Το άρθρο αναλύει τη λεγόμενη «μεταβολικά υγιή παχυσαρκία»: την περίπτωση παχύσαρκων ατόμων με φυσιολογική αρτηριακή πίεση, επίπεδα λιπιδίων και σάκχαρο αίματος, που έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για το αν μπορεί κανείς να είναι υγιής σε οποιοδήποτε μέγεθος. Οι επιστήμονες, ωστόσο, επισημαίνουν ότι τα άτομα αυτά ίσως έχουν μικρότερη προστασία από χρόνιες παθήσεις σε σχέση με τους λεπτούς ανθρώπους, ενώ οι ερευνητές αναζητούν αυστηρότερα κριτήρια για τον ορισμό της κατάστασης.
Στην υγεία των συγκεκριμένων ατόμων φαίνεται να συμβάλλουν τόσο το σημείο όπου αποθηκεύεται το λίπος όσο και οι υγιεινές συνήθειες στην άσκηση και στη διατροφή. Σε κάθε περίπτωση, η συστηματική σωματική δραστηριότητα και η υγιεινή διατροφή εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για τη διατήρηση της υγείας.
Aπό τους Stan Kubow, Michele Iskandar, The Conversation.
Ερευνητικά ευρήματα υποδεικνύουν ότι αρκετά παχύσαρκα άτομα διατηρούν μεταβολικά υγιή χαρακτηριστικά. Αυτό έχει τροφοδοτήσει την άποψη ότι η καλή υγεία είναι δυνατή ανεξάρτητα από το μέγεθος του σώματος.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, το κίνημα για τη θετική στάση απέναντι στο σώμα επιχειρεί να περιορίσει τον στιγματισμό και τις προκαταλήψεις που βιώνουν τα υπέρβαρα και τα παχύσαρκα άτομα. Η αντίληψη ότι η παχυσαρκία συνεπάγεται κακή υγεία αποτελεί μία από τις αιτίες αυτού του στιγματισμού.
Για την εκτίμηση της συνολικής υγείας, οι επαγγελματίες του χώρου λαμβάνουν υπόψη και άλλους δείκτες πέρα από το βάρος. Μάλιστα, μελέτες έχουν καταγράψει σημαντικό αριθμό παχύσαρκων ανθρώπων με υγιή μεταβολικά χαρακτηριστικά, στοιχείο που έχει οδηγήσει στον ισχυρισμό ότι μπορεί κανείς να είναι υγιής σε οποιοδήποτε μέγεθος. Η κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως μεταβολικά υγιής παχυσαρκία και αποτελεί πλέον αντικείμενο έρευνας.
Στη μεταβολικά υγιή παχυσαρκία, η αρτηριακή πίεση και το σάκχαρο είναι φυσιολογικά, όπως και οι τιμές λιπιδίων στο αίμα, δηλαδή της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων. Αντίθετα, μία ή περισσότερες αυξημένες τιμές σε αυτούς τους δείκτες ανεβάζουν σημαντικά τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου.
Η άποψη ότι τα άτομα με μεταβολικά υγιή παχυσαρκία ίσως προστατεύονται από παθήσεις που σχετίζονται με την παχυσαρκία έχει διατυπωθεί, αλλά το πόσο ισχύει παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Ένας λόγος είναι ότι δεν υπάρχει ακόμη κοινά αποδεκτός, τυποποιημένος ορισμός για την κατάσταση αυτή.
Τα τελευταία χρόνια, λοιπόν, οι ερευνητές επιχειρούν να καθορίσουν ποια άτομα πληρούν τα κριτήρια της μεταβολικά υγιούς παχυσαρκίας και πόσο προστατευμένα είναι από τις χρόνιες παθήσεις.
Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα έχουν ξεκινήσει αρκετές μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες. Τα μέχρι τώρα ευρήματα δείχνουν ότι χρειάζονται αυστηρότερα κριτήρια, τα οποία θα συνυπολογίζουν και άλλους δείκτες, όπως την αντίσταση στην ινσουλίνη και τις ουσίες που υποδηλώνουν φλεγμονή στο αίμα. Αντίσταση στην ινσουλίνη υπάρχει όταν ο οργανισμός δεν αντιδρά αποτελεσματικά στην ορμόνη που διευκολύνει τη μεταφορά σακχάρου από το αίμα, ώστε να χρησιμοποιηθεί ως ενέργεια. Ως αποτέλεσμα, το σάκχαρο αυξάνεται και μπορεί να ακολουθήσουν επιπλοκές στην υγεία.
Οι ενδείξεις που διαμορφώνουν τη νέα συναίνεση είναι ότι η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία ενδέχεται να προσφέρει κάποια προστασία από χρόνιες νόσους, όχι όμως στον ίδιο βαθμό με τη μεταβολική υγεία σε άτομα με λεπτό σώμα. Γι’ αυτό, ορισμένοι ερευνητές θεωρούν πως ο όρος «μεταβολικά υγιής παχυσαρκία» μπορεί να είναι παραπλανητικός. Παράλληλα, οι περισσότεροι άνθρωποι αυτής της κατηγορίας τείνουν, μέσα σε διάστημα ετών, να περνούν σε «μεταβολικά ανθυγιεινή παχυσαρκία», με συνέπεια να αυξάνεται ο κίνδυνος διαβήτη, καρδιαγγειακών νοσημάτων και άλλων διαταραχών που συνδέονται με την παχυσαρκία.
Ανακύπτει, έτσι, το ερώτημα αν η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία παρέχει προστασία για ολόκληρη τη ζωή ή αν πρόκειται για παροδική κατάσταση, πριν εκδηλωθούν ασθένειες.
