Μια νέα μελέτη αποδεικνύει ότι η παρουσία σκύλων μπορεί να λειτουργήσει ως φυσικό αντίδοτο στο άγχος, μειώνοντας τις ορμόνες του στρες και βελτιώνοντας τη διάθεση και τη συγκέντρωση.
Σε εργαστηριακές δοκιμασίες στρες, οι ιδιοκτήτες σκύλων που συμμετείχαν στην έρευνα του Πανεπιστημίου του Denver είχαν καλύτερες βιολογικές αντιδράσεις όταν βρίσκονταν μαζί με τα κατοικίδιά τους. Μεταξύ άλλων, εμφάνισαν πιο υγιείς αυξήσεις σε δείκτες όπως η άλφα-αμυλάση.
Τα ευρήματα στηρίζουν την άποψη ότι οι σκύλοι προσφέρουν περισσότερα από συντροφιά: αποτελούν σημαντικούς συμμάχους για την ψυχική και σωματική υγεία, ανακουφίζοντας από το άγχος και αναβαθμίζοντας την ποιότητα ζωής.
Ακόμη και η σύντομη επαφή με τους σκύλους, τους καλύτερους φίλους του ανθρώπου, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το στρες που βιώνουμε. Νεότερες μελέτες καταγράφουν μειωμένες ορμόνες του στρες, καλύτερη διάθεση και αυξημένη συγκέντρωση μετά από τέτοιες αλληλεπιδράσεις.
Οι σκύλοι ως σύμμαχοι στη διαχείριση του στρες: τι δείχνει νέα μελέτη
Πάνω από το ένα τρίτο των 3.000 ενηλίκων στις ΗΠΑ που συμμετείχαν σε έρευνα του 2022 ανέφερε ότι τις περισσότερες ημέρες νιώθει «εντελώς καταβεβλημένο» από το στρες. Παράλληλα, αυξανόμενος αριθμός μελετών καταγράφει τους τρόπους με τους οποίους το υψηλό στρες μπορεί να βλάψει την υγεία, συνδέοντάς το με μεγαλύτερο κίνδυνο για καρκίνο, καρδιαγγειακά νοσήματα, αυτοάνοσες διαταραχές και ακόμη και άνοια.
Αφού δεν φαίνεται πιθανό η καθημερινότητα να γίνει σύντομα λιγότερο αγχωτική, χρειάζονται εύκολοι και αποτελεσματικοί τρόποι περιορισμού των επιπτώσεών της. Μία πιθανή λύση είναι οι σκύλοι, οι καλύτεροι φίλοι του ανθρώπου. Στο Ινστιτούτο Ανθρώπινης-Ζωικής Σύνδεσης του Πανεπιστημίου του Denver, οι ερευνητές εξετάζουν πόσο μεγάλη διαφορά μπορούν να κάνουν στη ζωή των ανθρώπων.
Με ποιον τρόπο συμβάλλουν τα ζώα σε μια επείγουσα ψυχολογική κρίση;
Σε άρθρο του 2023 με τίτλο «Effect of Animal‑Assisted Therapy on Depression, Memory, Attention, and Emotion Regulation», οι άνθρωποι που πέρασαν χρόνο με σκύλους θεραπείας εμφάνισαν σαφή βελτίωση στη διάθεση, τη μνήμη, τη συγκέντρωση και την ικανότητα διαχείρισης των συναισθημάτων τους. Στην ομάδα που δεν συμμετείχε σε δραστηριότητες με σκύλους, οι αλλαγές αυτές δεν καταγράφηκαν.
Νεότερες μελέτες αναφέρουν ότι τα ζώα υπηρεσίας, οι σκύλοι θεραπείας και τα κατοικίδια συναισθηματικής υποστήριξης μπορούν να φανούν ιδιαίτερα χρήσιμα σε επείγουσες περιστάσεις ψυχικής υγείας, όπως οι κρίσεις πανικού, τα επεισόδια μετατραυματικού στρες και το έντονο άγχος. Προσφέρουν παρηγοριά, ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας και μπορούν να καθησυχάσουν σώμα και νου.
Εκπαιδευμένοι να αναγνωρίζουν ενδείξεις δυσφορίας, οι σκύλοι συναισθηματικής στήριξης μπορούν και να αντιδρούν — για παράδειγμα, σπρώχνοντας τον ιδιοκτήτη τους ή απομακρύνοντάς τον από χώρους που προκαλούν στρες. Συμβάλλουν ακόμη στη μείωση του στρες και στο να αισθάνονται οι άνθρωποι λιγότερο μόνοι. Η παρουσία τους μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση και συναισθηματική ισορροπία.
Με ποιους βασικούς τρόπους βοηθούν τα ζώα σε μια κρίση:
- Γείωση και ανακατεύθυνση: Η επαφή με ένα ζώο ή απλώς η παρουσία του μπορεί να διακόψει μια κρίση πανικού ή άγχους.
- Φυσιολογική ηρεμία: Το χάιδεμα ή η επαφή με ζώο μπορεί να περιορίσει τις ορμόνες του στρες και τους καρδιακούς παλμούς.
