Το σώμα έχει ήδη αποτελεσματικούς μηχανισμούς αποτοξίνωσης, με πρωταγωνιστές το ήπαρ, τα νεφρά και το έντερο, και δεν χρειάζεται τις δημοφιλείς πρακτικές που επανέρχονται κάθε Ιανουάριο. Οι χυμοί και τα τσάγια «detox» είναι περιττά και ενδέχεται, μάλιστα, να εγκυμονούν κινδύνους.
Η ειδικός Trish Lalor τονίζει ότι οι υγιείς άνθρωποι δεν έχουν ανάγκη από τέτοιες μεθόδους. Για να υποστηρίξουν τη λειτουργία του ήπατος, προτείνει υγιεινή διατροφή, επαρκή πρόσληψη υγρών και περιορισμό του αλκοόλ. Η καλή υγεία στηρίζεται στην ισορροπία και τη συνέπεια, όχι σε «μαγικές» διαδικασίες αποτοξίνωσης.
Ο όρος αποτοξίνωση επανέρχεται στις συζητήσεις για την απώλεια βάρους κάθε Ιανουάριο. Χυμοί, τσάγια «detox», ενεργός άνθρακας και «επανεκκινήσεις» του ήπατος υπόσχονται να απομακρύνουν τις «τοξίνες» που συσσωρεύτηκαν στις γιορτές. Στην πραγματικότητα, ο οργανισμός έχει ήδη ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό σύστημα καθαρισμού: το ήπαρ, που συνεργάζεται με τα νεφρά και το έντερο και απομακρύνει συνεχώς άχρηστες ουσίες σε όλη τη ζωή μας.
Στο σχετικό κείμενό της στο The Conversation, η Trish Lalor, καθηγήτρια πειραματικής ηπατολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, σημειώνει ότι οι περισσότεροι υγιείς άνθρωποι δεν χρειάζονται «αποτοξίνωση». Επισημαίνει ακόμη πως ορισμένες δημοφιλείς πρακτικές είναι όχι μόνο αχρείαστες, αλλά μπορεί και να βλάψουν.
Πώς λειτουργεί στην πράξη η αποτοξίνωση
Πρόκειται για μια πραγματική βιολογική λειτουργία, η οποία δεν «ενεργοποιείται» με ένα ποτό ή μια τριήμερη δίαιτα. Το ήπαρ επεξεργάζεται χημικές ουσίες, μετατρέποντάς τες σε μορφές που ο οργανισμός είτε αξιοποιεί είτε αποβάλλει με ασφάλεια, κυρίως με τα ούρα και τα κόπρανα. Η διαδικασία αυτή δεν σταματά.
Για έναν υγιή άνθρωπο, το ήπαρ χρειάζεται κυρίως σταθερές συνήθειες και χρόνο: να περιορίζονται οι επαναλαμβανόμενες επιβαρύνσεις και να μεσολαβούν αρκετά διαστήματα ανάκαμψης.
Αλκοόλ: η αντοχή του ήπατος δεν είναι απεριόριστη
Αφού καταναλωθεί, το αλκοόλ μεταβολίζεται απευθείας στο ήπαρ. Κατά τη διαδικασία σχηματίζεται ακεταλδεΰδη, μια τοξική ενδιάμεση ουσία που συνδέεται με τα συμπτώματα του hangover. Όταν η κατανάλωση είναι συχνή ή υπερβολική, η ακεταλδεΰδη παράγεται γρηγορότερα απ’ όσο απομακρύνεται, γεγονός που αυξάνει το οξειδωτικό στρες και μπορεί να προκαλέσει φλεγμονή και ουλές, δηλαδή ίνωση. Με την πάροδο του χρόνου, η κατάσταση ενδέχεται να εξελιχθεί σε κίρρωση και να αυξήσει τον κίνδυνο ηπατικής ανεπάρκειας και καρκίνου.
Ρόλο παίζει και ο τρόπος κατανάλωσης, όχι μόνο η ποσότητα: τα διαλείμματα και η αποφυγή υπερβολών επιτρέπουν στο ήπαρ να έχει χρόνο για να επεξεργαστεί το αλκοόλ.
«Cleansing» και συμπληρώματα διατροφής
Μερικοί αισθάνονται καλύτερα όταν για λίγες ημέρες αφήνουν το αλκοόλ και τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και στρέφονται σε χυμούς φρούτων και λαχανικών. Η βελτίωση, ωστόσο, συνήθως σχετίζεται με τη μειωμένη πρόσληψη θερμίδων και την κατανάλωση περισσότερων υγρών και φυτικών ινών — όχι με την «έλξη τοξινών» από το ήπαρ.
