Έως και ένας στους πέντε ανθρώπους στον κόσμο έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσει καρδιαγγειακά νοσήματα, καθώς τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης Lp(a) είναι υψηλά και συμβάλλουν στη συσσώρευση αθηρωματικών πλακών στα αγγεία. Στην Ελλάδα, αυξημένες τιμές καταγράφονται σχεδόν στο 19% του πληθυσμού. Οι τιμές αυτές καθορίζονται κυρίως από τα γονίδια και δεν επηρεάζονται από τον τρόπο ζωής.
Η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης καλεί όλους να ελέγξουν την ποσότητα της Lp(a) στο αίμα τους, αφού η έγκαιρη μέτρηση βοηθά στην ακριβέστερη αξιολόγηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Παρότι οι διαθέσιμες θεραπείες δεν επιφέρουν σημαντική μείωση της Lp(a), η αντιμετώπιση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου έχει καθοριστική σημασία για την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Η απολιποπρωτεΐνη a, ή Lp(a), είναι ένα σωματίδιο λιποπρωτεΐνης που περιέχει λιπίδια και πρωτεΐνες και θεωρείται η πιο επιβλαβής λιποπρωτεΐνη για τα αγγεία. Η χοληστερόλη, με κυριότερη την «κακή» LDL, μαζί με την Lp(a), συντελεί στη συσσώρευση αθηρωματικών πλακών στα αγγειακά τοιχώματα. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα εμφράγματος του μυοκαρδίου, ισχαιμικού εγκεφαλικού, περιφερικής αρτηριακής νόσου, που αφορά τις αρτηρίες των κάτω άκρων, καθώς και στένωσης της αορτικής βαλβίδας της καρδιάς.
Υψηλές συγκεντρώσεις Lp(a), δηλαδή πάνω από 50 mg/dL ή 125 nmol/L, εμφανίζει περίπου το 20% των ανθρώπων παγκοσμίως. Πρόκειται για την πιο συχνή γενετική διαταραχή που επηρεάζει τα επίπεδα λιποπρωτεϊνών και λιπιδίων στο αίμα.
Στην Ευρώπη, όπως και στην Ελλάδα, περίπου ένας στους πέντε ανθρώπους έχει αυξημένα επίπεδα Lp(a).
Τα αποτελέσματα της επιδημιολογικής μελέτης ΑΤΤΙΚΗ (2002-2022) έδειξαν ότι υψηλή Lp(a) έχει το 19% των Ελλήνων, με αντίστοιχα ποσοστά σε άνδρες και γυναίκες. Επιπλέον, πρόσφατη έρευνα Ελλήνων επιστημόνων διαπίστωσε ότι η προσθήκη της Lp(a) στην κλινική αξιολόγηση συμβάλλει ουσιαστικά στην ακριβέστερη ταξινόμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Με αυτόν τον τρόπο εντοπίζονται άτομα υψηλού κινδύνου που δεν θα αναγνωρίζονταν με τους συνήθεις κλινικούς δείκτες.
Από το 2023, η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης έχει θέσει σε λειτουργία πανελλαδικό μητρώο για την καταγραφή της Lp(a) στον ελληνικό πληθυσμό. Η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Το ευρύ κοινό ενημερώθηκε πρόσφατα για τη λιποπρωτεΐνη μέσω του προγράμματος πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» του υπουργείου Υγείας. Στο πλαίσιο του προγράμματος, όλοι οι Έλληνες άνω των 30 ετών έμαθαν για τη Λιποπρωτεΐνη – α, η οποία περιλαμβάνεται στις εξετάσεις προληπτικού ελέγχου για καρδιαγγειακή νόσο.
Όπως υπογραμμίζει η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης, η Lp(a) αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου τόσο για καρδιαγγειακή νόσο όσο και για στένωση της αορτικής βαλβίδας.
Το ήπαρ είναι το όργανο όπου παράγεται η Lp(a), ενώ τα επίπεδά της στο αίμα εξαρτώνται κυρίως από την κληρονομικότητα και τα γονίδια. Έτσι, παραμένουν κατά κανόνα σταθερά σε όλη τη ζωή και δεν μεταβάλλονται σημαντικά από τον τρόπο ζωής, τη διατροφή, την άσκηση ή τις αλλαγές στο σωματικό βάρος. Στις γυναίκες μπορεί να υπάρξει μικρή αύξηση της Lp(a) μετά την εμμηνόπαυση.