- Ρύθμιση συναισθημάτων: Με την παρουσία τους οι άνθρωποι αισθάνονται μεγαλύτερη ασφάλεια και έλεγχο.
- Θεραπευτική υποστήριξη: Οι σκύλοι θεραπείας περιορίζουν το άγχος και ενθαρρύνουν τη θεραπευτική διαδικασία.
- Συντροφικότητα και παρουσία: Στις δύσκολες στιγμές συμβάλλουν στη μείωση της μοναξιάς.
Μετρήσιμα οφέλη των σκύλων για την ανθρώπινη υγεία
Δεκάδες μελέτες των τελευταίων 40 χρόνων επιβεβαιώνουν ότι η συμβίωση με σκύλους κάνει τους ανθρώπους να αισθάνονται πιο χαλαροί. Γι’ αυτό και ολοένα περισσότεροι στρέφονται σε σκύλους συναισθηματικής υποστήριξης για το καθημερινό στρες και τις δυσκολίες. Η κατοχή σκύλου έχει επίσης συνδεθεί με σημαντικά οφέλη για την υγεία, όπως 24% μικρότερο κίνδυνο θανάτου και τετραπλάσιες πιθανότητες επιβίωσης για τουλάχιστον έναν χρόνο μετά από έμφραγμα.
«Τώρα, στην πρόσφατη μελέτη μας που πραγματοποιήσαμε με τη βοήθεια της ερευνητικής μας ομάδας, βρήκαμε ότι τα σκυλιά μπορεί να επηρεάζουν τους ανθρώπους με βαθύτερους και πιο βιολογικά πολύπλοκους τρόπους από ό,τι πιστεύαμε, με σημαντικές επιπτώσεις για τη συνολική υγεία», δήλωσαν ο Kevin Morris, καθηγητής κοινωνικής εργασίας στο Πανεπιστήμιο του Denver, και η Jaci Gandenberger, ερευνήτρια κοινωνικής εργασίας στο ίδιο πανεπιστήμιο, στο άρθρο τους στο The Conversation.
Πώς αντιδρά ο οργανισμός στο στρες
Η απόκριση του ανθρώπου στο στρες βασίζεται σε ένα σύνθετο δίκτυο βιολογικών διεργασιών που λειτουργούν συντονισμένα. «Οι περισσότερες προηγούμενες μελέτες εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο τα σκυλιά επηρεάζουν μόνο ένα μονοπάτι του στρες κάθε φορά, αλλά στη δική μας μελέτη μετρήσαμε αρκετά βιολογικά σήματα – γνωστά ως βιοδείκτες – και στα δύο βασικά συστήματα στρες στο σώμα», δήλωσαν. Πρόκειται για τον άξονα HPA και τον SAM. Ο δεύτερος πυροδοτεί την άμεση αντίδραση «μάχης ή φυγής», προκαλώντας έκλυση αδρεναλίνης, η οποία μπορεί να μετρηθεί με το ένζυμο άλφα-αμυλάση.
Ο άξονας HPA, από την άλλη, ενεργοποιείται με πιο αργό ρυθμό και εκκρίνει την ορμόνη κορτιζόλη, συμβάλλοντας στη ρύθμιση του μακροχρόνιου στρες. Όταν η απειλή υποχωρήσει, τα δύο συστήματα συνήθως επιστρέφουν σε κατάσταση ηρεμίας. Παρά τη δυσάρεστη πλευρά του, το στρες υπήρξε καθοριστικό για την επιβίωση, καθώς επέτρεπε στους πρώτους ανθρώπους να αντιδρούν γρήγορα και αποτελεσματικά σε απειλές, όπως οι επιθέσεις άγριων ζώων.
Η κορτιζόλη δεν αποτυπώνει από μόνη της όλη την εικόνα
Τα επινεφρίδια απελευθερώνουν την κορτιζόλη, η οποία στη συνέχεια περνά στο σάλιο. Αυτό την καθιστά εύκολο και χρήσιμο βιοδείκτη για την καταγραφή των αντιδράσεων στο στρες. Γι’ αυτό, οι περισσότερες έρευνες για το πώς επιδρούν οι σκύλοι στο στρες έχουν εστιάσει κυρίως στην ποσότητα κορτιζόλης στο σάλιο.
Έρευνες έχουν καταγράψει μικρότερη απόκριση κορτιζόλης σε ανθρώπους που βιώνουν συνθήκες στρες όταν βρίσκεται κοντά τους ένας σκύλος, με την απόκριση να είναι συχνά χαμηλότερη ακόμη κι από εκείνη με την παρουσία φίλου. «Ενώ αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα σκυλιά βοηθούν τους ανθρώπους να παραμένουν πιο ήρεμοι, πιστεύαμε ότι υπήρχε κάτι παραπάνω σε αυτή την ιστορία απ’ ό,τι μπορούσε να εξηγήσει μόνο η κορτιζόλη», δήλωσαν.
