Η νευρολογική ανάπτυξη των παιδιών επηρεάζεται καθοριστικά κατά τις πρώτες 1.000 ημέρες από τη σύλληψη, σύμφωνα με την παιδίατρο Όλγα Τζέτζη. Πρόκειται για μια περίοδο μέγιστης πλαστικότητας του εγκεφάλου, σημαντική τόσο για την υγεία του εμβρύου όσο και για την πρόληψη νευρολογικών διαταραχών, μεταξύ των οποίων ο αυτισμός.
Η έγκαιρη διάγνωση και η παρέμβαση έχουν καθοριστικό ρόλο, καθώς οι πρώτες ενδείξεις μπορεί να φανούν μέσα στον πρώτο χρόνο. Παράλληλα, κομβική είναι η υποστήριξη της οικογένειας, ενώ η Barbie με αυτιστικά χαρακτηριστικά που κυκλοφόρησε πρόσφατα μπορεί να συμβάλει στην ενσυναίσθηση και στην κατανόηση της διαφορετικότητας.
Για τη νευρολογική ανάπτυξη του παιδιού, ιδιαίτερη σημασία έχουν η περίοδος μέσα στη μήτρα και τα πρώτα δύο και πλέον χρόνια μετά τη γέννηση. Στις πρώτες αυτές 1.000 ημέρες, ο εγκέφαλος παρουσιάζει τη μεγαλύτερη πλαστικότητα.
Σε αυτή τη φάση ο εγκέφαλος έχει ενισχυμένη δυνατότητα προσαρμογής και διόρθωσης της πορείας του, εξηγεί η παιδίατρος Όλγα Τζέτζη, εκπαιδεύτρια-ελεγκτής ιατρός στον Εθνικό Οργανισμό Δημοσίας Υγείας (ΕΟΔΥ) και επιστημονική συνεργάτιδα της ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ.
Σε συνέντευξή της στο Πρακτορείο FM, η ίδια σημείωσε ότι η νευρολογική ανάπτυξη του εμβρύου μπορεί να επηρεαστεί από τη σωματική και ψυχική κατάσταση της εγκύου, τη διατροφή, τις λοιμώξεις, τις φλεγμονές και το στρες. Επιπλέον, στη διάρκεια της κύησης ενδέχεται να διαγνωστούν ορισμένα νευρολογικά νοσήματα, τα οποία μπορεί αργότερα να συνυπάρχουν με αυτιστικά χαρακτηριστικά.
«Μέχρι πρότινος, η διάγνωση γινόταν περί τα 6 έτη, δηλαδή πολύ αργά. Πλέον όμως φτάνουμε στα κατώτερα χρονικά όρια διάγνωσης, γεγονός άκρως σημαντικό διότι όσο πιο νωρίς γίνει η διάγνωση του αυτισμού, τόσο πιο καλό αποτέλεσμα έχουμε σε επίπεδα λειτουργικότητας», τόνισε.
Πλέον, η υποψία μπορεί να διαμορφωθεί πριν το παιδί κλείσει τον πρώτο χρόνο, στη βρεφική ηλικία. «Η πρώιμη υποψία έχει ως αποτέλεσμα την πρώιμη αναγνώριση, την πρώιμη διάγνωση και ως εκ τούτου την πρώιμη παρέμβαση», υπογράμμισε.
Ενδείξεις που μπορεί να προβληματίσουν τους γονείς
Ποιες είναι οι πρώτες ενδείξεις που ενδέχεται να προσέξουν οι γονείς και πότε εμφανίζονται; Η Δρ Τζέτζη ανέφερε ότι τα πρώτα σημάδια που προκαλούν υποψίες παρατηρούνται στη διάρκεια του πρώτου έτους ζωής. Ενδεικτικά, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Περιορισμένη οπτική επαφή
- Μικρή ανταπόκριση όταν ακούει το όνομά του
- Καθυστέρηση στην επικοινωνία, όπως στις λέξεις «μπαμπά» και «μαμά», που συνήθως αναμένονται έως τους 11 μήνες
- Δυσκολία στο παιχνίδι: καθώς μεγαλώνει, το παιδί μπορεί να μη δείχνει διάθεση να παίξει με τα παιχνίδια του
- Κάποιες επαναλαμβανόμενες, στερεότυπες κινήσεις κ.λπ.
«Ο γονιός μπορεί να τα παρατηρήσει όλα αυτά. Όχι όμως σαν μεμονωμένα σημάδια. Τα μεταφέρει στον παιδίατρο, ο παιδίατρος κάνει την κλινική εξέταση και μετά αποφασίζει την συνέχεια της παρακολούθησης», διευκρίνισε.
