Διαβήτης στις γυναίκες: Συμπτώματα, παράγοντες κινδύνου και αντιμετώπιση

Τι πρέπει να γνωρίζετε

• Τα περισσότερα συμπτώματα του διαβήτη εμφανίζονται σε άτομα κάθε φύλου. Ωστόσο, οι γυναίκες μπορεί να είναι πιο επιρρεπείς σε κολπικές μυκητιάσεις, ουρολοιμώξεις και κολπική ξηρότητα. Ορισμένα άτομα με διαβήτη τύπου 2 δεν εμφανίζουν αισθητά συμπτώματα.
• Το υψηλό σάκχαρο μπορεί να ευνοήσει την υπερανάπτυξη του μύκητα Candida, να αποδυναμώσει την άμυνα του ανοσοποιητικού και να προκαλέσει βλάβη στα νεύρα. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο λοιμώξεων και να μειώσει την αισθητικότητα στον κόλπο.
• Μια υγιής εγκυμοσύνη είναι εφικτή με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2, εφόσον παρακολουθούνται στενά τα επίπεδα σακχάρου. Συζητήστε με τον γιατρό σας πριν από την εγκυμοσύνη και πριν δοκιμάσετε νέες θεραπείες.

Ο διαβήτης είναι μια ομάδα μεταβολικών νοσημάτων, στα οποία τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα —το γνωστό σάκχαρο— είναι υψηλά, λόγω προβλημάτων στην παραγωγή ή τη χρήση της ινσουλίνης. Ο οργανισμός χρειάζεται ινσουλίνη για να μετατρέπει τους υδατάνθρακες που καταναλώνετε σε ενέργεια και να τη χρησιμοποιεί.

Οι τρεις συχνότεροι τύποι διαβήτη είναι:

• Διαβήτης τύπου 1: Ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει ινσουλίνη εξαιτίας αυτοάνοσης δυσλειτουργίας.
• Διαβήτης τύπου 2: Είναι ο συχνότερος τύπος και εμφανίζεται όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει σωστά την ινσουλίνη.
• Διαβήτης κύησης: Προκαλείται κατά την εγκυμοσύνη.

Ο διαβήτης μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα κάθε ηλικίας, φυλής, εθνοτικής ομάδας, φύλου και τρόπου ζωής. Σε σύγκριση με τους άνδρες, οι γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίσουν σοβαρότερες επιπτώσεις.

Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας του 2019 εξέτασε τη σύνδεση ανάμεσα στον διαβήτη και τις δυσμενείς εκβάσεις υγείας σε περισσότερα από 5,1 εκατομμύρια άτομα, στο πλαίσιο 49 μελετών. Σε σύγκριση με τους άνδρες με διαβήτη, οι γυναίκες με διαβήτη είχαν:

• 13% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από κάθε αιτία
• 30% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο
• 58% μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου από στεφανιαία νόσο

Συμπτώματα διαβήτη στις γυναίκες

Πολλά από τα συμπτώματα του διαβήτη είναι κοινά σε γυναίκες και άνδρες. Ωστόσο, ορισμένα εμφανίζονται ειδικά στις γυναίκες. Η αναγνώρισή τους μπορεί να συμβάλει στην έγκαιρη διάγνωση και αντιμετώπιση.

Μυκητιάσεις από Candida

Η υπεργλυκαιμία, δηλαδή τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα, μπορεί να ευνοήσει την ανάπτυξη μυκήτων. Η υπερανάπτυξη του μύκητα Candida μπορεί να προκαλέσει κολπική ή στοματική μυκητίαση, γνωστή και ως καντιντίαση.

Όταν η λοίμωξη εμφανίζεται στην περιοχή του κόλπου, μπορεί να προκαλέσει:

• κνησμό στον κόλπο
• κολπικές εκκρίσεις
• πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
• ευαισθησία ή πόνο στην περιοχή

Η στοματική μυκητίαση συχνά προκαλεί λευκό επίχρισμα στη γλώσσα και στο εσωτερικό του στόματος.

Ουρολοιμώξεις

Οι ουρολοιμώξεις εμφανίζονται όταν βακτήρια εισέρχονται στο ουροποιητικό σύστημα. Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος στις γυναίκες με διαβήτη. Οι λοιμώξεις είναι συχνές σε αυτή την ομάδα, κυρίως επειδή η υπεργλυκαιμία εξασθενεί την άμυνα του ανοσοποιητικού.

Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• πόνο κατά την ούρηση
• αίσθημα καύσου κατά την ούρηση
• ούρα με αίμα ή θολά ούρα

Αν τα συμπτώματα δεν αντιμετωπιστούν, υπάρχει κίνδυνος να αναπτυχθεί λοίμωξη στους νεφρούς.

Κολπική ξηρότητα

Η διαβητική νευροπάθεια εμφανίζεται όταν τα υψηλά επίπεδα σακχάρου προκαλούν βλάβη στις νευρικές ίνες. Η βλάβη αυτή μπορεί να προκαλέσει μυρμήγκιασμα και απώλεια αισθητικότητας σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως τα χέρια, τα πόδια και οι κνήμες. Η διαβητική νευροπάθεια μπορεί επίσης να επηρεάσει την αισθητικότητα στην περιοχή του κόλπου και να οδηγήσει σε κολπική ξηρότητα.

Πολυενδοκρινικό μεταβολικό σύνδρομο ωοθηκών (PMOS, πρώην PCOS)

Οι ειδικοί δεν γνωρίζουν την ακριβή αιτία του πολυενδοκρινικού μεταβολικού συνδρόμου ωοθηκών (PMOS, πρώην PCOS). Μπορεί να εμφανιστεί όταν μια γυναίκα παράγει υψηλά επίπεδα ανδρογόνων, δηλαδή ανδρικών ορμονών, και έχει ορισμένους παράγοντες κινδύνου, όπως οικογενειακό ιστορικό PMOS. Σε μία μελέτη, οι ερευνητές εντόπισαν ως βασικά ανδρογόνα που εμπλέκονται στο PMOS την τεστοστερόνη και την ανδροστενεδιόνη.

Τα συμπτώματα του PMOS περιλαμβάνουν:

• ακανόνιστη περίοδο
• αύξηση βάρους
• ακμή
• κατάθλιψη
• υπογονιμότητα

Το PMOS συνδέεται επίσης με έναν τύπο αντίστασης στην ινσουλίνη, ο οποίος αυξάνει το σάκχαρο και τον κίνδυνο διαβήτη. Η αντίσταση στην ινσουλίνη μπορεί να είναι είτε σύμπτωμα είτε αιτία του PMOS.

Συμπτώματα που μπορεί να εμφανίσει οποιοδήποτε άτομο με διαβήτη

Τα συμπτώματα που ακολουθούν μπορεί να εμφανιστούν σε οποιοδήποτε άτομο με διαβήτη:

• αυξημένη δίψα και πείνα
• συχνή ούρηση
• απώλεια ή αύξηση βάρους χωρίς προφανή αιτία
• κόπωση
• ναυτία
• θολή όραση
• πληγές που αργούν να επουλωθούν
• δερματικές λοιμώξεις
• μελανίζουσα ακάνθωση, δηλαδή σκουρόχρωμες περιοχές στο δέρμα στις μασχάλες, στη βουβωνική χώρα και στο πίσω μέρος του λαιμού
• ευερεθιστότητα
• αναπνοή με γλυκιά, φρουτώδη ή όμοια με ακετόνη οσμή
• μειωμένη αισθητικότητα στα χέρια ή στα πόδια

Πολλά άτομα με διαβήτη τύπου 2, ωστόσο, δεν έχουν καθόλου αισθητά συμπτώματα.

Εγκυμοσύνη με διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2

Ο διαβήτης τύπου 1 αρχίζει συνήθως στην παιδική ηλικία, ενώ ο διαβήτης τύπου 2 εμφανίζεται συνήθως στην ενήλικη ζωή. Αν κάποιος από αυτούς τους τύπους διαγνωστεί πριν από την εγκυμοσύνη, ονομάζεται προϋπάρχων διαβήτης.

Μπορεί να αναρωτιέστε αν είναι ασφαλής η εγκυμοσύνη όταν έχετε προϋπάρχοντα διαβήτη. Μπορείτε να έχετε μια υγιή εγκυμοσύνη μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 1 ή τύπου 2. Είναι, όμως, σημαντικό να διαχειρίζεστε την κατάσταση πριν και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ώστε να αποφύγετε επιπλοκές.

Τα επίπεδα σακχάρου και η γενική υγεία σας χρειάζεται να παρακολουθούνται πριν και κατά την εγκυμοσύνη. Συζητήστε με τον γιατρό σας για τους καλύτερους τρόπους να φροντίσετε την υγεία τη δική σας και του μωρού σας.

