Η ασαφετίδα, ή hing, είναι μπαχαρικό που λαμβάνεται από τις ρίζες του φυτού Ferula και χρησιμοποιείται στην Αγιουρβεδική ιατρική για την πέψη, τη δυσπεψία και την ανακούφιση των συμπτωμάτων του ευερέθιστου εντέρου. Η μυρωδιά της είναι έντονη, όμως με το μαγείρεμα η γεύση της γίνεται πιο ήπια. Η χρήση της υποστηρίζει την πέψη.
Επιστημονικά ευρήματα υποδεικνύουν πως η ασαφετίδα ενδέχεται να έχει αντιοξειδωτική, αντιφλεγμονώδη και αντιμικροβιακή δράση, ενώ μπορεί επίσης να συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Τα δεδομένα από μελέτες σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα, καθώς το μεγαλύτερο μέρος της έρευνας έχει διεξαχθεί σε ζώα.
Ως καρύκευμα θεωρείται γενικά ασφαλής, αλλά ορισμένες ιατρικές καταστάσεις και ευαίσθητες ομάδες απαιτούν προσεκτική χρήση.
Η ασαφετίδα, ρητίνη που χρησιμοποιείται στην Αγιουρβεδική ιατρική, ενδέχεται να ανακουφίζει από το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και να μειώνει την πίεση, ανάμεσα σε άλλα πιθανά οφέλη. Τι είναι και πώς μπορεί να ωφελήσει την υγεία;
Ασαφετίδα: Τι είναι η ρητίνη της Αγιουρβέδα και ποια τα οφέλη της
Οι ρίζες φυτών Ferula αποτελούν την πηγή της ασαφετίδας, η οποία συνήθως αποξηραίνεται και στη συνέχεια αλέθεται σε χονδρή κίτρινη σκόνη, κατάλληλη για μαγειρική ή φαρμακευτική χρήση. Το φυτό κατάγεται από το Αφγανιστάν και το Ιράν, ενώ το μπαχαρικό αξιοποιείται ευρέως στην ινδική κουζίνα με την ονομασία hing.
Οι θειούχες ενώσεις της ευθύνονται για την έντονη, διαπεραστική μυρωδιά της. Στη διάρκεια του μαγειρέματος, όμως, το άρωμα και η γεύση της γίνονται ηπιότερα και θυμίζουν πράσο, σκόρδο ή ακόμη και κρέας. Στην Αγιουρβεδική ιατρική χρησιμοποιείται παραδοσιακά για την υποστήριξη της πέψης και την ανακούφιση από τα αέρια, αλλά και για την αντιμετώπιση αναπνευστικών και ουρολογικών παθήσεων.
Κατά τον Μεσαίωνα, οι άνθρωποι τη φορούσαν με σκοπό να αποφεύγουν τις λοιμώξεις. Η χρήση της έχει μακρά παράδοση, αλλά αρκετές από τις αποδιδόμενες σε αυτήν ιδιότητες δεν έχουν τεκμηριωθεί από τη σύγχρονη επιστήμη. Ποιες είναι οι εφαρμογές, τα πιθανά οφέλη και οι κίνδυνοι;
Παραδοσιακή χρήση και φαρμακολογική δράση της ασαφετίδας
Σε άρθρο του 2012, με τίτλο Ferula asafoetida: Traditional uses and pharmacological activity, η ασαφετίδα (Ferula asafoetida) περιγράφεται ως ρητίνη του φυτού Ferula, που έχει χρήση ως μπαχαρικό και μέσο υποβοήθησης της πέψης. Η παραδοσιακή ιατρική την έχει επίσης χρησιμοποιήσει για προβλήματα όπως το άσθμα, η βρογχίτιδα, η επιληψία, ο πόνος στο στομάχι, τα αέρια και οι νευρικές καταστάσεις.
Σύμφωνα με έρευνες, έχουν καταγραφεί διάφορες δράσεις της, μεταξύ των οποίων αντισπασμωδικές (μπορεί να ανακουφίζει από κράμπες), αποχρεμπτικές (συμβάλλει στην απομάκρυνση της βλέννας), ηρεμιστικές, αντιυπερτασικές, αντιμυκητιασικές, αντιδιαβητικές, αντιιικές, αντιοξειδωτικές, ακόμη και αντικαρκινικές ιδιότητες. Οι συγγραφείς, ωστόσο, επισημαίνουν πως χρειάζονται περισσότερες και λεπτομερέστερες μελέτες πριν από δοκιμές σε ανθρώπους.
