Μια έρευνα του Χάρβαρντ, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας, αναδεικνύει ότι οι δίαιτες με λίγους υδατάνθρακες ίσως να μην προστατεύουν την καρδιαγγειακή υγεία όσο θεωρείται. Παρότι ο περιορισμός τους είναι συνηθισμένη επιλογή, τα ευρήματα δείχνουν πως καθοριστικό ρόλο έχει η ποιότητα των τροφίμων.
Η επιλογή επεξεργασμένων και ανθυγιεινών υδατανθράκων ενδέχεται να ανεβάσει κατά 14% τον κίνδυνο καρδιοπάθειας, ενώ οι υγιεινές επιλογές, όπως τα προϊόντα ολικής αλέσεως, μπορεί να τον περιορίσουν κατά 15%. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν ότι προέχει η κατανάλωση φυσικών τροφών και θρεπτικών συστατικών υψηλής ποιότητας, όχι μόνο η μείωση των μακροθρεπτικών συστατικών.
Σε όσους επιδιώκουν να ενισχύσουν την καρδιαγγειακή τους υγεία, συχνά προτείνεται μια διατροφή με περιορισμένους υδατάνθρακες ή λιπαρά. Μια νέα έρευνα, όμως, στο περιοδικό του Αμερικανικού Κολλεγίου Καρδιολογίας (Journal of American College of Cardiology) δείχνει ότι η μείωση αυτών των συστατικών από μόνη της ίσως να μην αποτελεί την καλύτερη στρατηγική για χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων.
Η διατροφική ποιότητα υπερέχει της ποσότητας
Για διάστημα 30 ετών, ερευνητές του Χάρβαρντ εξέτασαν διατροφικά στοιχεία και δεδομένα υγείας περίπου 200.000 επαγγελματιών Υγείας, εκτιμώντας τον σχετικό κίνδυνο να εμφανίσουν καρδιοπάθεια.
Η σύγκριση ανθρώπων που ακολουθούσαν δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων ανέδειξε ότι ο κίνδυνος για την καρδιά ενδέχεται να αυξηθεί κατά 14%, όταν κάποιος καταναλώνει λίγους υδατάνθρακες, αλλά επιλέγει συχνά ανθυγιεινές ή επεξεργασμένες τροφές. Από την άλλη, όταν η διατροφή δίνει προτεραιότητα σε ποιοτικές πηγές, όπως τα δημητριακά ολικής αλέσεως, αντί να εστιάζει μόνο στον περιορισμό, ο κίνδυνος καρδιακών παθήσεων μειώνεται κατά 15%. Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι η ποιότητα των επιλογών έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από την απλή περικοπή.
Όπως σημειώνει ο Ζιγιουάν Γου, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο τμήμα διατροφής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ και συντάκτης της έρευνας, τα ευρήματα δείχνουν ότι «δεν είναι απλώς θέμα μείωσης των υδατανθράκων ή των λιπών». «Το κεντρικό μας μήνυμα είναι ότι η ποιότητα της διατροφής έχει μεγαλύτερη σημασία».
Παρότι η έρευνα παρακολούθησε μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων επί πολλά χρόνια, κάτι που θεωρείται σημαντικό πλεονέκτημα, ο σχεδιασμός της ήταν παρατηρητικός. Επομένως, τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν ότι υπάρχει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Για να ενισχύσουν την ακρίβεια των συμπερασμάτων, οι ερευνητές εξέτασαν επιπλέον βιολογικά στοιχεία. Με αυτόν τον τρόπο επιδίωξαν να περιορίσουν τις υποκειμενικές εκτιμήσεις που συχνά συνοδεύουν τις απαντήσεις σε ερωτηματολόγια υγείας.
Οι επιστήμονες συνέλεξαν δείγματα αίματος από περισσότερους από 11.000 συμμετέχοντες και μελέτησαν το μεταβολικό τους προφίλ με τη μεταβολομική ανάλυση. Η προηγμένη διαγνωστική μέθοδος χαρτογραφεί το ιδιαίτερο μεταβολικό προφίλ κάθε ατόμου, μετρώντας μικρά μόρια, τους μεταβολίτες, σε αίμα ή ούρα. Μπορεί να αναγνωρίσει ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών και μεταβολικές διαταραχές, με στόχο την πρόληψη και την αντιμετώπιση χρόνιων και αυτοάνοσων νοσημάτων.
Τα εργαστηριακά ευρήματα επιβεβαίωσαν πλήρως τα αρχικά συμπεράσματα, προσφέροντας ισχυρότερη επιστημονική στήριξη στα αποτελέσματα της έρευνας.
Η Καμίλα Ντάλμπι Χάνσεν, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Δανίας, περιέγραψε τη μεθοδολογία ως «ιδιαίτερα σύνθετη αλλά εντυπωσιακή». Όπως τόνισε, η αξιοποίηση δεδομένων μεταβολομικής ενισχύει σημαντικά την αξιοπιστία.
Γιατί προέχει η επιλογή τροφών που δεν έχουν υποστεί επεξεργασία
Για να παράγει ενέργεια και να στηρίζει τη συνολική υγεία, ο οργανισμός χρειάζεται μακροθρεπτικά συστατικά: υδατάνθρακες, πρωτεΐνες και λιπαρά. Υπάρχουν πολλές πηγές τους, από μπριζόλα, φρούτα και βρώμη μέχρι έτοιμο φαγητό (fast food), παγωτά και λαχανικά.