Σε ό,τι αφορά τον φυσιολογικό της ρόλο, εκτιμάται πως η Lp(a) ενδέχεται να συμβάλλει στην επούλωση τραυμάτων και στην άμυνα του οργανισμού.
Από την άλλη, όταν τα επίπεδά της είναι υψηλά, η Lp(a) συμμετέχει σημαντικά στην ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών στα αρτηριακά τοιχώματα.
Ώρα να γίνει η εξέταση
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Lp(a), η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης ενημερώνει για τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου που συνδέεται με αυξημένες τιμές της και καλεί όλους να μετρήσουν τη συγκέντρωσή της στο αίμα.
Περίπου 1,4 δις άνθρωποι σε όλο τον κόσμο υπολογίζεται ότι έχουν υψηλά επίπεδα Lp(a). Παρ’ όλα αυτά, μόλις το 1-2% του συνολικού πληθυσμού έχει κάνει μέτρηση και γνωρίζει τις τιμές του.
Η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης και η Ευρωπαϊκή Καρδιολογική Εταιρεία προτείνουν να μετράται η Lp(a) τουλάχιστον μία φορά στη ζωή. Δεν θεωρούν αναγκαία την τακτική επανάληψη της εξέτασης.
Οι ιατρικές εταιρείες τονίζουν ότι καθένας χρειάζεται να γνωρίζει τα επίπεδα Lp(a) στο αίμα του. Για τον λόγο αυτό, θεωρούν σημαντικό να αναλάβουν πρωτοβουλίες η πολιτεία και οι υγειονομικές αρχές, ώστε οι πολίτες να ενημερωθούν για την αξία της μέτρησης.
Πότε μεγαλώνει ο καρδιαγγειακός κίνδυνος
Η μέτρηση της Lp(a) πραγματοποιείται με μια απλή εξέταση αίματος. Τιμές άνω των 50 mg/dL, ή πάνω από 125 nmol/L, συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Ωστόσο, η τιμή της Lp(a) δεν αρκεί από μόνη της για να προσδιορίσει τον κίνδυνο κάθε ατόμου, καθώς λαμβάνεται υπόψη το συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ.
Θεραπευτικές επιλογές
Καθώς οι διαθέσιμες θεραπείες δεν μειώνουν ουσιαστικά τα επίπεδα της Lp(a), όσοι έχουν αυξημένη τιμή χρειάζεται να αντιμετωπίζουν έγκαιρα και αποτελεσματικά τους υπόλοιπους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου που ενδέχεται να συνυπάρχουν: το κάπνισμα, την υψηλή «κακή» LDL-χοληστερόλη, τον διαβήτη, την αρτηριακή υπέρταση και την παχυσαρκία. Παράλληλα, συνιστάται υγιεινός τρόπος ζωής, με διατροφή χαμηλή σε λιπαρά, τακτική άσκηση και αποχή από το κάπνισμα.
Παράλληλα, διεξάγονται κλινικές μελέτες στις οποίες δοκιμάζονται νέα φάρμακα που μειώνουν σημαντικά τη Lp(a) στο πλάσμα. Στο προσεχές διάστημα αναμένεται να φανεί αν η χορήγησή τους θα οδηγήσει σε σημαντική μείωση των καρδιαγγειακών επεισοδίων.
Από την Άννα Παπαδομαρκάκη
Συνοπτική παρουσίαση
- Σε παγκόσμιο επίπεδο, ένας στους πέντε ανθρώπους έχει αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου εξαιτίας των υψηλών επιπέδων της Lp(a), της οποίας τα επίπεδα καθορίζονται κυρίως από γενετικούς παράγοντες.
- Σχεδόν το 19% των κατοίκων της Ελλάδας εμφανίζει αυξημένη Lp(a). Η Ελληνική Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης συνιστά να γίνεται έλεγχος της συγκεκριμένης λιποπρωτεΐνης.
- Η Lp(a) συμμετέχει στην ανάπτυξη αθηρωματικών πλακών και έτσι σχετίζεται με υψηλότερο κίνδυνο εμφράγματος και άλλων καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
- Οι υπάρχουσες θεραπείες δεν μπορούν να περιορίσουν τα επίπεδα της Lp(a), γι’ αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία η αντιμετώπιση των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου.
- Συνιστάται να μετρηθεί η Lp(a) τουλάχιστον μία φορά στη ζωή, ενώ είναι αναγκαία και η ενημέρωση του κοινού για τη σημασία της.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/enas-stoys-pente-kindyneyei-perissotero-apo-tin-kardia-toy-giati/23663
