά τη λήψη αποφάσεων, αυτή η έρευνα διερευνά κάτι μοναδικά ανθρώπινο: το συναισθηματικό περιεχόμενο των γραπτών λέξεων», δήλωσε ο Seth Batten, ο οποίος είναι ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης και ανώτερος ερευνητικός συνεργάτης στο εργαστήριο Montague.
«Σε αντίθεση με τα ζώα, οι άνθρωποι μπορούν να κατανοήσουν τις λέξεις, το πλαίσιο και το νόημά τους. Η μελέτη εξετάζει πώς τα συστήματα νευροδιαβιβαστών επεξεργάζονται λέξεις με διαφορετικό συναισθηματικό βάρος, αντανακλώντας την υπόθεση ότι αυτά τα συστήματα, τα οποία εξελίχθηκαν για να μας κρατήσουν ζωντανούς, βοηθούν τώρα και στην ερμηνεία της γλώσσας».
Περιορισμοί της έρευνας και επόμενα ερωτήματα
Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, αλλά η αξία της βρίσκεται στον θεμελιώδη χαρακτήρα της και στα ερωτήματα που ανοίγει για μελλοντικές μελέτες. Οι λέξεις επιλέχθηκαν από τη βάση δεδομένων Affective Norms for English Words (ANEW), η οποία βαθμολογεί κάθε λέξη ως προς το θετικό, αρνητικό ή ουδέτερο συναισθηματικό της σθένος.
Για περισσότερες πληροφορίες: Seth R. Batten et al., «Emotional words evoke region- and valence-specific patterns of concurrent neuromodulator release in human thalamus and cortex», Cell Reports (2025). DOI: 10.1016/j.celrep.2024.115162.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/oi-lexeis-energopoioyn-kryfes-egkefalikes-diergasies-synaisthimata-kai-apofaseis/2957