Δεν έχουν, όμως, όλες οι τροφές την ίδια ποιότητα. Στην έρευνα, οι ερευνητές του Χάρβαρντ διαχώρισαν τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες χαμηλής ποιότητας από τους υδατάνθρακες υψηλής ποιότητας, όπως εκείνους που περιέχονται στα προϊόντα ολικής αλέσεως.
Οι ερευνητές εξέτασαν ξεχωριστά και την ποιότητα των λιπαρών. Τα τρανς και τα κορεσμένα λιπαρά χαμηλής ποιότητας, που περιέχονται σε τροφές όπως το κόκκινο κρέας, η κρέμα γάλακτος και το βούτυρο, δεν μεταβολίζονται εύκολα από τον οργανισμό. Επιπλέον, τα ανθυγιεινά λιπαρά συνδέονται συχνά με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ασθενειών, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης τύπου 2 και οι καρδιοπάθειες.
Αντιθέτως, ο οργανισμός διασπά εύκολα τα υγιεινά λιπαρά υψηλής ποιότητας, όπως εκείνα που περιέχουν το αβοκάντο και οι ξηροί καρποί, για να παραγάγει ενέργεια. Παράλληλα, τα συγκεκριμένα τρόφιμα συμβάλλουν στο αίσθημα κορεσμού.
«Τα λιπαρά είναι το πιο εκπληκτικό μακροθρεπτικό συστατικό», λέει η Χάνσεν. «Προστατεύουν την υγεία του εγκεφάλου, τις ορμονικές λειτουργίες και το δέρμα. Παράλληλα, δρουν καρδιοπροστατευτικά, «καθαρίζοντας» τις αρτηρίες από τα κατάλοιπα».
Η Τζένιφερ Σάτσεκ, καθηγήτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Μπράουν, διευκρινίζει πως το ζητούμενο δεν είναι να «αποφύγετε τις ζωικές πρωτεΐνες», αλλά να «δώσετε προτεραιότητα στα ολόκληρα τρόφιμα και στις φυτικές πηγές πρωτεΐνης και λιπαρών».
Αξιοσημείωτο είναι ότι παρόμοια θετικά πρότυπα στους βιοδείκτες εμφάνισαν τόσο η υγιεινή δίαιτα χαμηλή σε υδατάνθρακες όσο και η υγιεινή δίαιτα χαμηλή σε λιπαρά. Όπως εξηγεί ο Ζιγιουάν Γου, αυτό υποδηλώνει ότι υπάρχουν περιθώρια επιλογής: ο καθένας μπορεί να ακολουθήσει το διατροφικό σχήμα που του ταιριάζει, εφόσον προτιμά φυσικά τρόφιμα και ποιοτικές πηγές λιπαρών και υδατανθράκων.
Το κύριο συμπέρασμα
Η συγκεκριμένη μελέτη δεν απορρίπτει ούτε τις δίαιτες χαμηλές σε υδατάνθρακες ούτε εκείνες που περιορίζουν τα λιπαρά. Φέρνει, ωστόσο, στο προσκήνιο μια ουσιαστικότερη παράμετρο: Καθοριστικό δεν είναι μόνο το πόσο περιορίζουμε, αλλά και οι τροφές που επιλέγουμε. Η προτίμηση σε φυσικά και λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα, καθώς και σε φυτικές πηγές θρεπτικών συστατικών, φαίνεται να συνδέεται με μεγαλύτερη καρδιαγγειακή προστασία σε σχέση με την απλή αριθμητική μείωση των μακροθρεπτικών συστατικών.
Φωτογραφία: istock
Με λίγα λόγια
- Νεότερη μελέτη του Χάρβαρντ δείχνει ότι οι δίαιτες με χαμηλή περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες ενδέχεται να μην ωφελούν την καρδιαγγειακή υγεία, όταν δεν λαμβάνεται υπόψη η ποιότητα των τροφίμων.
- Η κατανάλωση επεξεργασμένων υδατανθράκων χαμηλής διατροφικής αξίας ενδέχεται να ανεβάσει τον κίνδυνο καρδιοπαθειών κατά 14%. Αντίθετα, η επιλογή υγιεινών τροφών, όπως τα δημητριακά ολικής άλεσης, συνδέεται με μείωση του κινδύνου κατά 15%.
- Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ποιότητα των τροφίμων μετρά περισσότερο από την απλή περικοπή μακροθρεπτικών συστατικών.
- Στην έρευνα αξιοποιήθηκαν δεδομένα από 200.000 επαγγελματίες Υγείας, ενώ τα ευρήματα επιβεβαιώθηκαν με τη χρήση βιολογικών δειγμάτων.
- Αντί για απλή αριθμητική μείωση στη διατροφή, προτεραιότητα χρειάζεται να έχουν τα φυσικά και λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα.
- Για ενισχυμένη καρδιαγγειακή προστασία, οι ειδικοί συστήνουν να επιλέγονται κατά προτεραιότητα φυτικές πηγές πρωτεΐνης και λιπαρών.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/diaita-chamili-se-ydatanthrakes-meleti-toy-charvarnt-fotizei-mia-pithani-pagida-gia-tin-kardia/21120
