Σύμφωνα με νέα έρευνα, ορισμένα φρούτα και λαχανικά συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο αυτισμού και καρκίνου, εξαιτίας τοξικών χημικών ουσιών που περιέχουν, μεταξύ των οποίων φυτοφάρμακα και BPA.
Στη λίστα «Dirty Dozen 2025» του Οργανισμού Περιβαλλοντικής Εργασίας καταγράφονται τα προϊόντα με τη μεγαλύτερη μόλυνση, ενώ φέτος προστέθηκαν για πρώτη φορά τα blackberries και οι πατάτες.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα συμβατικά προϊόντα ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους για την υγεία και συστήνουν τα βιολογικά τρόφιμα ως τρόπο περιορισμού της έκθεσης σε χημικές ουσίες.
Η προστασία της υγείας του εγκεφάλου και η μείωση του κινδύνου καρκίνου συνδέονται, σύμφωνα με νέα σοκαριστικά δεδομένα, με την επιλογή ορισμένων φρούτων και λαχανικών που ίσως χρειάζεται να περιορίσετε. Αυτά φαίνεται να σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο αυτισμού και κάποιων μορφών καρκίνου. Οι ειδικοί τονίζουν ότι η συχνή κατανάλωσή τους μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ανάπτυξη του εγκεφάλου και να ενισχύσει τη φλεγμονή στον οργανισμό.
Τι μπορεί να μετατρέψει τα τρόφιμα σε καρκινογόνα
Διεθνής ομάδα ειδικών προειδοποιεί για τις τοξικές χημικές ουσίες που καταλήγουν στα τρόφιμα μέσω των υλικών συσκευασίας, αποθήκευσης και επεξεργασίας. Μελέτη στο περιοδικό Environmental Health αναφέρει ότι χιλιάδες χημικά έρχονται κάθε μέρα σε επαφή με τα τρόφιμα, μεταξύ των οποίων η δισφαινόλη Α (BPA), οι φθαλικές ενώσεις και οι λεγόμενες PFAS, που αποκαλούνται επίσης «παντοτινές χημικές ουσίες».
Σοβαρά προβλήματα υγείας έχουν συνδεθεί με πολλές από αυτές τις ουσίες, όπως ορμονικές διαταραχές, στειρότητα, προβλήματα στο ανοσοποιητικό, ακόμη και καρκίνο. Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι, ακόμη κι όταν η διατροφή είναι ισορροπημένη, η συσκευασία και η επεξεργασία των τροφίμων μπορεί να δημιουργούν αθέατους κινδύνους.
Προειδοποίηση των επιστημόνων και για τα φυτοφάρμακα
Όσοι επιδιώκουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής ίσως χρειάζεται να το ξανασκεφτούν προτού βάλουν στο καλάθι δύο δημοφιλή τρόφιμα που θεωρούνται «θρεπτικά».
Ο Οργανισμός Περιβαλλοντικής Εργασίας (Environmental Working Group – EWG), φορέας που δραστηριοποιείται στην υπεράσπιση της δημόσιας υγείας, παρουσίασε πρόσφατα τη λίστα «Dirty Dozen 2025». Σε αυτή κατατάσσονται φρούτα και λαχανικά ανάλογα με την περιεκτικότητά τους σε τοξικά χημικά.
Η ομάδα εξέτασε στοιχεία του Υπουργείου Γεωργίας για τα επίπεδα μόλυνσης από φυτοφάρμακα σε διαφορετικά φρούτα και λαχανικά, και αξιολόγησε συνολικά 47 είδη με κριτήριο την τοξικότητά τους.
Στη συνέχεια ξεχώρισε τα 12 φρούτα και λαχανικά που εμφάνιζαν τη μεγαλύτερη κάλυψη από φυτοφάρμακα.
Οι «συνήθεις ύποπτοι» —το σπανάκι, οι φράουλες και το kale— βρίσκονταν στις τρεις πρώτες θέσεις, ενώ οι ερευνητές επισήμαναν πως τα blackberries προστέθηκαν για πρώτη φορά στη λίστα.
Blackberries και πατάτες προστέθηκαν στη λίστα των πιο επιβαρυμένων προϊόντων
Στη 10η θέση της λίστας βρέθηκε το δημοφιλές μούρο: πάνω από το 80% των δειγμάτων του περιείχε τουλάχιστον δύο φυτοφάρμακα.