Ποια πιθανά οφέλη μπορεί να έχει για την υγεία
Τα διαθέσιμα ερευνητικά στοιχεία είναι περιορισμένα, ωστόσο η ασαφετίδα ενδέχεται να συνδέεται με ορισμένα οφέλη για την υγεία.
1. Η ασαφετίδα αποτελεί πηγή αντιοξειδωτικών
Η ασαφετίδα έχει αναγνωριστεί ως καλή πηγή αντιοξειδωτικών. Οι ενώσεις αυτές συμβάλλουν στην προστασία των κυττάρων από πιθανές βλάβες που προκαλούνται από ασταθή μόρια, τα οποία ονομάζονται ελεύθερες ρίζες. Με αυτόν τον τρόπο, τα αντιοξειδωτικά ενδέχεται να προσφέρουν προστασία και απέναντι σε χρόνιες φλεγμονές, καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνο και διαβήτη τύπου 2.
Ειδικότερα, στην ασαφετίδα έχουν εντοπιστεί μεγάλες ποσότητες φαινολικών ενώσεων, όπως οι τανίνες και τα φλαβονοειδή, με γνωστές ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Δοκιμές σε εργαστηριακούς σωλήνες και σε ζώα έχουν καταγράψει αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση, αλλά χρειάζεται επιπλέον έρευνα για να διαπιστωθούν οι αντιοξειδωτικές επιδράσεις της στους ανθρώπους.
Επιπλέον, επειδή στη μαγειρική η ασαφετίδα χρησιμοποιείται σε πολύ μικρές ποσότητες, παραμένει αβέβαιο αν το μαγείρεμα με αυτήν αρκεί για να προσφέρει τα συγκεκριμένα οφέλη.
2. Η ασαφετίδα μπορεί να υποστηρίξει την πέψη
Η χρήση της ασαφετίδας ως βοηθήματος για τη δυσπεψία είναι από τις συνηθέστερες. Σε έρευνα 30 ημερών, με 43 ενήλικες που αντιμετώπιζαν μέτρια έως σοβαρή δυσπεψία, η ομάδα που έπαιρνε κάψουλες 250 mg ασαφετίδας δύο φορές ημερησίως ανέφερε σημαντική βελτίωση στο φούσκωμα, στην πέψη και στη συνολική ποιότητα ζωής, σε σχέση με όσους έλαβαν εικονικό φάρμακο. Τη μελέτη χρηματοδότησε η εταιρεία που παρασκεύασε το συγκεκριμένο συμπλήρωμα, γεγονός που ενδέχεται να επηρέασε τα αποτελέσματα.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι η ασαφετίδα μπορεί να ενισχύει την πέψη μέσω αύξησης της δραστηριότητας των πεπτικών ενζύμων. Ειδικότερα, ενδέχεται να αυξάνει την έκκριση χολής από το ήπαρ, η οποία συμβάλλει στην πέψη των λιπών. Παρότι συχνά χρησιμοποιείται για την πρόληψη ή τη μείωση των αερίων μετά το φαγητό, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής μελέτες που να τεκμηριώνουν αυτή τη δράση.
3. Η ασαφετίδα και τα συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου
Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου (ΣΕΕ) αποτελεί χρόνια διαταραχή του πεπτικού, με συμπτώματα όπως κοιλιακός πόνος ή δυσφορία, φούσκωμα και αέρια, αλλά και δυσκοιλιότητα, διάρροια ή και τα δύο. Επειδή ενδέχεται να επηρεάζει την πέψη, η ασαφετίδα θεωρείται πιθανό να συμβάλλει στην υποχώρηση των συμπτωμάτων του ΣΕΕ.
Σε δύο μικρές μελέτες, ενήλικες με ΣΕΕ ανέφεραν σημαντική βελτίωση των συμπτωμάτων τους έπειτα από δύο εβδομάδες λήψης συμπληρωμάτων ασαφετίδας. Σε διαφορετική μελέτη, όμως, το ίδιο συμπλήρωμα δεν επηρέασε καθόλου τα συμπτώματα. Επομένως, τα έως τώρα ερευνητικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα.