Αν σχεδιάζετε εγκυμοσύνη, είναι προτιμότερο να φέρετε τα επίπεδα σακχάρου όσο το δυνατόν πιο κοντά στον επιθυμητό στόχο πριν από τη σύλληψη. Οι στόχοι για το σάκχαρο κατά την εγκυμοσύνη μπορεί να διαφέρουν από εκείνους που ισχύουν όταν δεν είστε έγκυος.

Κατά την εγκυμοσύνη, το σάκχαρο και οι κετόνες περνούν μέσω του πλακούντα στο μωρό. Όπως και ο δικός σας οργανισμός, το μωρό χρειάζεται ενέργεια από τη ζάχαρη. Ωστόσο, όταν τα επίπεδα σακχάρου είναι πολύ υψηλά, υπάρχει κίνδυνος συγγενών ανωμαλιών.

Τα υψηλά επίπεδα σακχάρου που μεταφέρονται στο έμβρυο αυξάνουν τον κίνδυνο για:

• πρόωρο τοκετό
• γνωστικές δυσκολίες
• αναπτυξιακές καθυστερήσεις

Διαβήτης κύησης

Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται όταν αναπτύσσονται υψηλά επίπεδα σακχάρου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Διαφέρει από τον διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Διαβήτη (ADA), επηρεάζει σχεδόν το 10% των εγκυμοσυνών στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι ορμόνες της εγκυμοσύνης επηρεάζουν τη λειτουργία της ινσουλίνης, με αποτέλεσμα ο οργανισμός να παράγει περισσότερη. Σε ορισμένα άτομα, ωστόσο, η επιπλέον ποσότητα δεν επαρκεί και αναπτύσσεται διαβήτης κύησης.

Ο διαβήτης κύησης εμφανίζεται συχνά προς το τέλος της εγκυμοσύνης. Ο γιατρός μπορεί να κάνει έλεγχο μεταξύ της 24ης και της 28ης εβδομάδας. Στα περισσότερα άτομα, ο διαβήτης κύησης υποχωρεί μετά τον τοκετό.

Αν είχατε διαβήτη κύησης, αυξάνεται ο κίνδυνος να εμφανίσετε διαβήτη τύπου 2. Ο γιατρός σας μπορεί να προτείνει εξετάσεις για διαβήτη και προδιαβήτη κάθε λίγα χρόνια.

Παράγοντες κινδύνου για διαβήτη στις γυναίκες

Οι περισσότεροι άνθρωποι με διαβήτη τύπου 1 εμφανίζουν την πάθηση στην παιδική ηλικία. Παράγοντες κινδύνου είναι να έχει διαβήτη ένας γονέας ή αδελφός/αδελφή. Ο κίνδυνος μπορεί επίσης να είναι υψηλότερος για όσους προέρχονται από περιοχές με ψυχρό κλίμα.

Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), στις Ηνωμένες Πολιτείες ο διαβήτης τύπου 1 εμφανίζεται συχνότερα σε λευκά άτομα απ’ ό,τι σε Αφροαμερικανούς, ισπανόφωνους ή Λατίνους.

Σύμφωνα με το Γραφείο για την Υγεία των Γυναικών του Υπουργείου Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ, ο κίνδυνος διαβήτη τύπου 2 είναι αυξημένος αν:

• είστε τουλάχιστον 45 ετών
• έχετε υπέρβαρο ή παχυσαρκία
• έχει διαβήτη ένας γονέας ή αδελφός/αδελφή
• ανήκετε στις ομάδες των Αφροαμερικανών, των ισπανόφωνων, των Ασιατοαμερικανών, των Ιθαγενών Αμερικανών, των ιθαγενών της Αλάσκας, των ιθαγενών της Χαβάης ή των κατοίκων των νησιών του Ειρηνικού
• έχετε γεννήσει μωρό με βάρος τουλάχιστον 4,08 κιλά
• είχατε διαβήτη κύησης
• έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση
• έχετε υψηλή χοληστερόλη
• ασκείστε λιγότερες από τρεις φορές την εβδομάδα
• έχετε PMOS
• έχετε ιστορικό καρδιοπάθειας ή εγκεφαλικού

Οι ερευνητές συνεχίζουν να διερευνούν τους ακριβείς λόγους για τους οποίους ορισμένες φυλετικές και εθνοτικές ομάδες έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 2. Πιθανοί παράγοντες είναι:

