Παιδικές εμπειρίες: Πώς συνδέθηκαν με 12% χαμηλότερο κίνδυνο ψυχικών διαταραχών

Ένας γονιός που ακούει, ένας εκπαιδευτικός που ενθαρρύνει ή φίλοι που κάνουν το σχολείο ευχάριστο μπορούν να αφήσουν ανεξίτηλο αποτύπωμα. Νέα μελέτη εξέτασε αν οι θετικές εμπειρίες της παιδικής ηλικίας συνδέονται με την ψυχική υγεία στην ενήλικη ζωή, παράλληλα με τις δύσκολες ή τραυματικές εμπειρίες.

Τι εξέτασε η μελέτη

Οι ερευνητές παρακολούθησαν 3.499 άτομα από μια ομάδα γεννήσεων στην Αγγλία, από τη γέννησή τους έως την ηλικία των 24 ετών.

Κατέγραψαν 10 τύπους θετικών εμπειριών που είχαν οι συμμετέχοντες από 0 έως 17 ετών. Σε αυτές περιλαμβάνονταν οι υποστηρικτικές σχέσεις με γονείς ή εκπαιδευτικούς, το αίσθημα ασφάλειας στη γειτονιά, η ευχαρίστηση από το σχολείο, οι στενοί φίλοι και ο χρόνος με την οικογένεια και τους φίλους.

Οι συμμετέχοντες έλαβαν βαθμολογία θετικών παιδικών εμπειριών ανάλογα με το πόσους από τους 10 τύπους είχαν βιώσει. Κάθε τύπος αντιστοιχούσε σε έναν βαθμό, με τη συνολική βαθμολογία να κυμαίνεται από μηδέν έως 10.

Η βαθμολογία αποτύπωνε το εύρος των θετικών εμπειριών, όχι τη συχνότητα με την οποία συνέβαιναν ή τη σημασία που είχαν για το παιδί.

Στην ηλικία των 24 ετών, οι ερευνητές αξιολόγησαν αν οι συμμετέχοντες είχαν κατάθλιψη, γενικευμένη αγχώδη διαταραχή —επίμονη και υπερβολική ανησυχία— ή ψυχωσική διαταραχή.

Οι θετικές παιδικές εμπειρίες συνδέθηκαν με χαμηλότερες πιθανότητες ψυχικών διαταραχών

Κάθε επιπλέον βαθμός στην κλίμακα θετικών παιδικών εμπειριών συνδέθηκε με 11% χαμηλότερες πιθανότητες να πληρούν οι συμμετέχοντες, στην ηλικία των 24 ετών, τα κριτήρια για κάποια ψυχιατρική διαταραχή.

Η ισχυρότερη συσχέτιση αφορούσε την κατάθλιψη. Οι υψηλότερες βαθμολογίες συνδέθηκαν με 16% χαμηλότερες πιθανότητες μέτριας έως σοβαρής κατάθλιψης έως την ηλικία των 24 ετών.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης 9% χαμηλότερες πιθανότητες γενικευμένης αγχώδους διαταραχής. Τα αποτελέσματα για τις ψυχωσικές διαταραχές δεν ήταν καταληκτικά, εν μέρει επειδή λίγοι συμμετέχοντες εμφάνισαν την πάθηση.

Οι συσχετίσεις παρέμειναν και αφού οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τα παιδικά τραύματα. Αυτό υποδηλώνει ότι οι θετικές εμπειρίες μπορεί να στηρίζουν την ψυχική υγεία από μόνες τους, αν και η μελέτη δεν μπορεί να αποδείξει ότι προλαμβάνουν άμεσα τις ψυχιατρικές διαταραχές.

Γιατί το αίσθημα σύνδεσης μπορεί να έχει μακροπρόθεσμη σημασία

Οι υποστηρικτικές σχέσεις μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν αίσθημα ασφάλειας και ότι ανήκουν κάπου, καθώς και αυτοεκτίμηση. Αυτά τα θεμέλια ενδέχεται να τα βοηθήσουν να διαχειρίζονται το άγχος και τις σχέσεις τους καθώς μεγαλώνουν.

Τρεις εμπειρίες ήταν από τις λιγότερο συχνές στη μελέτη: η ισχυρή υποστήριξη από συνομηλίκους, το αίσθημα σύνδεσης με τη γειτονιά και η ευχαρίστηση από το σχολείο.

Επομένως, μπορεί να αξίζει να δίνεται προτεραιότητα στο να βοηθούνται τα παιδιά να αναπτύσσουν φιλίες και να βρίσκουν χώρους όπου νιώθουν ότι τα αποδέχονται, τόσο στο σπίτι όσο και έξω από αυτό.

Πώς να καλλιεργήσετε θετικές εμπειρίες

Δεν χρειάζεται να είστε τέλειοι γονείς ή να οργανώνετε περίπλοκες δραστηριότητες για να κάνετε τα παιδιά να νιώθουν υποστήριξη. Εστιάστε στη σύνδεση μέσα από την καθημερινότητα.

• Δώστε χώρο για ειλικρινείς συζητήσεις: Ακούστε το παιδί όταν μιλά για την ημέρα του, πάρτε στα σοβαρά όσα το απασχολούν και τηρήστε τις υποσχέσεις σας. Η συνέπεια βοηθά τα παιδιά να νιώθουν ασφάλεια και ότι τα εκτιμούν.
• Βοηθήστε το να βρει ανθρώπους με τους οποίους ταιριάζει: Ενθαρρύνετε τις φιλίες και τις δραστηριότητες που του αρέσουν, είτε πρόκειται για μια αθλητική ομάδα, ένα μάθημα τέχνης είτε για χρόνο με φίλους στη γειτονιά. Αν το σχολείο το δυσκολεύει, ρωτήστε τι συμβαίνει και βοηθήστε το να βρει υποστήριξη.

Αν αναλογίζεστε τη δική σας παιδική ηλικία, η διερεύνηση της «γονεϊκότητας προς τον εαυτό» (reparenting) μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε ποια υποστήριξη χρειαζόσασταν και ποια θέλετε να προσφέρετε στους άλλους.

Το βασικό συμπέρασμα

Η παιδική ηλικία δεν χρειάζεται να είναι τέλεια για να αφήσει θετικό αποτύπωμα.

Ένας ενήλικας εμπιστοσύνης ή μια φιλία που κάνει μια δύσκολη μέρα καλύτερη μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός υπόβαθρου για την ψυχική υγεία, το οποίο διαρκεί πολύ πέρα από τα σχολικά χρόνια.