Νέα έρευνα που παρουσιάστηκε στην ετήσια συνάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μελέτη του Διαβήτη δείχνει ότι ο θηλασμός ενδέχεται να περιορίζει την πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 στα παιδιά. Τα βρέφη που θήλασαν περισσότερο είχαν 61% μικρότερες πιθανότητες να νοσήσουν. Αντίθετα, η κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος στην παιδική ηλικία συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο, ιδίως όταν τα παιδιά έπιναν περισσότερα από δύο ποτήρια την ημέρα.
Η καθυστερημένη ένταξη της γλουτένης και των φρούτων στη διατροφή φαίνεται, επίσης, να σχετίζεται με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 1. Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η διατροφή στη βρεφική και παιδική ηλικία έχει σημασία για την πρόληψη της νόσου, σημειώνουν ωστόσο πως χρειάζονται περισσότερες μελέτες.
Σύμφωνα με νέα έρευνα που παρουσιάστηκε στην Ετήσια Συνάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Μελέτη του Διαβήτη (EASD), ο θηλασμός σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1. Στον αντίποδα, η κατανάλωση περισσότερων από δύο ή τριών ποτηριών αγελαδινού γάλακτος ημερησίως στην παιδική ηλικία συνδέεται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου.
Διαβήτης τύπου 1 στα παιδιά και πιθανοί παράγοντες κινδύνου
Στον διαβήτη τύπου 1, τα κύτταρα που παράγουν ινσουλίνη στο πάγκρεας καταστρέφονται από επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος. Έτσι, ο οργανισμός δεν μπορεί να παράγει την απαιτούμενη ποσότητα της ορμόνης για τη σωστή ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Δεν είναι γνωστό τι ενεργοποιεί αυτή την ανοσολογική αντίδραση· θεωρείται, όμως, ότι εμπλέκονται τόσο γενετική προδιάθεση όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως οι ιοί ή ορισμένα τρόφιμα. Η πάθηση μπορεί κάποιες φορές να εμφανιστεί και σε ανθρώπους χωρίς γενετική προδιάθεση.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η συχνότητα του διαβήτη τύπου 1 —της συχνότερης μορφής διαβήτη στα παιδιά— βρίσκεται σε άνοδο. Οι διαγνώσεις σε νέους αυξάνονται κάθε χρόνο κατά 3,4% στην Ευρώπη και 1,9% στις ΗΠΑ. “Ο διαβήτης τύπου 1 είναι μια σοβαρή κατάσταση που απαιτεί δια βίου θεραπεία”, λέει η Anna-Maria Lampousi του Ινστιτούτου Περιβαλλοντικής Ιατρικής, στο Karolinska Institutet, της Στοκχόλμης, η οποία ηγήθηκε της έρευνας. “Με την πάροδο του χρόνου, τα υψηλά επίπεδα σακχάρου στο αίμα μπορούν να βλάψουν την καρδιά, τα μάτια, τα πόδια και τα νεφρά και μπορούν να μειώσουν το προσδόκιμο ζωής. Το να μάθετε περισσότερα για τις αιτίες είναι το κλειδί για την πρόληψη του διαβήτη τύπου 1 και των επιπλοκών του. “Ο εντοπισμός τροφίμων και άλλων περιβαλλοντικών υποκινητών που μπορούν να τροποποιηθούν θα ήταν ιδιαίτερα πολύτιμος”.
Διάφορα τρόφιμα έχουν συσχετιστεί τόσο με την αυτοανοσία των νησιδίων —των παγκρεατικών κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη— όσο και με τον διαβήτη τύπου 1. Ωστόσο, καμία από τις συσχετίσεις δεν έχει επιβεβαιωθεί σταθερά και το αν υπάρχει πράγματι σχέση παραμένει αμφιλεγόμενο.