• βιολογικοί παράγοντες κινδύνου, όπως το βάρος και η κατανομή του λίπους στο σώμα
• περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας
• ανισότητες στην υγειονομική περίθαλψη
• κοινωνικοοικονομική κατάσταση ή άλλοι κοινωνικοί παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία
• διαφορές στις αντιλήψεις για την πρόληψη του διαβήτη
• ιστορική δυσπιστία απέναντι στο σύστημα υγείας

Στατιστικά στοιχεία για τον διαβήτη

Σύμφωνα με την Εθνική Έκθεση Στατιστικών για τον Διαβήτη, το 2021 εκτιμάται ότι 38,1 εκατομμύρια άνθρωποι —το 11,6% του πληθυσμού των ΗΠΑ— είχαν διαβήτη. Σε αυτούς περιλαμβάνονταν 19,8 εκατομμύρια άνδρες και 18,3 εκατομμύρια γυναίκες ηλικίας 18 ετών και άνω.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναφέρει ότι το 2022 ζούσαν παγκοσμίως με διαβήτη 830 εκατομμύρια ενήλικες, έναντι 200 εκατομμυρίων το 1990.

Η Διεθνής Ομοσπονδία Διαβήτη δημοσιεύει, μεταξύ άλλων, εκτιμήσεις για τον επιπολασμό της νόσου στον παγκόσμιο Άτλαντα Διαβήτη. Το 2021 προέβλεψε ότι έως το 2030 μπορεί να έχουν διαβήτη 642,8 εκατομμύρια άνθρωποι ηλικίας 20 έως 79 ετών. Έως το 2045, ο αριθμός των ατόμων αυτής της ηλικιακής ομάδας μπορεί να φτάσει τα 783,7 εκατομμύρια.

Αντιμετώπιση του διαβήτη

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει τον διαβήτη. Μετά τη διάγνωση, η διαχείριση της νόσου στοχεύει στον έλεγχο των συμπτωμάτων και των επιπλοκών της.

Οι γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στη ρύθμιση του σακχάρου και στη διαχείριση του διαβήτη. Για παράδειγμα, ορισμένα αντισυλληπτικά χάπια μπορεί να αυξήσουν το σάκχαρο. Ρωτήστε τον γιατρό σας αν θα ήταν κατάλληλη για εσάς η αλλαγή σε αντισυλληπτικό χάπι χαμηλής δόσης.

Φάρμακα

Υπάρχουν διάφορα φάρμακα για τη διαχείριση των συμπτωμάτων και των επιπλοκών. Παρότι είναι διαθέσιμες πολλές νεότερες κατηγορίες φαρμάκων για τον διαβήτη, στα συχνότερα φάρμακα για όσους έχουν πρόσφατα διαγνωστεί περιλαμβάνονται:

• Θεραπεία με ινσουλίνη: Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλα τα άτομα με διαβήτη τύπου 1 και σε άτομα με διαβήτη τύπου 2 που έχουν υψηλότερα επίπεδα σακχάρου.
• Μετφορμίνη: Η μετφορμίνη μειώνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα.

Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν επίσης να βοηθήσουν στη διαχείριση του διαβήτη. Περιλαμβάνουν:

• σωματική άσκηση και διατήρηση μέτριου βάρους
• αποφυγή του καπνίσματος, αν καπνίζετε
• ισορροπημένο διατροφικό πρόγραμμα, προσαρμοσμένο στις προσωπικές σας ανάγκες και με έμφαση στα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής άλεσης
• παρακολούθηση των επιπέδων σακχάρου

Η πιο πρόσφατη συναινετική έκθεση της ADA εξέτασε εκατοντάδες επιστημονικά άρθρα για τη διαχείριση του διαβήτη μέσω της διατροφής. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κάθε οργανισμός αντιδρά διαφορετικά στα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των υδατανθράκων, και ότι δεν υπάρχει μία «δίαιτα για τον διαβήτη» κατάλληλη για όλους.

Η ADA συνιστά εξατομικευμένη προσέγγιση στη διατροφή. Για τον σκοπό αυτό, προτείνει συνεργασία με εγγεγραμμένο διαιτολόγο, ώστε να επιλεγούν το διατροφικό πλάνο, ο συνδυασμός μακροθρεπτικών συστατικών και τα τρόφιμα που ταιριάζουν καλύτερα στους στόχους σας.