Ένας πιθανός έμμεσος τρόπος να φανεί χρήσιμη η ασαφετίδα σε άτομα με ΣΕΕ είναι η χρήση της στη μαγειρική αντί για κρεμμύδι και σκόρδο, αφού η γεύση της είναι παρόμοια. Το κρεμμύδι και το σκόρδο έχουν πολλές φρουκτάνες, δηλαδή μη πεπτόμενους υδατάνθρακες που ζυμώνονται και ενδέχεται να προκαλέσουν πεπτική ενόχληση σε ανθρώπους με ΣΕΕ.
Πρόσθετα πιθανά οφέλη της ασαφετίδας
Τα στοιχεία για την ασαφετίδα είναι προς το παρόν λίγα, ωστόσο προκαταρκτικές μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορεί να προσφέρει και άλλα οφέλη, όπως τα εξής:
- Αντιβακτηριακές, αντιμυκητιασικές και αντιμικροβιακές ιδιότητες. Σε δοκιμές σε δοκιμαστικούς σωλήνες, η ασαφετίδα φάνηκε να δρα προστατευτικά έναντι παθογόνων, ανάμεσά τους και ορισμένα στελέχη βακτηρίων Streptococcus.
- Ενδεχόμενη συμβολή στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Ίσως η ασαφετίδα μειώνει την πίεση χαλαρώνοντας τα αιμοφόρα αγγεία, αλλά τα σχετικά ευρήματα προέρχονται μόνο από μελέτες σε ζώα.
- Πιθανή αντικαρκινική δράση. Έρευνες σε ζώα και δοκιμαστικούς σωλήνες υποδεικνύουν ότι μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη και τη διασπορά ορισμένων καρκινικών κυττάρων, μεταξύ άλλων στον καρκίνο του μαστού και του ήπατος.
- Ενδεχόμενη προστασία της εγκεφαλικής υγείας. Σε αρκετές μελέτες σε ζώα, η ασαφετίδα συνδέθηκε με πιθανή προστασία από την απώλεια μνήμης και τις νευρικές βλάβες στον εγκέφαλο.
- Πιθανή ανακούφιση από συμπτώματα άσθματος. Μελέτες σε ζώα καταγράφουν χαλάρωση των μυών στους αεραγωγούς, επίδραση που έχει σημασία για τη θεραπεία του άσθματος.
- Ενδεχόμενη μείωση του σακχάρου στο αίμα. Σε μελέτη με αρουραίους, εκχύλισμα ασαφετίδας σε δόση 22,7 mg ανά λίβρα σωματικού βάρους (50 mg ανά κιλό) μείωσε τη γλυκόζη νηστείας.
Τα ευρήματα αυτά είναι ενθαρρυντικά, αλλά προέρχονται κυρίως από πειράματα σε ζώα και δοκιμαστικούς σωλήνες, ενώ οι μελέτες σε ανθρώπους δεν επαρκούν. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκαν συμπυκνωμένες μορφές ασαφετίδας, όχι οι μικρές ποσότητες που μπαίνουν συνήθως στο φαγητό. Γι’ αυτό, η χρήση της ως μπαχαρικού μπορεί να έχει ελάχιστη επίδραση.
Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες από την ασαφετίδα
Τα στοιχεία για την ασφάλεια της ασαφετίδας στους ανθρώπους είναι περιορισμένα. Παρ’ όλα αυτά, οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται συνήθως στη μαγειρική θεωρούνται γενικά ασφαλείς. Σε ανθρώπινη μελέτη διάρκειας 30 ημερών, οι συμμετέχοντες ανέχθηκαν καλά τη λήψη 250 mg δύο φορές ημερησίως.
Από την άλλη, μελέτες σε ζώα υποδεικνύουν ότι μεγάλες ποσότητες ασαφετίδας μπορεί να προκαλέσουν αέρια, διάρροια, άγχος, πονοκέφαλο και πρήξιμο στο στόμα. Σε πείραμα με ποντίκια καταγράφηκε επίσης ενδεχόμενη ηπατοτοξικότητα μετά από καθημερινή χορήγηση 91 mg ανά λίβρα (200 mg ανά κιλό) σωματικού βάρους για έξι εβδομάδες.
