Η διατροφολόγος Autumn Bates εξηγεί γιατί οι άνθρωποι ήταν πιο αδύνατοι τη δεκαετία του 1960 απ’ ό,τι σήμερα. Ως βασικούς παράγοντες για την αύξηση της παχυσαρκίας αναφέρει τη μείωση των γευμάτων που μαγειρεύονται στο σπίτι και την αυξημένη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, τα οποία δεν προκαλούν τον ίδιο κορεσμό.
Παράλληλα, οι κάτοικοι της εποχής κινούνταν περισσότερο, καθώς πολλές δουλειές απαιτούσαν σωματική προσπάθεια, ενώ απολάμβαναν και καλύτερο ύπνο, παράγοντες που σχετίζονται με την αύξηση της παχυσαρκίας. Η Bates προειδοποιεί ότι η σύγχρονη καθημερινότητα, με λιγότερο ύπνο και καθιστική εργασία, έχει συνδεθεί με τη μεγάλη άνοδο της παχυσαρκίας: σήμερα το ποσοστό φτάνει το 43%, έναντι 13% τη δεκαετία του ’60.
Τι έκανε τους ανθρώπους πιο αδύνατους τη δεκαετία του 1960; Ένας διατροφολόγος εξετάζει τις συνήθειες εκείνης της περιόδου και παρουσιάζει όσα έκαναν διαφορετικά.
Τι συνήθειες είχαν οι άνθρωποι τη δεκαετία του 1960 και ήταν πιο αδύνατοι;
Πολλές μελέτες εξετάζουν τις ταχείες μεταβολές στα διατροφικά πρότυπα, τη φυσική δραστηριότητα και την παχυσαρκία στον αναπτυσσόμενο κόσμο, με έμφαση σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος της Ασίας, της Αφρικής, της Μέσης Ανατολής και της Λατινικής Αμερικής. Η αλλαγή αυτή περιλαμβάνει την υιοθέτηση διατροφής δυτικού τύπου, με πολλές θερμίδες, λιπαρά και ζάχαρη, ενώ παράλληλα μειώνεται η φυσική δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να αυξάνονται η παχυσαρκία και οι χρόνιες ασθένειες.
Το 2024, το 43% των Αμερικανών χαρακτηρίζονταν παχύσαρκοι, ενώ τη δεκαετία του 1960 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν μόλις 13%.
Οι ειδικοί αποδίδουν την τάση στην υψηλότερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και γευμάτων με περισσότερες θερμίδες και επισημαίνουν ότι η παχυσαρκία μπορεί να οδηγήσει σε ποικίλα προβλήματα υγείας.
Η Autumn Bates, διατροφολόγος από την Καλιφόρνια, παρουσίασε τις εκτιμήσεις της για τα αίτια της επιδημίας παχυσαρκίας και ανέφερε τέσσερις λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι παλαιότερα ήταν πιο αδύνατοι, παρότι γυμνάζονταν λιγότερο ή δεν είχαν πρόσβαση σε fitness trackers.
«Γιατί ήμασταν τόσο αδύνατοι τη δεκαετία του 1960;»
Όπως αναφέρει, άρχισε να ερευνά το φαινόμενο όταν είδε ένα σύντομο βίντεο στο YouTube, το οποίο έθετε το ερώτημα: «Γιατί ήμασταν τόσο αδύνατοι τη δεκαετία του 1960;»
Η διατροφολόγος σημείωσε: «[Αυτή είναι] μια δίκαιη ερώτηση, γιατί τη δεκαετία του ’60, το ποσοστό παχυσαρκίας στην Αμερική ήταν περίπου 13%. Για να το θέσουμε σε προοπτική, σήμερα –το 2025– έχουμε ένα ποσοστό παχυσαρκίας που πλησιάζει το 43%, και αυτό είναι πραγματικά τρελό, γιατί δεν ήταν και γνωστοί οι άνθρωποι της δεκαετίας του ’60 για τις υγιεινές διατροφικές τους επιλογές. Οπότε γιατί στον κόσμο είχαμε τόσο χαμηλά ποσοστά σωματικού λίπους πίσω στη δεκαετία του ’60;».
1. Λιγότερα φρέσκα γεύματα που μαγειρεύονται στο σπίτι
Κατά πρώτο λόγο, η μείωση των φρέσκων γευμάτων που ετοιμάζονται στο σπίτι συνέβαλε στην αύξηση της παχυσαρκίας. Παλαιότερα, τέτοια γεύματα αποτελούσαν τον κανόνα.
