Το κείμενο παρουσιάζει τις πολυφαινόλες ως φυτοχημικές ενώσεις με πολλαπλά οφέλη για την υγεία, τα οποία σχετίζονται κυρίως με την υποστήριξη του εντερικού μικροβιώματος. Μελέτες αναδεικνύουν τις καρδιοπροστατευτικές, νευροπροστατευτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές τους, μεταξύ άλλων της κερσετίνης, της επικατεχίνης και της κουρκουμίνης. Οι ενώσεις αυτές συμβάλλουν στη διαχείριση παθήσεων όπως η αρθρίτιδα, η κατάθλιψη και η Αλτσχάιμερ.
Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες, όπως το πράσινο τσάι και το κακάο, ενδέχεται επίσης να βελτιώνουν τη σύσταση του εντερικού μικροβιώματος, ενισχύοντας τη συνολική ευεξία και την υγεία. Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης τονίζουν πόσο σημαντικές είναι οι διατροφικές παρεμβάσεις για την προαγωγή της δημόσιας υγείας.
Στις φαινόλες, μια ομάδα φυτοχημικών ουσιών, περιλαμβάνονται οι φλαβόνες, οι φλαβονόλες, οι φλαβανόνες, οι φλαβανονόλες, οι ισοφλαβόνες, οι ανθοκυανιδίνες, τα στιλβενοειδή, οι λιγνάνες, οι τανίνες και τα κουρκουμινοειδή. Προερχόμενες από διαφορετικές φυσικές πηγές, αυτές οι ενώσεις μπορούν να αξιοποιηθούν για την πρόληψη και τη διαχείριση ασθενειών, σε συνδυασμό με το εντερικό μικροβίωμα.
Σε πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Antioxidants, οι ερευνητές καταγράφουν τα οφέλη των διατροφικών φαινολών για την καρδιά, το νευρικό και το ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς και την προστασία από το έλκος. Αναφέρονται ακόμη σε ορμονικές και μεταβολικές επιδράσεις, αλλά και στη σύνδεσή τους με το εντερικό μικροβίωμα.
Μέσω της αναστολής της πρωτεϊνικής κινάσης που ενεργοποιείται από μιτογόνο (MAPK), οι πολυφαινόλες μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ρευματοειδούς αρθρίτιδας. Παράλληλα, είναι δυνατό να περιορίσουν την κατάθλιψη, τη φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες.
Στην αθηροσκλήρωση, η κερσετίνη και η επικατεχίνη (EC) αυξάνουν τη δραστικότητα του μονοξειδίου του αζώτου (NO) και μειώνουν τα επίπεδα ενδοθηλίνης-1 στον ορό, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η νόσος. Κερσετίνη υπάρχει, μεταξύ άλλων, στο κόκκινο κρεμμύδι και στη σκόνη σταφυλιού. Μπορεί επίσης να μειώσει την παχυσαρκία και την αντίσταση στην ινσουλίνη που προκαλείται από μακροφάγα των λιποκυττάρων, αναδιαμορφώνοντας τον λιπώδη ιστό.
Η κατανάλωση κακάο και επικατεχίνης συνδέεται με οφέλη για τους ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα: βελτιώνεται η μικροκυκλοφορία και η αγγειοδιαστολή, ενώ αυξάνονται τα επίπεδα μονοξειδίου του αζώτου. Στα ενδοθηλιακά κύτταρα του εγκεφάλου, η επικατεχίνη ρυθμίζει την έκφραση γονιδίων και πρωτεϊνών, γεγονός που μπορεί να την καταστήσει χρήσιμη στη διαχείριση νευροεκφυλιστικών νόσων.
Σε ασθενείς με αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος (AFLD), τα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού μπορεί να μειώσουν τα τριγλυκερίδια στο αίμα και τη δραστηριότητα των ηπατικών αμινοτρανσφερασών, ενώ αποτρέπουν την ηπατική στεάτωση. Αναφέρεται επίσης μείωση της φλεγμονής και του οξειδωτικού στρες, καθώς και τροποποίηση της εντερικής μικροχλωρίδας.
Σε άτομα με μη αλκοολική λιπώδη νόσο του ήπατος (NAFLD), η γαλλική επιγαλλοκατεχίνη (EGCG) έχει συμβάλει στην αποκατάσταση της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος. Έχει επίσης αποτρέψει την αφομοίωση των τριγλυκεριδίων από το ήπαρ και έχει βελτιώσει τη δραστηριότητα του γονιδίου σιρτουίνης.
Για τους ασθενείς με κολίτιδα, η γαλλική επιγαλλοκατεχίνη μειώνει την κυκλοοξυγενάση-2 (COX-2) και ενισχύει τον πολλαπλασιασμό των κυττάρων. Παράλληλα, διευκολύνει την επιθηλιακή αποκατάσταση που προκαλεί ο επιδερμικός αυξητικός παράγοντας (EGF), περιορίζει τη βλάβη στο παχύ έντερο και μειώνει τη μαλονδιαλδεΰδη, ενώ αυξάνει τη δραστηριότητα των αντιοξειδωτικών ενζύμων.