Οι κίνδυνοι είναι μεγαλύτεροι όταν οι θερμίδες είναι πολύ λίγες, χρησιμοποιούνται βότανα χωρίς έλεγχο ή τα προϊόντα λαμβάνονται για μεγάλο διάστημα. Πολλά σκευάσματα «detox» διατίθενται ως συμπληρώματα, χωρίς βεβαιότητα για την ποιότητα και τη δοσολογία τους. Η λήψη υψηλών δόσεων έχει συνδεθεί με ηπατική φλεγμονή και, σπάνια, με σοβαρή βλάβη του ήπατος. Για παράδειγμα, εκχυλίσματα πράσινου τσαγιού και συμπληρώματα κουρκουμίνης έχουν ενοχοποιηθεί σε περιστατικά οξείας ηπατικής βλάβης. Το ότι κάτι είναι «φυσικό» δεν εγγυάται την ασφάλειά του.
Γαϊδουράγκαθο, κουρκουμάς και ενεργός άνθρακας
Παρότι το γαϊδουράγκαθο και ο κουρκουμάς διαθέτουν δραστικές ουσίες με αντιοξειδωτική δράση, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αρκούν για να συστηθούν γενικά. Ειδικά στα συμπληρώματα, οι υψηλότερες δόσεις ενισχύουν τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών και αλληλεπιδράσεων.
Ο ενεργός άνθρακας δεσμεύει πολλές ουσίες χωρίς διάκριση. Η χρήση του έχει θέση σε επείγουσα δηλητηρίαση, αλλά όχι στην καθημερινότητα, καθώς μπορεί να εμποδίσει την απορρόφηση φαρμάκων και δεν αποτελεί υποκατάστατο της ιατρικής φροντίδας.
Οι πρακτικές στα επικίνδυνα άκρα
Η κατανάλωση καφέ έχει συσχετιστεί με οφέλη για το ήπαρ. Τα «κλύσματα καφέ», αντίθετα, δεν υποστηρίζονται επιστημονικά και μπορεί να προκαλέσουν σοβαρά προβλήματα, όπως εγκαύματα, λοιμώξεις, διαταραχές ηλεκτρολυτών ή διάτρηση του εντέρου.
Ποιες συνήθειες στηρίζουν πραγματικά το ήπαρ
Η ειδικός στην ηπατολογία καταλήγει ότι η αποτελεσματικότερη υποστήριξη του ήπατος δεν είναι εντυπωσιακή, αλλά βασίζεται σε σταθερές συνήθειες: αλκοόλ με μέτρο και χωρίς υπερβολές, διατροφή με άφθονες φυτικές ίνες, φρούτα και λαχανικά, αρκετά υγρά και τακτικά διαλείμματα από το αλκοόλ.
«Το ήπαρ αποτοξινώνει το σώμα καθημερινά χωρίς τσάγια και «reset». Η συνέπεια νικά τα τρικ — και τον Ιανουάριο, καλύτερα να μείνει ο καφές στο φλιτζάνι.» λέει χαρακτηριστικά.
Συνοπτικά
- Η αποτοξίνωση που γίνεται δημοφιλής κάθε Ιανουάριο αποτελεί μύθο: ήπαρ, νεφροί και έντερο είναι τα φυσικά συστήματα που απομακρύνουν τις ουσίες από το σώμα.
- Χυμοί, τσάγια και άλλες δημοφιλείς πρακτικές αποτοξίνωσης δεν είναι αναγκαίες και ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία.
- Για την υποστήριξη του ήπατος, η ειδικός Trish Lalor συστήνει υγιεινή διατροφή, επαρκή πρόσληψη υγρών και περιορισμό της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ.
- Πρόκειται για μια διαρκή βιολογική λειτουργία, επομένως η αποτοξίνωση δεν χρειάζεται «μαγικές» λύσεις ή ροφήματα.
- Η λήψη συμπληρωμάτων σε υψηλές δόσεις και οι ακατάλληλες τεχνικές αποτοξίνωσης ενδέχεται να επιφέρουν σοβαρές παρενέργειες, μεταξύ των οποίων και ηπατική βλάβη.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/diatrofi/giati-i-apotoxinosi-toy-ianoyarioy-einai-mythos-pote-ginetai-epikindyni/17500
