Εμμηνοπαυσιακή ορμονοθεραπεία και καρκίνος του μαστού: Τι ισχύει για τους κινδύνους

Η εμμηνοπαυσιακή ορμονοθεραπεία (MHT) δεν έχει την ίδια επίδραση σε όλες τις γυναίκες και δεν συνεπάγεται πάντα σημαντική αύξηση του κινδύνου για καρκίνο του μαστού. Ο κίνδυνος εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το είδος της θεραπείας, τη διάρκεια λήψης και τους ατομικούς παράγοντες υγείας.

Η σύνδεση της MHT με τον καρκίνο του μαστού έχει συχνά παρουσιαστεί ως δεδομένη, όμως η εικόνα είναι πιο σύνθετη. Η γνώση των διαθέσιμων στοιχείων μπορεί να βοηθήσει στη λήψη μιας ενημερωμένης απόφασης, σε συνεργασία με τον γιατρό.

Παλαιότερα, η MHT ονομαζόταν θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης. Ο νεότερος όρος αποδίδει ακριβέστερα το γεγονός ότι η εμμηνόπαυση είναι μια φυσική διαδικασία και όχι ασθένεια.

Τι είναι η εμμηνοπαυσιακή ορμονοθεραπεία

Κατά τη μετάβαση στην εμμηνόπαυση μπορεί να εμφανιστούν συχνά συμπτώματα, όπως εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις —συνολικά γνωστά ως αγγειοκινητικά συμπτώματα— και κολπική ξηρότητα.

Η διάρκεια και η ένταση των συμπτωμάτων διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να συνεχιστούν και μετά την εμμηνόπαυση. Η MHT αποτελεί αποτελεσματική θεραπεία για την αντιμετώπισή τους και συγκαταλέγεται στις πιο αποτελεσματικές επιλογές.

Πριν αποφασίσετε αν είναι κατάλληλη για εσάς, αξίζει να γνωρίζετε γιατί έχει συνδεθεί με τον καρκίνο του μαστού.

Μύθοι και παρανοήσεις για την MHT και τον καρκίνο του μαστού

Παλαιότερες έρευνες χαρακτήρισαν τη σχέση της MHT με τον αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του μαστού ως «σαφή». Η αντίληψη αυτή συνδέθηκε ιδιαίτερα με μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2006. Πρόκειται, ωστόσο, για μία μόνο από τις πολλές μελέτες που αποτελούν μέρος της συνεχιζόμενης συζήτησης για την ασφάλεια της θεραπείας.

Πολλοί ειδικοί έχουν επισημάνει ότι η συγκεκριμένη μελέτη και άλλες παρόμοιες ενδέχεται να υπερεκτίμησαν τους κινδύνους. Ο ατομικός κίνδυνος εξαρτάται επίσης από:

• το είδος της θεραπείας και τη φαρμακευτική σύνθεση
• τη διάρκεια χρήσης
• τους ατομικούς παράγοντες υγείας

Αυτά είναι σημαντικά στοιχεία που χρειάζεται να συζητήσετε με τον γιατρό σας.

Όλες οι μορφές MHT έχουν τον ίδιο κίνδυνο για καρκίνο του μαστού

Η θεραπεία μόνο με οιστρογόνα (ET) και η θεραπεία με οιστρογόνα και προγεσταγόνο (EPT), δύο διαφορετικές μορφές MHT, συνδέονται με διαφορετικούς κινδύνους, σύμφωνα με έρευνα του 2020.

Ειδικότερα, η ET συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο καρκίνου του μαστού σε σύγκριση με την EPT. Ενδέχεται μάλιστα να μειώνει την εμφάνιση της νόσου και τη θνησιμότητα από αυτή, αλλά απαιτείται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί το εύρημα.

Η MHT αυξάνει πάντα σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού

Ο κίνδυνος αξιολογείται εξατομικευμένα και όχι μόνο με βάση τα αποτελέσματα μιας μελέτης. Σε πολλές περιπτώσεις, η αύξηση του ατομικού κινδύνου είναι μικρή.

Ανασκόπηση έρευνας του 2023 εκτίμησε ότι η EPT με οιστρογόνα ζωικής προέλευσης συνδέεται με μικρή αύξηση του κινδύνου καρκίνου του μαστού: περίπου 1 επιπλέον περίπτωση ανά 1.000 γυναίκες τον χρόνο.

Όλες οι γυναίκες έχουν τον ίδιο κίνδυνο όταν χρησιμοποιούν MHT

Το οικογενειακό ιστορικό —καθώς ο καρκίνος του μαστού έχει και γενετική συνιστώσα—, η ηλικία έναρξης της εμμηνόπαυσης και η διάρκεια χρήσης επηρεάζουν το προφίλ κινδύνου.

