Η μοναξιά θεωρείται επί χρόνια σοβαρός παράγοντας κινδύνου για την υγεία. Ωστόσο, νέα διεθνής μελέτη δεν διαπιστώνει ότι αυξάνει τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου, ιδίως στους ηλικιωμένους που δέχονται φροντίδα στο σπίτι.
Η μοναξιά εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για την ψυχική υγεία, παρότι οι άνθρωποι που τη βιώνουν ενδέχεται να έχουν μικρότερη πιθανότητα θανάτου σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.
Οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζεται στοχευμένη υποστήριξη για την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των συγκεκριμένων ανθρώπων. Παράλληλα, ζητούν από τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής να αντιμετωπίσουν τη μοναξιά ως ζήτημα δημόσιας υγείας.
Η μοναξιά αντιμετωπίζεται συχνά ως αθέατος κίνδυνος για την υγεία, όμως νέα έρευνα δείχνει πως οι συνέπειές της ίσως είναι πιο σύνθετες απ’ όσο θεωρούνταν. Θα μπορούσε το αίσθημα της μοναξιάς να συνδέεται, σε κάποιες περιπτώσεις, με μικρότερο κίνδυνο θανάτου; Τι έδειξαν τα απροσδόκητα ευρήματα και με ποιον τρόπο μπορεί τελικά να μας επηρεάζει;
Μοναξιά στους ηλικιωμένους και θάνατος: Μεγάλη νέα μελέτη καταλήγει σε συμπεράσματα διαφορετικά από παλαιότερες έρευνες – Τι γνωρίζουμε;
Η μοναξιά αποτελεί εδώ και χρόνια μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς έχει συνδεθεί με πολλές αρνητικές συνέπειες, ανάμεσά τους καρδιαγγειακά νοσήματα, κατάθλιψη και γνωστική εξασθένηση. Νεότερη διεθνής μελέτη, ωστόσο, θέτει υπό αμφισβήτηση την άποψη πως η μοναξιά αυξάνει άμεσα τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου, κυρίως για ηλικιωμένους που λαμβάνουν φροντίδα στο σπίτι.
Τα αποτελέσματα δεν αναιρούν τη σοβαρή απειλή που συνιστά για την ψυχική υγεία, αλλά αναδεικνύουν την ανάγκη να μελετηθούν λεπτομερέστερα οι επιπτώσεις της και να υπάρξει στοχευμένη στήριξη για καλύτερη ποιότητα ζωής.
Ποια χαρακτηριστικά παρατηρούνται σε όσους βιώνουν μοναξιά;
Ορισμένα βασικά γνωρίσματα και συμπεριφορές που εμφανίζονται σε ανθρώπους που αισθάνονται μοναξιά είναι τα εξής:
- Ανασφάλεια στις σχέσεις και αυξημένο άγχος – Ο φόβος της απόρριψης και η συναισθηματική αστάθεια είναι συχνά, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται η δημιουργία δεσμών με άλλους.
- Έλλειψη σαφούς ταυτότητας – Η αδυναμία να έχουν ξεκάθαρη εικόνα για τον εαυτό τους μπορεί να δυσχεραίνει τις σχέσεις.
- Απομάκρυνση από κοινωνικές επαφές – Παρότι μπορεί να θέλουν να συνδεθούν, συχνά κρατούν απόσταση από τους άλλους.
- Μεταβολές στην προσωπικότητα – Είναι πιθανό να μειωθούν η εξωστρέφεια και η φιλικότητα, ενώ το άγχος μπορεί να αυξηθεί.
- Συνήθειες στην καθημερινότητα και τη χρήση τηλεφώνου – Μεταβολές στον ύπνο, στη σωματική δραστηριότητα ή στον τρόπο χρήσης του τηλεφώνου ενδέχεται να υποδηλώνουν μοναξιά και ακόμη να βοηθούν στην πρόβλεψή της μέσω ψηφιακών εργαλείων και εφαρμογών.
Η μοναξιά αναγνωρίστηκε ως επιδημία δημόσιας υγείας
Πριν από δύο μόλις χρόνια, η μοναξιά χαρακτηρίστηκε επιδημία δημόσιας υγείας. Τότε, ο Χειρουργός των ΗΠΑ Vivek Murthy, ο οποίος κατείχε τότε το αξίωμα του Γενικού Χειρουργού, επισήμανε ότι συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιοπάθειας, κατάθλιψης, γνωστικής εξασθένησης, άνοιας και πρόωρου θανάτου. Νεότερα στοιχεία ενδέχεται, ωστόσο, να αμφισβητήσουν ειδικά τη σύνδεσή της με την πρόωρη θνησιμότητα, η οποία είχε καταγραφεί σε μετα-αναλύσεις του 2015 και του 2018.
Ερευνητές από τη Σχολή Επιστημών Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Waterloo ηγήθηκαν της νέας διεθνούς μελέτης, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Journal of the American Medical Directors Association. Η έρευνα κατέληξε ότι, παρότι η μοναξιά είναι συχνή στους ηλικιωμένους που λαμβάνουν φροντίδα κατ’ οίκον, δεν συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου.
«Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι η μοναξιά ίσως να μην αυξάνει ανεξάρτητα τον κίνδυνο θανάτου, αφού ελεγχθούν άλλοι παράγοντες κινδύνου υγείας στους ηλικιωμένους που λαμβάνουν φροντίδα στο σπίτι», ανέφερε ο κύριος συγγραφέας Bonaventure Egbujie, καθηγητής στη Σχολή Επιστημών Δημόσιας Υγείας του Waterloo, σε δελτίο τύπου, σύμφωνα με το AOL. «Αυτό έρχεται σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της υπάρχουσας βιβλιογραφίας που βασίζεται στον γενικό πληθυσμό».
Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκαν στοιχεία από περισσότερους από 380.000 ανθρώπους ηλικίας 65 ετών και άνω, οι οποίοι λάμβαναν φροντίδα στο σπίτι σε Καναδά, Φινλανδία και Νέα Ζηλανδία. Οι συγγραφείς σημειώνουν: «Οι λήπτες κατ’ οίκον φροντίδας είναι ένας ιδιαίτερα σημαντικός πληθυσμός προς εξέταση, καθώς ίσως είναι ιδιαιτέρως ευάλωτοι στις αρνητικές επιδράσεις της μοναξιάς»
«Κινητικά προβλήματα, αισθητηριακές διαταραχές και σύνθετες υγειονομικές ανάγκες μπορεί να περιορίσουν την επαφή τους με την κοινότητα, αφήνοντάς τους σχετικά απομονωμένους στα σπίτια τους».
Η μοναξιά και ο μικρότερος βραχυπρόθεσμος κίνδυνος θανάτου: παραμένει ζήτημα ψυχικής υγείας
Οι ερευνητές παρατήρησαν πως, αφού συνυπολογίστηκαν η ηλικία, η κατάσταση της υγείας και άλλοι παράγοντες κινδύνου, οι άνθρωποι που ένιωθαν μοναξιά είχαν στην πράξη μικρότερο κίνδυνο να πεθάνουν μέσα σε έναν χρόνο από όσους δεν ένιωθαν έτσι. Ο Καναδός John Hirdes, ανώτερος συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής στη Σχολή Επιστημών Δημόσιας Υγείας του Waterloo, διευκρίνισε ωστόσο ότι αυτό δεν σημαίνει πως η μοναξιά παύει να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα υγείας.
Ο Hirdes ανέφερε στο δελτίο Τύπου: «Η μοναξιά αποτελεί σοβαρή απειλή για την ψυχολογική υγεία». Όπως πρόσθεσε, «Οι επιπτώσεις της μοναξιάς στην ψυχική υγεία την καθιστούν σημαντική προτεραιότητα για τη δημόσια υγεία – ακόμη κι αν η μοναξιά δεν σας σκοτώνει».
Στη νέα μελέτη, το ποσοστό των ανθρώπων ανά 100 που δήλωσαν πως βιώνουν μοναξιά κυμάνθηκε από 15,9% μεταξύ όσων λάμβαναν κατ’ οίκον φροντίδα στον Καναδά έως 24,4% στη Νέα Ζηλανδία. «Ενδιαφέρον παρουσιάζει ότι τα άτομα σε καλύτερη φυσική κατάσταση και εκείνα που λάμβαναν λιγότερη βοήθεια από οικογένεια ή φίλους είχαν περισσότερες πιθανότητες να αισθάνονται μοναξιά – κάτι που υποδηλώνει έναν περίπλοκο σύνδεσμο μεταξύ κατάστασης υγείας, αναγκών φροντίδας και κοινωνικής σύνδεσης», αναφέρει το δελτίο Τύπου.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν την ανάγκη για περισσότερες μακροχρόνιες μελέτες και καλούν όσους χαράσσουν πολιτική και τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης να προσεγγίζουν τη μοναξιά ως θέμα ποιότητας ζωής, όχι αποκλειστικά ως πιθανό παράγοντα κινδύνου θνησιμότητας. Ο Hirdes δήλωσε: «Οι υπηρεσίες φροντίδας στο σπίτι και στην κοινότητα οφείλουν να παίξουν προστατευτικό ρόλο υποστηρίζοντας την κοινωνική επαφή για τα απομονωμένα άτομα».
Συνοπτικά
- Διεθνής μελέτη καταλήγει ότι η μοναξιά δεν συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου στους ηλικιωμένους που δέχονται φροντίδα στο σπίτι.
- Παρότι οι άνθρωποι που βιώνουν μοναξιά εμφανίζουν χαμηλότερο βραχυπρόθεσμο κίνδυνο θανάτου, αυτή εξακολουθεί να απειλεί σοβαρά την ψυχική υγεία.
- Οι επιστήμονες εισηγούνται στοχευμένη υποστήριξη και την αναγνώριση της μοναξιάς ως ζητήματος δημόσιας υγείας.
- Στην έρευνα εξετάστηκαν στοιχεία 380.000 ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω, από τον Καναδά, τη Φινλανδία και τη Νέα Ζηλανδία.
- Παρά το φαινόμενο της μοναξιάς, οι ηλικιωμένοι με καλή υγεία και οικογενειακή στήριξη τη βιώνουν λιγότερο, γεγονός που φανερώνει σύνθετες σχέσεις ανάμεσα στην κοινωνική σύνδεση και την υγεία.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/mporei-i-monaxia-na-apovei-moiraia-ti-apokalyptoyn-oi-ereynes-gia-ti-syndesi-tis-me-ton-prooro-thanato/15002
