Βιολογική γήρανση: Τα φάρμακα GLP-1 για το αδυνάτισμα την επιβραδύνουν, σύμφωνα με νέα μελέτη

Τα δημοφιλή φάρμακα GLP-1 για την απώλεια βάρους ενδέχεται να επιβραδύνουν και τη βιολογική γήρανση, δηλαδή τον ρυθμό με τον οποίο γερνούν τα κύτταρα και τα όργανα. Δύο από τις μεγαλύτερες φαρμακευτικές εταιρείες παγκοσμίως ανακοίνωσαν ότι οι ασθενείς που έλαβαν τα φάρμακα είχαν βιολογική ηλικία μικρότερη κατά δύο έως τρία χρόνια σε σύγκριση με όσους πήραν εικονικό φάρμακο.

Αγωνιστές GLP-1: Οι ανακοινώσεις των δύο εταιρειών για τη βιολογική γήρανση

Στο συνέδριο Aging Research & Drug Discovery, το οποίο εστιάζει στην επιστημονική αναζήτηση τρόπων αντιμετώπισης της γήρανσης, οι Eli Lilly και Novo Nordisk παρουσίασαν τα ευρήματά τους. Πρόκειται για τις δύο εταιρείες που παράγουν τα δημοφιλή φάρμακα GLP-1.

Από τις αναλύσεις προέκυψε ότι ασθενείς με υπερβολικό βάρος ή διαβήτη που έλαβαν τα φάρμακα είχαν χαμηλότερη βιολογική ηλικία από εκείνους που πήραν εικονικό φάρμακο.

Σήμερα, πολλοί ενήλικες χρησιμοποιούν φάρμακα GLP-1 για την απώλεια βάρους, ενώ μελέτες καταγράφουν και άλλα, απρόσμενα οφέλη πέρα από τη μείωση των κιλών. Έρευνες έχουν δείξει βελτίωση σε δείκτες όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και η χοληστερίνη, τόσο εξαιτίας της απώλειας βάρους όσο και μέσω μηχανισμών ανεξάρτητων από αυτήν. Και οι δύο αυτές οδοί σχετίζονται επίσης με τη βιολογική γήρανση.

Η ηλικία που αντανακλά η βιολογική κατάσταση του οργανισμού δεν ταυτίζεται απαραίτητα με εκείνη που αναγράφεται στην ταυτότητα. Τη βιολογική γήρανση επηρεάζουν οι σχέσεις μας, το κάπνισμα, η διατροφή, το βάρος και οι παθήσεις.

Τι αναφέρουν οι νεότερες έρευνες για τη γήρανση και τα GLP-1

Τα ευρήματα των δύο εταιρειών ανακοινώθηκαν σε συνέδριο και δεν έχουν ακόμη υποβληθεί σε ομότιμη αξιολόγηση. Παράλληλα, ανεξάρτητες μελέτες των τελευταίων ετών έχουν καταλήξει στα εξής:

• Σε τυχαιοποιημένη δοκιμή με 84 ενήλικες, η σεμαγλουτίδη επιβράδυνε σημαντικά την επιγενετική γήρανση, σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο «Semaglutide slows epigenetic aging in a randomized trial of HIV-associated lipohypertrophy». Ο ρυθμός γήρανσης μειώθηκε περίπου κατά 9%, ενώ ένα ρολόι που συνδέεται με τον κίνδυνο θνητότητας έδειξε μείωση περίπου τριών ετών.
• Η ανασκόπηση του 2026 «Turning back time: a comprehensive list of interventions that decrease next-generation epigenetic aging clocks in humans» εξετάζει 41 μελέτες σε ανθρώπους, οι οποίες δείχνουν ότι διαφορετικές παρεμβάσεις μπορούν να μεταβάλουν τις μετρήσεις των ρολογιών γήρανσης. Ωστόσο, αυτά παραμένουν εργαλεία έρευνας και μια χαμηλότερη ένδειξη δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση για μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.