Επειδή δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες, η ασαφετίδα δεν συνιστάται σε παιδιά, εγκύους και θηλάζουσες. Καθώς ενδέχεται να μειώνει την αρτηριακή πίεση ή να δρα ως αντιπηκτικό, όσοι λαμβάνουν φάρμακα για την υπέρταση ή αντιπηκτικά θα πρέπει να αποφεύγουν τα συμπληρώματα ασαφετίδας.
Στη μαγειρική, η ασαφετίδα αναμειγνύεται συχνά με αλεύρι από σιτάρι ή ρύζι. Γι’ αυτό, ορισμένα προϊόντα ασαφετίδας, γνωστά και ως hing, μπορεί να περιέχουν γλουτένη. Αν έχετε ερωτήματα ή προβληματισμούς, καλό είναι να ζητήσετε τη συμβουλή ειδικού πριν τη δοκιμάσετε.
Οδηγίες για τη χρήση της ασαφετίδας
Η ασαφετίδα αποτελεί εδώ και χιλιάδες χρόνια συστατικό της μαγειρικής, καθώς χρησιμοποιείται για να νοστιμίζει τα φαγητά. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι, μάλιστα, την αποθήκευαν σε δοχεία μαζί με κουκουνάρια, ώστε να τη χρησιμοποιούν ως καρύκευμα. Σήμερα, η αλεσμένη ασαφετίδα κυκλοφορεί ως σκόνη — συχνά με την ονομασία hing — σε ηλεκτρονικά καταστήματα και σε ορισμένα ινδικά παντοπωλεία.
Όσοι ακολουθούν διατροφή χωρίς γλουτένη χρειάζεται να ελέγχουν αν η σκόνη hing έχει παραχθεί με αλεύρι ρυζιού και όχι με αλεύρι σίτου. Για τη χρήση της στο μαγείρεμα, προτείνεται να μπει σε καυτό λάδι ή άλλο έλαιο, ώστε να περιοριστούν η θειώδης γεύση και η οσμή της.
Στην Ινδία, η σκόνη hing μπαίνει συχνά μαζί με άλλα μπαχαρικά — μεταξύ αυτών ο κουρκουμάς και το κύμινο — σε συνταγές με όσπρια ή λαχανικά, προσθέτοντας γεύση πλούσια σε ουμάμι. Στη Γαλλία, ορισμένες φορές χρησιμοποιείται και σε μπριζόλες.
Η ασαφετίδα πωλείται και ως συμπλήρωμα σε κάψουλες. Μια μελέτη κατέληξε ότι δόση 250 mg δύο φορές την ημέρα ήταν αποτελεσματική, ωστόσο τα διαθέσιμα στοιχεία για την κατάλληλη δοσολογία παραμένουν περιορισμένα. Πριν από την έναρξη οποιουδήποτε συμπληρώματος διατροφής, απευθυνθείτε στον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας.
Συμπερασματικά
- Η ασαφετίδα, γνωστή και ως hing, είναι ρητίνη από το φυτό Ferula. Στην Αγιουρβεδική ιατρική χρησιμοποιείται για την ανακούφιση της δυσπεψίας και του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου.
- Ερευνητικά ευρήματα δείχνουν πως μπορεί να διαθέτει αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντιμικροβιακές ιδιότητες, ενώ ενδέχεται να συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
- Η χρήση της ως μπαχαρικού θεωρείται κατά κανόνα ασφαλής, ωστόσο χρειάζεται προσοχή για όσους έχουν ορισμένες ιατρικές παθήσεις.
- Κάποιες μελέτες υποδηλώνουν ότι ενδέχεται να βοηθά την πέψη και να μειώνει τα συμπτώματα του ευερέθιστου εντέρου, αν και τα περισσότερα σχετικά πειράματα έχουν διεξαχθεί σε ζώα.
- Παρά τα ενδεχόμενα οφέλη, τα στοιχεία για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της ασαφετίδας στους ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/i-magiki-ritini-tis-agioyrveda-poy-exisorropei-tin-piesi-katapolema-to-eyerethisto-entero-kai-thorakizei-apo-mikrovia/14165