Στη νόσο Αλτσχάιμερ, η επιγαλλοκατεχίνη (EGC) και η γαλλική επικατεχίνη (ECG) περιορίζουν τη συσσώρευση αμυλοειδούς-β, τη φλεγμονή των μικρογλοίων, την παραγωγή αντιδραστικών ειδών οξυγόνου (ROS) και τη νευροτοξικότητα. Τα εκχυλίσματα κακάο μειώνουν τον ολιγομερισμό του αμυλοειδούς-β. Επιπλέον, η EGCG προστατεύει τη μικρογλοία αναστέλλοντας την οδό του πυρηνικού παράγοντα κάππα Β (NF-κB) και ενεργοποιώντας την οδό του πυρηνικού παράγοντα τύπου 2/αιμης οξυγενάσης 1 (NRF-2/HO-1).
Οι φλαβανόλες που περιέχει το κακάο συμβάλλουν στη διατήρηση της φυσιολογικής, ενδοθηλιοεξαρτώμενης αγγειοδιαστολής και έτσι περιορίζουν τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου. Οι τανίνες Kaki, οι οποίες προέρχονται από στυπτικούς καρπούς λωτού, επιβραδύνουν την πέψη του αμύλου, αναστέλλουν την απορρόφηση και τη μεταφορά γλυκόζης και μειώνουν τα επίπεδα λιποπρωτεϊνών χαμηλής πυκνότητας (LDL) στον ορό.
Η ρουτίνη, που περιέχεται στο φαγόπυρο και στα σπαράγγια, συνδέεται με την πρωτεΐνη αιχμής του SARS-CoV-2, του κορονοϊού που προκαλεί το σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο. Επίσης, ρυθμίζει μοριακές οδούς στα καρκινικά κύτταρα και μπορεί να περιορίσει τη μεταγευματική υπεργλυκαιμία και την υπερχοληστερολαιμία. Οι πρωτεΐνες σόγιας μειώνουν τις τιμές LDL χοληστερόλης, C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CRP) και κρεατινίνης, καθώς και τη δεοξυπυριδινολίνη στα ούρα.
Από το σουσάμι προέρχεται η σησαμίνη, η οποία έχει εμφανίσει αντιφλεγμονώδεις, καρδιοπροστατευτικές και νευροπροστατευτικές επιδράσεις. Αυτές σχετίζονται με τη ρύθμιση της φωσφατιδυλινοσιτόλης 3-κινάσης (PI3K)/πρωτεϊνικής κινάσης Β (AKT), της εξωκυτταρικής κινάσης-1/2 που ρυθμίζεται από το σήμα (ERK-1/2), της p38, της ιντερλευκίνης-6 (IL-6), της p53, του παράγοντα νέκρωσης όγκων-άλφα (TNF-α) και της σηματοδότησης NF-κB.
Η ρεσβερατρόλη που προέρχεται από το κόκκινο κρασί περιορίζει την κυτταροτοξικότητα που σχετίζεται με το πεπτίδιο αμυλοειδούς-β1-42, ρυθμίζει την έκφραση της α-συνουκλεΐνης και αναστέλλει την αντιδραστικότητα των αιμοπεταλίων.
Το έλαιο κουκουτσιών σταφυλιού έχει ηπατοπροστατευτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, συμβάλλει στην επούλωση πληγών και ενδέχεται να μειώνει τα επίπεδα τριγλυκεριδίων στο αίμα.
Η κουρκουμίνη εμφανίζει αντικαρκινική και αντιφλεγμονώδη δράση, αναστέλλοντας τις οδούς NF-κB, STAT-3, NRF-2, ROS, COX-2 και τον υποδοχέα TLR-4, ενώ παράλληλα αντιστρέφει επιγενετικές αλλαγές.
Ενώσεις όπως η γενιστεΐνη, το πρωτοκατεχικό οξύ, το ελλαγικό οξύ και το χλωρογενικό οξύ συμβάλλουν επίσης στην υγεία και την ευεξία.
Η σχέση των πολυφαινολών με το εντερικό μικροβίωμα
Ενεργοποιώντας το Akkermansia muciniphila, τα εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού μεταβάλλουν το εντερικό μικροβίωμα. Οι πολυφαινόλες από σταφύλια Concord βοηθούν στη διαχείριση της παχυσαρκίας, καθώς αυξάνουν την αφθονία του συγκεκριμένου βακτηρίου και αλλάζουν την αναλογία Firmicutes προς Bacteroidetes.