Εναλλακτικές θεραπείες

Χρειάζονται περισσότερες και πιο οριστικές έρευνες για τα πιθανά οφέλη εναλλακτικών θεραπειών για άτομα με διαβήτη. Εναλλακτικές επιλογές που μπορεί να έχουν μικρό όφελος είναι:

• συμπληρώματα όπως το χρώμιο και το μαγνήσιο
• βότανα και σπόροι, όπως το φαγόπυρο, το φασκόμηλο και οι σπόροι τριγωνέλλας

Συμβουλευτείτε τον γιατρό σας πριν δοκιμάσετε οποιαδήποτε νέα θεραπεία για τον διαβήτη, ακόμη κι αν είναι φυσική, καθώς μπορεί να αλληλεπιδράσει με τις τρέχουσες θεραπείες ή τα φάρμακά σας.

Επιπλοκές του διαβήτη

Ο διαβήτης μπορεί να προκαλέσει διάφορες επιπλοκές, όπως:

• Διατροφικές διαταραχές: Σύμφωνα με την ADA, ορισμένες έρευνες δείχνουν ότι οι διατροφικές διαταραχές είναι συχνότερες στις γυναίκες με διαβήτη απ’ ό,τι στις γυναίκες χωρίς διαβήτη.
• Στεφανιαία νόσος: Πολλές γυναίκες με διαβήτη τύπου 2, ακόμη και νεαρής ηλικίας, έχουν ήδη καρδιοπάθεια κατά τη διάγνωση.
• Δερματικές παθήσεις: Οι επιπλοκές στο δέρμα περιλαμβάνουν βακτηριακές και μυκητιασικές λοιμώξεις.
• Νευρική βλάβη: Μπορεί να προκαλέσει πόνο, μειωμένη κυκλοφορία του αίματος ή απώλεια αισθητικότητας στα άκρα που έχουν επηρεαστεί.
• Βλάβη στα μάτια: Μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια όρασης ή τύφλωση.
• Βλάβη στα πόδια: Αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα, μπορεί να οδηγήσει σε ακρωτηριασμό.
• Κατάθλιψη: Σύμφωνα με την ADA, οι γυναίκες με διαβήτη διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάθλιψης από τους άνδρες με διαβήτη και τα άτομα χωρίς διαβήτη.

Γιατί ο διαβήτης μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά τις γυναίκες

Υπάρχουν ορισμένοι λόγοι για τους οποίους ο διαβήτης μπορεί να επηρεάζει τις γυναίκες διαφορετικά:

• Οι γυναίκες συχνά λαμβάνουν λιγότερο εντατική θεραπεία για τους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και τις παθήσεις που σχετίζονται με τον διαβήτη.
• Οι γυναίκες συχνά εμφανίζουν διαφορετικούς τύπους καρδιοπάθειας από τους άνδρες.
• Ορισμένες επιπλοκές του διαβήτη είναι δυσκολότερο να διαγνωστούν στις γυναίκες.
• Οι ορμόνες και η φλεγμονή λειτουργούν διαφορετικά στις γυναίκες.

Πρόγνωση

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο διαβήτης είναι η έβδομη συχνότερη αιτία θανάτου. Δεν υπάρχει ακριβής, ενιαία μέθοδος που να μπορεί να προβλέψει πόσο καιρό θα ζήσει κάποιος με την πάθηση.

Σύμφωνα με τον πίνακα δεδομένων θνησιμότητας του Εθνικού Κέντρου Στατιστικών Υγείας των ΗΠΑ, ο οποίος συγκεντρώνει στοιχεία για πολλές παθήσεις, από τον Ιανουάριο έως τον Μάρτιο του 2023 καταγράφηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες 24 θάνατοι από διαβήτη ανά 100.000 γυναίκες με την πάθηση.

Πολλοί άνθρωποι με διαβήτη ζουν μια μακρά και υγιή ζωή. Μελέτη του 2022 σχετικά με τη σημασία των θεραπευτικών στόχων στον διαβήτη τύπου 2 κατέληξε ότι η επίτευξη ορισμένων στόχων, όπως η μείωση της LDL («κακής») χοληστερόλης, μπορεί να αυξήσει το προσδόκιμο ζωής.

Τα φάρμακα, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής και ορισμένες εναλλακτικές θεραπείες μπορεί να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της συνολικής υγείας. Αν έχετε διαβήτη και ενδιαφέρεστε να δοκιμάσετε νέες θεραπείες, συζητήστε πρώτα με τον γιατρό σας, ακόμη κι αν θεωρείτε ότι είναι ασφαλείς.