Τα ευρήματα της έρευνας για τους σκύλους και το στρες
«Για τη μελέτη μας, προσκαλέσαμε περίπου 40 ιδιοκτήτες σκύλων να συμμετάσχουν σε ένα ευρέως γνωστό εργαστηριακό τεστ στρες που ονομάζεται Trier Social Stress Test, το οποίο περιλαμβάνει δημόσια ομιλία και επίλυση μαθηματικών προβλημάτων μπροστά σε ένα ανέκφραστο πάνελ», δήλωσαν οι ερευνητές. Οι συμμετέχοντες κατανεμήθηκαν με τυχαίο τρόπο σε δύο ομάδες: κάποιοι πήγαν στο εργαστήριο με τον σκύλο τους, ενώ οι υπόλοιποι τον άφησαν στο σπίτι.
Για να παρακολουθήσουμε τη λειτουργία του άξονα HPA, εξετάσαμε την κορτιζόλη σε δείγματα αίματος που λήφθηκαν πριν από τη δοκιμασία, αμέσως μετά και 45 λεπτά αργότερα. Σε αντίθεση με τις περισσότερες προηγούμενες έρευνες, μετρήσαμε παράλληλα και την άλφα-αμυλάση, ως δείκτη του άξονα SAM. Όπως είχαμε προβλέψει, οι συμμετέχοντες που είχαν μαζί τους τον σκύλο τους εμφάνισαν μικρότερη άνοδο της κορτιζόλης.
Παράλληλα, διαπιστώσαμε ότι όσοι είχαν τον σκύλο τους παρουσίασαν σαφή αύξηση στα επίπεδα άλφα-αμυλάσης, ένδειξη υγιούς ενεργοποίησης του νευρικού συστήματος. Αντίθετα, στους συμμετέχοντες χωρίς τον σκύλο τους καταγράφηκε ελάχιστη έως μηδενική αντίδραση. Η απουσία αύξησης της άλφα-αμυλάσης μπορεί να μοιάζει ευνοϊκή, ωστόσο ενδέχεται να αποτελεί σήμα κινδύνου για χρόνιο ή μετατραυματικό στρες.
Με την παρουσία των σκύλων, οι συμμετέχοντες εμφάνισαν μια πιο υγιή, ισορροπημένη απόκριση: διατήρησαν την εγρήγορσή τους όσο διαρκούσε το στρες και ανέκαμψαν γρήγορα. «Τα αποτελέσματά μας δείχνουν ότι τα σκυλιά μπορεί να βοηθούν τους ανθρώπους να παραμένουν στη “χρυσή τομή” της απόκρισης στο στρες», κατέληξαν.
Σκύλοι: Επιβεβαιώνεται ο ρόλος τους ως καλύτεροι φίλοι του ανθρώπου
Η πληρέστερη εικόνα για τη βιολογική επίδραση των σκύλων στην ανθρώπινη αντίδραση στο στρες δημιουργεί νέες, ενδιαφέρουσες ερευνητικές προοπτικές. «Με βάση τα αποτελέσματα της μελέτης μας, η ομάδα μας έχει ξεκινήσει μια νέα έρευνα χρησιμοποιώντας χιλιάδες βιοδείκτες για να εμβαθύνει ακόμη περισσότερο στη βιολογία του πώς οι σκύλοι ψυχιατρικής υποστήριξης μειώνουν το μετατραυματικό στρες σε βετεράνους του στρατού».
Ένα συμπέρασμα, πάντως, είναι ήδη σαφές: οι σκύλοι προσφέρουν περισσότερα από συντροφιά. Ενδέχεται να συγκαταλέγονται στους πιο προσιτούς και αποτελεσματικούς τρόπους για τη διατήρηση της υγείας μας σε έναν κόσμο όπου το στρες είναι πανταχού παρόν.
Συνοπτική ανακεφαλαίωση
- Σύμφωνα με νέα μελέτη, η παρουσία σκύλων μπορεί να περιορίσει τις ορμόνες του στρες, ενώ παράλληλα ενισχύει τη διάθεση και τη συγκέντρωση των ιδιοκτητών τους.
- Σε εργαστηριακές δοκιμασίες άγχους, οι ιδιοκτήτες σκύλων εμφάνισαν ευνοϊκότερες βιολογικές αντιδράσεις όταν τα κατοικίδιά τους βρίσκονταν κοντά, διαπίστωσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Denver.
- Τα ευρήματα αναδεικνύουν τη σημαντική συναισθηματική υποστήριξη που προσφέρουν οι σκύλοι, καθώς και τη συμβολή τους στην ψυχική και σωματική υγεία.
- Η επαφή με σκύλους ενδέχεται να μειώσει την κορτιζόλη και να ανακουφίσει σε περιόδους άγχους ή κρίσεων πανικού.
- Η μελέτη αναφέρει ότι οι σκύλοι συμβάλλουν στη διατήρηση ισορροπημένης αντίδρασης στο στρες και στην ταχύτερη επαναφορά της ηρεμίας.
- Ως πολύτιμοι σύμμαχοι για την υγεία, οι σκύλοι μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση από το άγχος και να συμβάλουν σε καλύτερη ποιότητα ζωής.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/psychologia/stres-pos-i-syntrofia-toy-skyloy-sas-metamorfonetai-se-fysiko-antidoto-gia-to-agchos-ti-apokalyptei-nea-meleti/16486