Με την κατανάλωση σκόνης κακάο εμπλουτισμένης με φλαβονοειδή αυξάνονται τα Bifidobacterium και Lactobacillus, ενώ μεταβάλλεται η έκφραση δεικτών ανοσίας στο έντερο. Το κακάο ενισχύει τη λειτουργία του λεμφικού ιστού που σχετίζεται με το έντερο (GALT) και επηρεάζει την αφθονία των βακτηρίων του εντερικού μικροβιώματος που επικαλύπτονται από ανοσοσφαιρίνη Α (IgA).
Σε άτομα με διαβήτη, το κακάο αποκαθιστά την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού και μειώνει την εντερική φλεγμονή. Οι τανίνες Kaki περιορίζουν τη δραστηριότητα του συμπλέγματος Mycobacterium avium (MAC) και τη φλεγμονή στο παχύ έντερο, τροποποιώντας τις ανοσολογικές αποκρίσεις μέσω αλλαγών στη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος.
Μετά τη λήψη αντιβιοτικών, η κερσετίνη συμβάλλει στην επαναφορά της ισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος. Το χλωρογενικό οξύ ενισχύει την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού και μπορεί να αναστρέψει τη δυσβίωση του μικροβιώματος.
Αυξάνοντας τα Bifidobacterium και την ομάδα Clostridium coccoides-Eubacterium rectale, ο καφές μεταβάλλει την εντερική χλωρίδα και ενδέχεται να ενισχύει επιλεκτικά την ανάπτυξη προβιοτικών μικροβίων.
Η σεσαμίνη επηρεάζει την εντερική χλωρίδα, αυξάνοντας τον δείκτη προσκόλλησης των προβιοτικών, καθώς και την έκφραση της β-καδερίνης και της Ε-καδερίνης. Αντίθετα, η σεσαμόλη ασκεί νευροπροστατευτική δράση μέσω του άξονα εντερικού μικροβίου-λιπαρού οξέος βραχείας αλυσίδας (SCFA)-εγκεφάλου.
Η ρεσβερατρόλη ενεργοποιεί τον μεταβολισμό από τα εντερικά μικρόβια, αναστέλλει την έκφραση του αγγελιοφόρου ριβονουκλεϊκού οξέος (mRNA) του CB2 στο παχύ έντερο και αποκαθιστά τη λειτουργία του εντερικού φραγμού, γεγονός που αυξάνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
Η κουρκουμίνη μπορεί να βελτιώσει συμπτώματα γαστρίτιδας που οφείλεται στο Helicobacter pylori, να αποτρέψει τον σχηματισμό χολόλιθων και να ενισχύσει τις αντιδράσεις στην κυταραβίνη, τροποποιώντας την εντερική μικροχλωρίδα.
Συμπεράσματα
Η ανασκόπηση αναδεικνύει τη συμβολή των διατροφικών φαινολικών ενώσεων στην υγεία και τη συσχέτισή τους με το εντερικό μικροβίωμα. Τα συμπεράσματα ενδέχεται να υποστηρίξουν τη διαμόρφωση πολιτικών και την ανάπτυξη στρατηγικών που βελτιώνουν την υγεία του πληθυσμού με διατροφικές παρεμβάσεις.
Για περισσότερες πληροφορίες: Matsumura, Y., Kitabatake, M., Kayano, S.-i., & Ito, T. (2023). Dietary Phenolic Compounds: Their Health Benefits and Association with the Gut Microbiota. Antioxidants 12(880). doi:10.3390/antiox12040880.
Συνοπτικά
- Οι πολυφαινόλες είναι φυτοχημικές ουσίες με σημαντικά οφέλη για την υγεία, μεταξύ των οποίων η καρδιοπροστατευτική και αντιφλεγμονώδης δράση, ενώ υποστηρίζουν το εντερικό μικροβίωμα.
- Τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε πολυφαινόλες, όπως το πράσινο τσάι και το κακάο, μπορούν να μεταβάλουν ευνοϊκά τη σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος και να ενισχύσουν τη συνολική ευεξία.
- Μέσω της αναστολής φλεγμονωδών διεργασιών, οι πολυφαινόλες συνεισφέρουν στη διαχείριση παθήσεων όπως η αρθρίτιδα, η κατάθλιψη και η Αλτσχάιμερ.
- Η πρόσληψη πολυφαινολών ωφελεί την εντερική χλωρίδα, ενισχύοντας την ανάπτυξη ωφέλιμων βακτηρίων και βελτιώνοντας την ακεραιότητα του εντερικού φραγμού.
- Τα ευρήματα της ανασκόπησης τονίζουν πόσο σημαντικές είναι οι διατροφικές παρεμβάσεις για τη δημόσια υγεία, μέσω της κατανάλωσης πολυφαινολών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/polyfainoles-o-thisayros-gia-tin-eyexia-enteroy-kai-egkefaloy/12089