Παράγοντες που ενδέχεται να προστατεύουν
Η θέση του λίπους στο σώμα είναι ένας παράγοντας που ενδέχεται να ξεχωρίζει τη μεταβολικά υγιή από την ανθυγιεινή παχυσαρκία. Ειδικότερα, η γενετική τάση αποθήκευσης λίπους κάτω από το δέρμα —του λεγόμενου υποδόριου λίπους— φαίνεται πως μπορεί να έχει προστατευτική επίδραση.
Αυτή η γενετική προδιάθεση αφορά κυρίως γυναίκες πριν από την εμμηνόπαυση, οι οποίες τείνουν να αποθηκεύουν υποδόριο λίπος στους γοφούς αντί στη μέση, αποκτώντας σωματότυπο «αχλάδι». Σε σύγκριση με όσους έχουν μεγαλύτερη συγκέντρωση λίπους στην κοιλιά, δηλαδή σχήμα «μήλου», εμφανίζουν καλύτερη προστασία από τον διαβήτη και τις καρδιαγγειακές παθήσεις.
Σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις, στα παχύσαρκα άτομα με αυξημένη περίμετρο μέσης συσσωρεύεται υπερβολικό λίπος στην κοιλιακή χώρα και επικρατεί προφλεγμονώδης κατάσταση, η οποία οδηγεί σε αντίσταση στην ινσουλίνη. Η αντίσταση αυτή μπορεί να αποτελεί πρόδρομο του διαβήτη τύπου 2.
Οι ερευνητές έχουν μελετήσει και παράγοντες του τρόπου ζωής, μεταξύ των οποίων η σωματική άσκηση και η διατροφή. Τα ευρήματα των διατροφικών μελετών δεν είναι ομοιόμορφα, ωστόσο φαίνεται πως τα άτομα με μεταβολικά υγιή παχυσαρκία ακολουθούν πιο υγιεινά διατροφικά πρότυπα, όπως τη μεσογειακή διατροφή. Αυτή περιλαμβάνει άφθονα ψάρια, φρούτα και λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης, όσπρια, εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και ξηρούς καρπούς.
Με αντιφλεγμονώδη δράση και αντιοξειδωτικά οφέλη, οι υγιεινές δίαιτες συμβάλλουν σε ένα υγιές μεταβολικό προφίλ. Η διατήρηση τέτοιων συνηθειών στον τρόπο ζωής ενδέχεται να αποτρέψει τη μετάβαση από τη μεταβολικά υγιή στη μεταβολικά ανθυγιεινή παχυσαρκία με την πάροδο των χρόνων.
Το κατά πόσο η μεταβολικά υγιής παχυσαρκία αποτελεί πραγματική κατάσταση παραμένει ανοιχτό ερώτημα, χωρίς σαφή απάντηση. Καθώς διευρύνεται η γνώση μας, προστίθενται νέες παράμετροι στην ιδέα ότι μπορεί κάποιος να είναι απόλυτα υγιής ανεξάρτητα από το μέγεθός του. Με τα σημερινά δεδομένα, μόνο ένα μικρό υποσύνολο των παχύσαρκων ατόμων δεν κινδυνεύει να αναπτύξει χρόνιες παθήσεις που συνδέονται με την παχυσαρκία.
Παράλληλα, είναι πλέον γνωστά περισσότερα στοιχεία για τα χαρακτηριστικά αυτών των ατόμων: παρουσιάζουν λιγότερο λίπος στην κοιλιά, μικρότερη αντίσταση στην ινσουλίνη και χαμηλότερη φλεγμονή, καθώς και μεταβολικά υγιές καρδιαγγειακό προφίλ. Στην καθημερινότητά τους έχουν και υγιεινές συνήθειες, όπως η τακτική άσκηση και η υγιεινή διατροφή. Ρόλο φαίνεται να έχει και η γενετική.
Περισσότερα στοιχεία αναμένεται να προκύψουν από μεγάλες διεθνείς πληθυσμιακές μελέτες και κλινικές δοκιμές που είναι σε εξέλιξη. Ως τότε, παραμένει ιδιαίτερα σημαντική η διαχρονική σύσταση για τακτική σωματική δραστηριότητα και υγιεινή διατροφή, ώστε να διατηρούνται η υγεία και η μακροζωία.
Συμπερασματικά
- Ο όρος «μεταβολικά υγιής παχυσαρκία» περιγράφει άτομα με παχυσαρκία και φυσιολογική αρτηριακή πίεση, επίπεδα λιπιδίων και σάκχαρο αίματος.
- Οι επιστήμονες αμφισβητούν αν αυτά τα άτομα προστατεύονται πραγματικά από χρόνιες παθήσεις όσο τα λεπτά άτομα, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για πιο αυστηρούς ορισμούς.
- Η θέση του λίπους στο σώμα, μαζί με τις υγιεινές συνήθειες στη διατροφή και την άσκηση, φαίνεται να σχετίζονται με την υγεία των ατόμων με μεταβολικά υγιή παχυσαρκία.
- Κάποια από αυτά τα άτομα ενδέχεται να έχουν ορισμένο βαθμό προστασίας, αλλά οι περισσότεροι με τον χρόνο τείνουν να γίνουν μεταβολικά ανθυγιεινοί.
- Μεταξύ των σημαντικών παραγόντων για την υγεία τους συγκαταλέγονται η γενετική προδιάθεση, η κατανομή του λίπους και οι υγιεινές διατροφικές επιλογές.
- Για την υγεία και τη μακροχρόνια ευημερία εξακολουθούν να έχουν καθοριστική σημασία η τακτική σωματική άσκηση και η υγιεινή διατροφή.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/metavolika-ygiis-pachysarkia-thorakizei-telika-apo-chronies-pathiseis/14082