Για τα blackberries, το συχνότερα ανιχνευμένο φυτοφάρμακο ήταν το cypermethrin, ένα τοξικό, συνθετικό εντομοκτόνο που συνδέεται με τον αυτισμό.
Στη 12η θέση εμφανίστηκαν επίσης για πρώτη φορά οι πατάτες, το τρόφιμο με τη μεγαλύτερη δημοτικότητα ως προς την κατανάλωση.
Σχεδόν όλα τα 1.000 δείγματα πατάτας είχαν υψηλά επίπεδα chlorpropham, διαπίστωσαν οι ερευνητές. Πρόκειται για ρυθμιστή ανάπτυξης φυτών, ο οποίος έχει απαγορευτεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξαιτίας των ιδιοτήτων του που διαταράσσουν τις ορμόνες και προκαλούν καρκίνο.
Η Alexis Temkin, Αντιπρόεδρος Επιστημονικών Θεμάτων του EWG, έκανε την ακόλουθη δήλωση στο CNN:
«Ο οδηγός υπάρχει για να βοηθήσει τους καταναλωτές να καταναλώνουν πολλά φρούτα και λαχανικά ενώ προσπαθούν να μειώσουν την έκθεση σε φυτοφάρμακα».
«Ένα από τα πράγματα που πολλές επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει επανειλημμένα είναι ότι όταν οι άνθρωποι κάνουν στροφή από μια συμβατική σε μια οργανική διατροφή, παρατηρούνται μετρήσιμες μειώσεις στα επίπεδα φυτοφαρμάκων στα ούρα τους».
Η καλλιέργεια των οργανικών προϊόντων γίνεται χωρίς συνθετικά φυτοφάρμακα, καθώς οι αγρότες στρέφονται σε πιο φυσικές επιλογές, οι οποίες είναι λιγότερο ανθεκτικές στο περιβάλλον.
Η Temkin ανέφερε ακόμη ότι η ομάδα της εντόπισε 50 διαφορετικά φυτοφάρμακα σε φρούτα και λαχανικά που ανήκουν στη λίστα Dirty Dozen.
Ποια άλλα τρόφιμα συνδέονται με τοξικά χημικά;
Τα σταφύλια κατέλαβαν την τέταρτη θέση, ενώ ακολούθησαν τα ροδάκινα στην πέμπτη και τα κεράσια στην έκτη.
Στις επόμενες θέσεις της κατάταξης βρέθηκαν τα νεκταρίνια, τα αχλάδια και τα μήλα: έβδομη, όγδοη και ένατη θέση, αντίστοιχα.
Στην 11η θέση της κατάταξης το EWG τοποθέτησε τα blueberries.
Το EWG επισήμανε ότι τα blackberries δεν είχαν συμπεριληφθεί ποτέ ξανά στη λίστα, καθώς δεν είχαν υποβληθεί σε έλεγχο πριν από το 2023.
Παρόλα αυτά, σε ελέγχους που πραγματοποίησαν το EWG και το Υπουργείο Γεωργίας από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο του 2023, εντοπίστηκε τουλάχιστον ένα φυτοφάρμακο στο 93% από τα 294 δείγματα συμβατικών blackberries.
Παρότι η cypermethrin μπορεί να εξοντώσει επιβλαβή έντομα που προσβάλλουν τα μούρα, ορισμένες έρευνες υποδεικνύουν πως η κατανάλωσή της από έγκυες γυναίκες ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης αυτισμού.
Σε έρευνα που δημοσιεύτηκε στο BMJ το 2019, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το βρέφος παρουσίαζε αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξει αυτισμό όταν η μητέρα του είχε εκτεθεί σε cypermethrin.
Έχει ακόμη διαπιστωθεί ότι η cypermethrin επηρεάζει τις ορμόνες του θυρεοειδούς, οι οποίες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η άμεση επαφή με το εντομοκτόνο ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε ερεθισμό στο δέρμα και στα μάτια, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα, κνησμό, αίσθημα καύσου, απώλεια ελέγχου της ουροδόχου κύστης, σπασμούς ή, σε βαριές περιπτώσεις, θάνατο.
