Η κηπουρική μπορεί να αποτελέσει σημαντικό μέσο για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της άνοιας, όπως δείχνουν πρόσφατες έρευνες. Οι εργασίες στον κήπο συμβάλλουν στην ενίσχυση γνωστικών δεξιοτήτων, μεταξύ των οποίων η μνήμη και η συγκέντρωση, ενώ συνδέονται με λιγότερο άγχος και καλύτερη διάθεση.
Σύμφωνα με μελέτες, όσοι ασχολούνται συστηματικά με την κηπουρική εμφανίζουν σημαντικά μικρότερο κίνδυνο για άνοια και Αλτσχάιμερ. Παράλληλα, η επαφή με τη φύση ενθαρρύνει την κοινωνική σύνδεση και τη σωματική δραστηριότητα. Συνολικά, η κηπουρική είναι δυνατό να στηρίξει την ψυχική και τη σωματική υγεία, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους και σε ανθρώπους με γνωστικές δυσκολίες.
Πολλά είναι τα πιθανά οφέλη της κηπουρικής για την πρόληψη και τη διαχείριση της άνοιας. Η Νορβηγία συγκαταλέχθηκε το 2015 στις πρώτες χώρες που θέσπισαν εθνικό σχέδιο φροντίδας για την άνοια. Σε αυτό περιλαμβάνονται υπηρεσίες ημερήσιας φροντίδας, όπως το «Inn på tunet» («στην αυλή»), δηλαδή αγροκτήματα φροντίδας όπου έχουν κεντρική θέση η φύση και η εργασία στον κήπο.
Καθώς πλέον οι ερευνητές αναγνωρίζουν τα σημαντικά γνωστικά οφέλη της απασχόλησης στη φύση, όλο και περισσότερες κοινότητες εντάσσουν την κηπουρική στην υγειονομική φροντίδα. Με κοινωνικά συνταγογραφημένες δραστηριότητες σε φυσικό περιβάλλον, τις λεγόμενες «πράσινες συνταγές», επιδιώκουν να καλύψουν ένα ευρύ φάσμα αναγκών υγείας.
Τα τελευταία χρόνια, ολοένα περισσότερες έρευνες επιβεβαιώνουν τα σημαντικά γνωστικά οφέλη που προσφέρουν η φύση και η κηπουρική, ειδικά στους ηλικιωμένους και στα άτομα με άνοια.
Η ενασχόληση με δραστηριότητες κηπουρικής ενεργοποιεί σύνθετες γνωστικές λειτουργίες, όπως:
- τη μνήμη και την ικανότητα συγκέντρωσης
- την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
- και, ταυτόχρονα, συμβάλλει στη μείωση του στρες και στη βελτίωση της διάθεσης.
Μια βασική θεωρία που εξηγεί αυτά τα οφέλη λέει πως, όσο περισσότερο χρησιμοποιούμε το μυαλό μας, τόσο καλύτερα διατηρεί τις λειτουργίες του, διαφορετικά, με την πάροδο του χρόνου, κάποιες περιοχές του εγκεφάλου εξασθενούν. Με αυτό το δεδομένο, δραστηριότητες όπως η κηπουρική βοηθούν να «γυμνάζουμε» τον εγκέφαλο, προστατεύοντάς τον από την γνωστική φθορά.
Κηπουρική και υγεία: Τα ενθαρρυντικά ευρήματα των μελετών
Σημαντικές έρευνες καταγράφουν τα οφέλη της κηπουρικής. Αυστραλιανή μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι κηπουρεύουν καθημερινά έχουν κατά 36% μικρότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με όσους δεν ασχολούνται. Η κηπουρική, επιπλέον, ενισχύει την προσοχή, περιορίζει το στρες και βοηθά στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης.
Λιγότερο άγχος
Έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και η απλή παραμονή κοντά στη φύση — για παράδειγμα, όταν βλέπουμε δέντρα ή φυτά — μπορεί να περιορίσει τον πόνο και να βελτιώσει τη συγκέντρωση. Τα ευρήματα εξετάζονται μέσα από τη θεωρία της εξέλιξης, σύμφωνα με την οποία ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει αναπτυχθεί με τρόπο που του επιτρέπει να ανακάμπτει αποτελεσματικότερα σε φυσικά περιβάλλοντα.