Πώς μπορεί να αντιδράσουν οι γονείς
Για έναν γονιό, η είδηση ότι η νευρολογική ανάπτυξη του παιδιού δεν εξελίσσεται όπως αναμενόταν είναι ιδιαίτερα δύσκολη. «Η πρώτη αντίδραση, όπως οι ίδιοι οι γονείς μάς περιγράφουν, είναι φόβος, άγχος, ενοχές. Απολύτως ανθρώπινο. Αυτοί οι άνθρωποι χρειάζονται κάποιον να τους πει ότι δεν είναι μόνοι και δεν ευθύνονται σε κάτι», είπε η Δρ. Τζέτζη.
«Αυτό που τους συμβουλεύουμε είναι να εμπιστεύονται τη γνώση, να μην χάνουν χρόνο, αλλά και να μην πανικοβάλλονται. Φυσικά οι γονείς χρειάζονται έγκαιρη υποστήριξη, αλλά και να έχουν κάποιο συνοδοιπόρο. Όχι μόνο τον παιδίατρο. Αλλά όλη την ομάδα των θεραπευτών που θα δημιουργηθεί μετά», εξήγησε.
«Ο αυτισμός είναι διά βίου. Το παιδί με αυτισμό θα γίνει ένας ενήλικας με αυτισμό. Και ο ενήλικας με αυτισμό οφείλει να είναι όσο το δυνατόν πιο λειτουργικός προς όφελος δικό του, της οικογένειας του και της κοινωνίας γενικότερα», πρόσθεσε.
Barbie με αυτιστικά χαρακτηριστικά
Μια Barbie με χαρακτηριστικά αυτισμού κυκλοφόρησε πρόσφατα και, κατά την εκτίμηση της ιατρού, θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μέσο ενίσχυσης της ενσυναίσθησης.
«Η κούκλα αυτή δημιουργήθηκε με στόχο να βοηθήσει τα παιδιά, είτε αυτά που βρίσκονται στο φάσμα είτε τα υπόλοιπα, να κατανοήσουν ότι η διαφορετικότητα δεν είναι πρόβλημα, αλλά μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας», είπε.
Η Δρ. Τζέτζη επισήμανε πως το παιχνίδι με την κούκλα δεν αποτελεί μόνο τρόπο διασκέδασης. «Γίνεται και ένα εργαλείο στην νευρολογική ανάπτυξη, γιατί μπορεί το παιδί να εκφραστεί πιο αυθεντικά. Το παιχνίδι άλλωστε χρησιμοποιείται και σαν θεραπευτικό εργαλείο στις νευροαναπτυξιακές διαταραχές, ούτως ώστε να ενισχύεται η επικοινωνία, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η συναισθηματική κατανόηση», κατέληξε η Δρ. Τζέτζη.
Φωτογραφία: istock
Συνοπτικά
- Η έντονη πλαστικότητα του εγκεφάλου καθιστά τις πρώτες 1.000 ημέρες, με αφετηρία τη σύλληψη, καθοριστική περίοδο για τη νευρολογική ανάπτυξη των παιδιών.
- Στην ανάπτυξη του εμβρύου επιδρούν τόσο η σωματική όσο και η ψυχική υγεία της εγκύου, μαζί με παράγοντες όπως η διατροφή και το άγχος.
- Για νευρολογικές διαταραχές, μεταξύ των οποίων ο αυτισμός, η διάγνωση και η παρέμβαση από νωρίς είναι ζωτικής σημασίας και χρειάζεται να πραγματοποιούνται πριν συμπληρωθεί το πρώτο έτος.
- Σημάδια που χρειάζεται να προσέχουν οι γονείς είναι, μεταξύ άλλων, η μειωμένη βλεμματική επαφή και η καθυστέρηση στην επικοινωνία.
- Η νέα Barbie με χαρακτηριστικά αυτισμού έχει στόχο να ενισχύσει στα παιδιά την ενσυναίσθηση και την κατανόηση της διαφορετικότητας.
- Για να βελτιωθεί η λειτουργικότητα των παιδιών με αυτισμό, είναι απαραίτητη η υποστήριξη της οικογένειας, καθώς και η συνεργασία της με θεραπευτές.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/paidi-goneis/neyrologiki-anaptyxi-kathoristiko-to-proto-chiliadio-imeron-apo-ti-syllipsi/17803