Εάν εξετάζετε το ενδεχόμενο MHT, ο γιατρός μπορεί να αξιολογήσει τον δικό σας κίνδυνο, αντί να βασιστεί σε μια γενική σύσταση κατά της θεραπείας.

Τι δείχνουν τα διαθέσιμα στοιχεία για την MHT

Μετά τη δημοσίευση της μελέτης του 2006, τα ευρήματα της οποίας χαρακτηρίστηκαν αδύναμα, έχουν πραγματοποιηθεί και συνεχίζονται περισσότερες έρευνες, με στόχο να βελτιωθεί η γνώση γύρω από τη δοσολογία και τη διάρκεια της MHT.

Μελέτη του 2019 εξέτασε 58 παλαιότερες μελέτες, στις οποίες συμμετείχαν 143.887 γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση με διηθητικό καρκίνο του μαστού και 424.972 γυναίκες που δεν εμφάνισαν τη νόσο.

Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν ότι ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού είναι υψηλότερος στις γυναίκες που χρησιμοποιούν MHT σε σχέση με όσες δεν τη χρησιμοποιούν. Ωστόσο, η μελέτη έδειξε επίσης ότι ο κίνδυνος:

• αυξάνεται όσο μεγαλώνει η διάρκεια χρήσης, ιδίως πέρα από τα 5 χρόνια
• είναι υψηλότερος με την EPT σε σύγκριση με την ET
• είναι πολύ χαμηλός για χρήση μικρότερη του 1 έτους
• δεν διαφέρει σημαντικά ανάμεσα στα κύρια οιστρογόνα —συνθετικά ή βιοπανομοιότυπα— ούτε ανάλογα με τον τρόπο χορήγησης, διαδερμικά ή από το στόμα
• είναι πολύ χαμηλός με τα τοπικά κολπικά σκευάσματα οιστρογόνων
• έχει ευνοϊκότερο προφίλ όταν η θεραπεία αρχίζει κοντά στην έναρξη της εμμηνόπαυσης, μέσα σε 5 χρόνια. Η εμμηνόπαυση εμφανίζεται κατά μέσο όρο μεταξύ 45 και 55 ετών

Ορισμένα δεδομένα της μελέτης προέρχονται από παλαιότερες μελέτες παρατήρησης, οι οποίες εξέταζαν μορφές και δόσεις MHT που οι γιατροί δεν συνιστούν πλέον. Ωστόσο, για τη μελέτη των μακροπρόθεσμων επιδράσεων είναι αναγκαία και παλαιότερα δεδομένα.

Αυτό σημαίνει ότι τα ευρήματα δεν μπορούν να γενικευτούν στα σύγχρονα θεραπευτικά σχήματα MHT και στις νεότερες γυναίκες.

Πώς να αποφασίσετε αν η MHT είναι κατάλληλη για εσάς

Παρά τον πιθανό κίνδυνο καρκίνου του μαστού, η βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από τα συμπτώματα που μπορεί να προσφέρει η MHT ενδέχεται να υπερτερεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, των κινδύνων.

Η απόφαση λαμβάνεται από κοινού με τον γιατρό, με βάση το προσωπικό προφίλ κινδύνου και τις ανάγκες σας. Αν επιλέξετε να δοκιμάσετε MHT, είναι σημαντικό να συνεχίσετε τον τακτικό έλεγχο για καρκίνο του μαστού.

Πιθανά οφέλη της MHT

• υποστήριξη της υγείας των οστών και μειωμένος κίνδυνος κατάγματος
• μειωμένος κίνδυνος διαβήτη
• προστασία από καρκίνους του οισοφάγου, του στομάχου και του παχέος εντέρου και του ορθού

Πιθανοί κίνδυνοι της MHT

• εγκεφαλικό επεισόδιο
• θρόμβοι αίματος στις εν τω βάθει φλέβες
• νόσος της χοληδόχου κύστης
• καρκίνος των ωοθηκών

Τι να κρατήσετε

Η σχέση ανάμεσα στον καρκίνο του μαστού και την εμμηνοπαυσιακή ορμονοθεραπεία είναι σύνθετη. Υπάρχουν παρανοήσεις σχετικά με το μέγεθος του κινδύνου, το ποιες γυναίκες επηρεάζονται και ποιες μορφές θεραπείας συνδέονται με αυτόν. Η έρευνα συνεχίζεται για να αποσαφηνίσει αυτά τα ζητήματα.

Συζητήστε με τον γιατρό σας για μια εξατομικευμένη αξιολόγηση κινδύνου και τα πιθανά οφέλη και τους κινδύνους της θεραπείας. Οι αποφάσεις για την MHT πρέπει να λαμβάνονται σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.