Ανάμεσα στους πρώτους που συνέδεσαν την έκθεση στη φύση με τη μείωση του στρες ήταν ο Ρότζερ Ούλριχ, διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στον σχεδιασμό συστημάτων υγείας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Chalmers της Σουηδίας. Σε πρωτοποριακές μελέτες που διεξήγαγε κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, έδειξε ότι η θέα σε δέντρα και φυτά, ακόμη κι όταν τα βλέπει κανείς από παράθυρο, μπορεί να μειώσει τον πόνο, να ενισχύσει τα θετικά συναισθήματα και να βελτιώσει τη συγκέντρωση.
Αλτσχάιμερ: Κοινωνική επαφή και σωματική άσκηση μαζί με μικρότερο κίνδυνο
Αμερικανική έρευνα κατέληξε ότι η συχνή συμμετοχή σε δραστηριότητες που διεγείρουν τη σκέψη συνδεόταν με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ. Σε νεότερη μελέτη με ηλικιωμένους στην Ιαπωνία, η συμμετοχή σε δραστηριότητες με νόημα φάνηκε να προστατεύει από την έκπτωση της μνήμης. Άλλες έρευνες, επίσης, έχουν διαπιστώσει ότι όσοι έλαβαν μέρος σε παρεμβάσεις με γνωστικά διεγερτικές δραστηριότητες, συνήθως σε κοινωνικό πλαίσιο, εμφάνισαν βελτιώσεις στη γνωστική λειτουργία, στη διάθεση, στην επικοινωνία και στην κοινωνική αλληλεπίδραση.
Πέρα από τα οφέλη για τον εγκέφαλο, η κηπουρική ενισχύει και τη σωματική δραστηριότητα, στηρίζοντας τη μυϊκή δύναμη, την αντοχή και την κινητικότητα. Για τα άτομα με άνοια, η συμμετοχή σε αγροκτήματα φροντίδας και οι εργασίες στον κήπο μπορούν να βελτιώσουν τη διάθεση, την επικοινωνία και την αυτονομία. Υπεύθυνοι τέτοιων αγροκτημάτων αναφέρουν ότι η κηπουρική προσφέρει αίσθηση ελέγχου και ικανοποίησης, καθώς οι συμμετέχοντες βλέπουν το αποτέλεσμα της εργασίας τους.
Καρδιακή υγεία
Τέλος, δύο μελέτες σε ενήλικες στις ΗΠΑ εξέτασαν σχετικά οφέλη: η μία κατέγραψε 66% μικρότερο κίνδυνο καρδιακής ανακοπής σε όσους ασχολούνταν με την κηπουρική για περισσότερο από μία ώρα εβδομαδιαίως, ενώ η άλλη χαρακτήρισε την κηπουρική «ισχυρό και ανεξάρτητο δείκτη θετικής οστικής πυκνότητας». Η συγκεκριμένη δραστηριότητα μπορεί ακόμη να συμβάλει στην ανάπτυξη μεγαλύτερης επιδεξιότητας στα χέρια, μυϊκής μάζας και αερόβιας αντοχής, καθώς και να ενισχύσει την κινητικότητα.
Η συμμετοχή σε δραστηριότητες κηπουρικής, η εκμάθηση γύρω από τα φυτά και η συνολική φροντίδα του κήπου αποτελούν, επομένως, ισχυρά εργαλεία για την προστασία και τη βελτίωση της γνωστικής υγείας, ιδιαίτερα στην τρίτη ηλικία και σε περιπτώσεις άνοιας.
Συνοπτική παρουσίαση
- Η κηπουρική προάγει την πρόληψη και την αντιμετώπιση της άνοιας, ενισχύοντας γνωστικές λειτουργίες όπως η μνήμη και η συγκέντρωση.
- Η τακτική ενασχόληση με την κηπουρική μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας και Αλτσχάιμερ, προσφέροντας ταυτόχρονα κοινωνική σύνδεση και σωματική άσκηση.
- Όπως επιβεβαιώνουν ερευνητές, η επαφή με το φυσικό περιβάλλον και η κηπουρική μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικά γνωστικά οφέλη, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους.
- Η ενασχόληση με κηπουρικές εργασίες συμβάλλει στην υποχώρηση του άγχους και της κατάθλιψης και στη βελτίωση της διάθεσης, προσφέροντας παράλληλα αίσθηση ελέγχου και ικανοποίησης.
- Παράλληλα, η κηπουρική βελτιώνει την καρδιακή υγεία και τη φυσική κατάσταση, ενισχύοντας τη μυϊκή δύναμη και την αντοχή.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/anoia-apokalyptetai-i-kipoyriki-os-thaymatoyrgo-antidoto-oi-epistimones-epivevaionoyn/8671