Η μέτρηση της βιολογικής ηλικίας σε δείγμα 10.052 ανθρώπων

Για την έρευνα, η Novo Nordisk εξέτασε δείγματα αίματος από 10.052 ανθρώπους: οι μισοί λάμβαναν σεμαγλουτίδη και οι υπόλοιποι εικονικό φάρμακο. Οι αιμοληψίες έγιναν στην αρχή της μελέτης και επαναλήφθηκαν μήνες αργότερα. Οι ερευνητές αξιοποίησαν τα λεγόμενα πρωτεϊνικά ρολόγια γήρανσης, τα οποία υπολογίζουν την ηλικία και τον κίνδυνο θνητότητας με βάση τα επίπεδα βασικών πρωτεϊνών στον οργανισμό.

Ανάλογη, αλλά σε μικρότερη κλίμακα, έρευνα για την τιρζεπατίδη πραγματοποίησε η Eli Lilly, χρησιμοποιώντας επιγενετικά ρολόγια που εκτιμούν την ηλικία με βάση τις μεταβολές στο DNA. Και οι δύο μελέτες, πάντως, κατέγραψαν σημαντική επιβράδυνση του μοριακού χρόνου με τα φάρμακα.

Το μέγεθος της διαφοράς στη γήρανση δεν ήταν ίδιο: εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από το ρολόι που χρησιμοποιήθηκε και το όργανο που εξετάστηκε. Σε ένα ρολόι που αξιολογούσε τις πρωτεΐνες της καρδιάς, η επιβράδυνση έφτασε τα τέσσερα χρόνια.

«Δύο χρόνια είναι μια αρκετά ισχυρή επίδραση, κατά τη γνώμη μου», ανέφερε ο Αμερικανός γενετιστής Steve Horvath, ο οποίος εφηύρε τα ρολόγια γήρανσης και είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Λος Άντζελες, σύμφωνα με το New York Post.

Ο ειδικός πρόσθεσε ότι τα στοιχεία υποδεικνύουν πως τα GLP-1 πράγματι προστατεύουν από τη γήρανση, καθώς ενδέχεται να την επιβραδύνουν ή ακόμη και να την αντιστρέψουν.

Κατά τη διάρκεια του συνεδρίου, ο Kevin Duffin, αντιπρόεδρος έρευνας γήρανσης στην Eli Lilly, δήλωσε: «Όλα τα ρολόγια μάς λένε μια συνεπή ιστορία – ότι βλέπουμε μια μείωση της ηλικίας». Πρόσθεσε: «Δεν θα γυρίσουμε την ηλικία πίσω κατά 30 χρόνια ή κάτι τέτοιο, αλλά πρόκειται για μια σημαντική μείωση».

Τι υποδηλώνουν τα ευρήματα και ποιες επιφυλάξεις υπάρχουν

Ωστόσο, η χρήση των φαρμάκων συνδέεται με παρενέργειες και ανεπιθύμητες αντιδράσεις. Παραμένει άγνωστο αν η αντιγηραντική δράση τους θα ήταν αντίστοιχη και σε υγιείς ανθρώπους, αφού οι δοκιμές αφορούσαν άτομα με παχυσαρκία ή διαβήτη τύπου 2.

Παράλληλα, το ενδιαφέρον για το θέμα ενισχύεται. Ο αμερικανικός οργανισμός ARPA-H έχει διαθέσει 38 εκατομμύρια δολάρια για μελέτη στο Τέξας, η οποία θα διερευνήσει αν η σεμαγλουτίδη επηρεάζει τη γνωστική λειτουργία, την κινητικότητα και τις αισθήσεις σε υγιείς ανθρώπους ηλικίας άνω των 60 ετών.

Συνολικά, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι τα φάρμακα GLP-1 ενδέχεται να έχουν σημαντικό όφελος για τη γήρανση και τη μακροζωία. Για ασφαλέστερα συμπεράσματα, ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες και ανεξάρτητες μελέτες, με μεγαλύτερο δείγμα.