Τα blackberries προβάλλονται ως φρούτα με υψηλή περιεκτικότητα σε αντιοξειδωτικά και βιταμίνες, γι’ αυτό και συχνά εντάσσονται σε προτεινόμενα υγιεινά διατροφικά προγράμματα για παιδιά και εγκύους, με στόχο τη βελτίωση της πρόσληψης θρεπτικών συστατικών.
Αυτό, ωστόσο, ενδέχεται να τις εκθέτει σε αυξημένο κίνδυνο από την ουσία.
Τα εντομοκτόνα χρησιμοποιούνται στα blackberries όσο αυτά αναπτύσσονται, ενώ στις πατάτες εφαρμόζονται φυτοφάρμακα μετά τη συγκομιδή, όταν πλέον είναι έτοιμες για κατανάλωση.
Η Temkin εξήγησε: «Εφαρμόζεται μετά τη συγκομιδή για να αποτραπεί το φύτρωμα των πατατών κατά την αποθήκευση ή τη μεταφορά τους».
«Επειδή εφαρμόζεται τόσο αργά μετά τη συγκομιδή και τόσο κοντά στο στάδιο κατανάλωσης από τον χρήστη, αυτό εν μέρει οδηγεί σε αυτές τις πραγματικά υψηλές συγκεντρώσεις».
Ποια φρούτα και λαχανικά κατατάσσονται στα πιο «καθαρά»;
Έρευνες έχουν καταγράψει ότι όσοι επιλέγουν βιολογικά τρόφιμα εμφανίζουν μικρότερη έκθεση σε συνθετικά φυτοφάρμακα, καθώς η βιολογική γεωργία δεν επιτρέπει τη χρήση αυτών των χημικών ουσιών.
Το EWG προτρέπει τους καταναλωτές να προτιμούν βιολογικά προϊόντα όταν έχουν τη δυνατότητα, καθώς τα υπολείμματα στα τρόφιμα αποτελούν για πολλούς μία από τις κύριες πηγές έκθεσης στα φυτοφάρμακα.
Στην προσπάθεια για καθαρότερα φρούτα και λαχανικά, το EWG κατέταξε τον ανανά ως το λιγότερο επιβαρυμένο από τα προϊόντα που εξετάστηκαν. Ακολουθούν το γλυκό καλαμπόκι (φρέσκο και κατεψυγμένο), τα αβοκάντο, η παπάγια, τα κρεμμύδια, ο κατεψυγμένος αρακάς, τα σπαράγγια, το λάχανο, το καρπούζι, το κουνουπίδι, οι μπανάνες, τα μάνγκο, τα καρότα, τα μανιτάρια και τα ακτινίδια.
Αν καταναλώσετε κάποιο από τα τρόφιμα που θεωρούνται επιβαρυμένα, φροντίστε πρώτα να το ξεπλύνετε με νερό ή με διάλυμα από μαγειρική σόδα ή ξύδι.
Τα βασικά συμπεράσματα
- Πρόσφατη έρευνα συνδέει συγκεκριμένα φρούτα και λαχανικά με υψηλότερο κίνδυνο αυτισμού και καρκίνου, εξαιτίας τοξικών χημικών ουσιών, όπως τα φυτοφάρμακα και το BPA.
- Στη λίστα «Dirty Dozen 2025» του Οργανισμού Περιβαλλοντικής Εργασίας καταγράφονται τα προϊόντα με τη μεγαλύτερη μόλυνση, ενώ φέτος προστέθηκαν τα blackberries και οι πατάτες.
- Τα συμβατικά προϊόντα ενδέχεται να ενέχουν κινδύνους για την υγεία, γι’ αυτό προτείνεται η επιλογή βιολογικών τροφίμων, ώστε να περιοριστεί η έκθεση σε χημικές ουσίες.
- Στα blackberries εντοπίστηκε το εντομοκτόνο cypermethrin, το οποίο συνδέεται με τον αυτισμό. Οι πατάτες, από την άλλη, περιέχουν chlorpropham, ουσία που έχει απαγορευτεί στην ΕΕ λόγω των καρκινογόνων ιδιοτήτων της.
- Το EWG εισηγείται την κατανάλωση οργανικών προϊόντων, για περιορισμό της έκθεσης σε φυτοφάρμακα και ενίσχυση της υγείας.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/apokalypsi-sok-poia-froyta-kai-lachanika-syndeontai-me-aytismo-kai-karkino/10786