Συνήθως, όπως περιγράφει, περιείχαν «κάποιο είδος πρωτεΐνης υψηλής ποιότητας, λίγα φρούτα, λίγο ψωμί, λαχανικά και πιθανότατα γάλα».
Η ίδια προσέγγιση στη διατροφή εφαρμοζόταν, όπως εξηγεί, και στα σχολικά γεύματα των παιδιών, με αποτέλεσμα να τρέφονται πιο ισορροπημένα απ’ ό,τι σήμερα.
Με βάση την έρευνά της για τη διατροφή της δεκαετίας του 1960, η Bates αναφέρει ως μερικά από τα πιο δημοφιλή φαγητά το κοτόπουλο στο φούρνο, το ρολό κιμά, το μοσχαράκι κοκκινιστό και την μπριζόλα με πατάτες.
Τα φαστ φουντ εμφανίζονταν σπάνια στις αναφορές, ενώ σήμερα οι μερίδες τους έχουν μεγαλώσει σημαντικά. Ένα burger με πατάτες μπορεί πλέον να περιέχει σχεδόν 2.000 θερμίδες.
Μιλώντας για όσα συζητούσε με την οικογένειά της, είπε σε βίντεο στο YouTube: «Ο μπαμπάς μου έλεγε ότι σχεδόν πάντα έτρωγαν ρολό στο φούρνο και η μαμά μου έχει μια πολύ συγκεκριμένη, όχι τόσο ευχάριστη, ανάμνηση από φασόλια».
Σύμφωνα με την Bates, στα οφέλη των σπιτικών γευμάτων συγκαταλέγονται η μικρότερη κατανάλωση ζάχαρης, η υψηλότερη πρόσληψη πρωτεΐνης και τα περισσότερα λαχανικά.
Παλαιότερη μελέτη του Πανεπιστημίου Johns Hopkins έδειξε ότι όσοι μαγειρεύουν συχνά στο σπίτι συνήθως καταναλώνουν λιγότερους υδατάνθρακες, ζάχαρη και λιπαρά από εκείνους που δεν μαγειρεύουν με αυτόν τον τρόπο.
2. Η απότομη άνοδος των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων
Η Bates θεωρεί ότι η εκρηκτική αύξηση των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο η σύγχρονη κοινωνία έχει υψηλότερα επίπεδα παχυσαρκίας από ποτέ.
Με τον όρο «υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα» περιγράφονται προϊόντα με εκτενή κατάλογο συστατικών ή με τεχνητά πρόσθετα, όπως χρωστικές και γλυκαντικά και συντηρητικά που βοηθούν να διατηρούνται για περισσότερο χρόνο.
Στα πιο δημοφιλή τρόφιμα της κατηγορίας UPFs συγκαταλέγονται τα έτοιμα γεύματα, το παγωτό και η κέτσαπ· πλέον, τα προϊόντα αυτά έχουν ταυτιστεί με τρόφιμα χαμηλής διατροφικής αξίας.
«Το “υπερεπεξεργασμένο” είναι το επόμενο επίπεδο επεξεργασίας που ουσιαστικά απογυμνώνει το φαγητό από την ιδιότητα του κορεσμού και σε κάνει να νιώθεις πολύ λιγότερο ικανοποιημένος από το φαγητό, άρα [χρειάζεται] να φας ακόμα περισσότερο», τονίζει.
Κατά την Bates, υπολογίζεται πως σήμερα τα UPFs καλύπτουν το 70% της διατροφής των Αμερικανών. «Ορισμένες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι αυτά τα τρόφιμα μπορούν να μας κάνουν να καταναλώνουμε περίπου 800 θερμίδες περισσότερες την ημέρα επειδή είναι πολύ λιγότερο χορταστικά».
Για να περιορίσουμε την επίδρασή τους στην αύξηση του βάρους, προτείνει να προτιμάμε πιο υγιεινές επιλογές και να αφήνουμε στην άκρη τα σνακ με πρόσθετα συστατικά, επιλέγοντας φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και σπόρους.
3. Περισσότερη «τυχαία» κίνηση στην καθημερινότητα
Κατά την Bates, ένας τρίτος λόγος που οι άνθρωποι ήταν πιο αδύνατοι τη δεκαετία του 1960 ήταν πως «ήταν πολύ πιο τυχαία δραστήριοι».
«Ένα μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού τότε είχε πιο σωματικά απαιτητικές δουλειές. Επίσης είχαν πολύ λιγότερη οργανωμένη άσκηση, δηλαδή δεν πήγαιναν επίσημα για γυμναστική».
«Ο κόσμος είχε μια ολόκληρη μέρα με περισσότερη κίνηση, αντί για μια μέρα καθιστικής εργασίας μπροστά από μια οθόνη και μετά άλλη τόση ώρα στο αυτοκίνητο».
Η Bates παρατηρεί ότι η τεχνολογική ανάπτυξη έχει κάνει τους ανθρώπους πιο σπιτόγατους, καθώς μένουν «κολλημένοι» στις οθόνες τους και, ως εκ τούτου, κινούνται πολύ λιγότερο.
«Η μαμά μου έλεγε ότι αν έπρεπε να μείνεις μέσα στο σπίτι, αυτό ήταν τιμωρία όταν ήταν παιδί. Τα παιδιά της δεκαετίας του ’60 δεν είχαν τίποτα στο εσωτερικό που να τα διασκεδάζει τόσο, οπότε έβγαιναν έξω, κινούνταν και έπαιζαν».
Για όσους δουλεύουν σε υπολογιστή, η Bates προτείνει να χρησιμοποιούν γραφείο περπατήματος: να περπατούν σε διάδρομο όσο πληκτρολογούν, ώστε να διατηρούνται σε φόρμα.
Επιπλέον, εισηγείται δομημένη άσκηση για τρεις με τέσσερις ημέρες την εβδομάδα, όπως προπόνηση με βάρη.
4. Η έλλειψη ύπνου
Ως τελευταίο παράγοντα, η Bates αναφέρει την έλλειψη ύπνου, η οποία συμβάλλει στην επιδημία παχυσαρκίας.
Ο μέσος ενήλικας κοιμάται σήμερα περίπου 7 ώρες και 10 λεπτά κάθε βράδυ. Την ίδια στιγμή, σύγχρονα επιτυχημένα πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Jack Dorsey και ο Donald Trump, έχουν υποστηρίξει ότι 4 ώρες είναι το ιδανικό.
Αντίθετα, μελέτες για τη δεκαετία του ’60 υποδεικνύουν ότι ο μέσος ύπνος διαρκούσε 8,5 ώρες.
Η Bates εξηγεί πώς άλλαξαν τα πρότυπα ύπνου:
«Ο λιγότερος ύπνος συνδέεται σημαντικά με την παχυσαρκία και την αύξηση βάρους. Ο λίγος ύπνος αυξάνει τις ορμόνες της πείνας, άρα νιώθεις πολύ πιο πεινασμένος την επόμενη μέρα. Αυξάνει επίσης την προτίμησή μας για γλυκά τρόφιμα και για μεγαλύτερες μερίδες».
Η διατροφολόγος αποδίδει στην τεχνολογία την υποβάθμιση της ικανότητας των ανθρώπων να κοιμηθούν, καθώς τη νύχτα υπάρχουν περισσότεροι περισπασμοί, όπως laptop, τηλεοράσεις και κινητά.
«Επίσης, οι άνθρωποι ήταν πιο δραστήριοι μέσα στην ημέρα, πράγμα που σήμαινε ότι κουράζονταν περισσότερο και ήθελαν πραγματικά να κοιμηθούν».
Η ειδικός ολοκληρώνει λέγοντας ότι «πρέπει να ορίσουμε ξανά ώρες ύπνου για τον εαυτό μας, γιατί υπάρχουν τόσοι πολλοί πειρασμοί για να ξενυχτήσουμε, είτε αυτό είναι το binge-watching σε Netflix είτε το σκρολάρισμα στο κινητό».
Συνοπτικά
- Η διατροφολόγος Autumn Bates παρουσιάζει τους παράγοντες που εξηγούν γιατί οι άνθρωποι τη δεκαετία του 1960 ήταν πιο αδύνατοι, δίνοντας έμφαση στη μείωση των σπιτικών γευμάτων και στην άνοδο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων.
- Στις ΗΠΑ, η παχυσαρκία αφορούσε μόλις το 13% του πληθυσμού τη δεκαετία του ’60, ενώ σήμερα το ποσοστό ανέρχεται σε 43%, κυρίως εξαιτίας της καθιστικής ζωής και της έλλειψης ύπνου.
- Οι δουλειές με μεγαλύτερες σωματικές απαιτήσεις και η αυξημένη «τυχαία» κίνηση μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση πιο υγιούς βάρους.
- Η μεγαλύτερη κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων σχετίζεται με υψηλότερη πρόσληψη θερμίδων και μικρότερη ικανοποίηση από το φαγητό.
- Η ανεπαρκής διάρκεια ύπνου συνδέεται με την αύξηση του βάρους, καθώς περιορίζει την ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζει την πείνα.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/giati-oi-anthropoi-itan-pio-adynatoi-ti-dekaetia-toy-1960-eidikos-apokalyptei-ta-chamena-mystika/7244