Μετα-ανάλυση για τη διατροφή και τον διαβήτη τύπου 1
Για να εντοπίσουν ποια τρόφιμα συνδέονται με συνέπεια με τον διαβήτη τύπου 1, η Lampousi και οι συνεργάτες της εξέτασαν συγκεντρωτικά την υπάρχουσα βιβλιογραφία, πραγματοποιώντας μετα-ανάλυση. Από τις 5.935 μελέτες που εντόπισαν, οι 152 πληρούσαν τα κριτήρια για να συμπεριληφθούν στην ανάλυση.
Οι ερευνητές υπολόγισαν τον βαθμό στον οποίο 27 διατροφικά συστατικά μπορούσαν να αυξήσουν ή να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1. Στα δεδομένα περιλαμβάνονταν όσα τρόφιμα έτρωγε η μητέρα κατά την εγκυμοσύνη, οι τροφές που κατανάλωναν τα παιδιά στη βρεφική και παιδική ηλικία, καθώς και το αν είχαν θηλάσει.
Η ανάλυση έδειξε ότι ο μεγαλύτερης διάρκειας θηλασμός, όπως και ο αποκλειστικός θηλασμός, συνδέονταν με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 1. Τα βρέφη που θήλασαν για τουλάχιστον 6-12 μήνες είχαν 61% λιγότερες πιθανότητες να εμφανίσουν τη νόσο σε σύγκριση με όσα θήλασαν για μικρότερο διάστημα. Αντίστοιχα, όσα έλαβαν αποκλειστικά μητρικό γάλα τους πρώτους 2-3 μήνες είχαν 31% μικρότερη πιθανότητα να νοσήσουν από εκείνα που δεν θήλασαν αποκλειστικά.
Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι ο θηλασμός συμβάλλει στην ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος του βρέφους. Παράλληλα, το μητρικό γάλα ενισχύει το μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή τα βακτήρια, τους μύκητες και τους άλλους μικροοργανισμούς του πεπτικού συστήματος, οι οποίοι βοηθούν στη ρύθμιση της ανοσολογικής λειτουργίας.
Αγελαδινό γάλα και διατροφικές επιλογές στην παιδική ηλικία
Στην παιδική ηλικία, πριν από τα 15 έτη, η αυξημένη κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος και γαλακτοκομικών —όπως βούτυρο, τυρί, γιαούρτι και παγωτό— συσχετίστηκε με μεγαλύτερο κίνδυνο αυτοανοσίας στα νησίδια που παράγουν ινσουλίνη και εμφάνισης διαβήτη τύπου 1. Ενδεικτικά, τα παιδιά που έπιναν τουλάχιστον δύο έως τρία ποτήρια αγελαδινό γάλα την ημέρα (1 ποτήρι = περίπου 200 ml) είχαν 78% περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 1 σε σχέση με εκείνα που έπιναν μικρότερη ποσότητα.
Η αιτία αυτής της σύνδεσης παραμένει άγνωστη. Ωστόσο, ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι αμινοξέα του αγελαδινού γάλακτος, δηλαδή τα συστατικά από τα οποία αποτελούνται οι πρωτεΐνες, ενδέχεται να ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό κατά των παγκρεατικών κυττάρων που παράγουν ινσουλίνη.
Η εισαγωγή του αγελαδινού γάλακτος στη διατροφή σε μικρότερη ηλικία συσχετίστηκε επίσης με αυξημένες πιθανότητες για διαβήτη τύπου 1. Σε σύγκριση με τα βρέφη που ξεκίνησαν να το καταναλώνουν νωρίτερα, εκείνα που άρχισαν στους δύο ή τρεις μήνες είχαν 31% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο. Αντίστοιχα, η καθυστερημένη ένταξη της γλουτένης στη διατροφή συνδέθηκε με υποδιπλάσιες πιθανότητες εμφάνισης διαβήτη τύπου 1. Τα βρέφη που δοκίμασαν γλουτένη από τρόφιμα όπως ψωμί, δημητριακά, μπισκότα, γλυκά και ζυμαρικά στους 3-6 μήνες είχαν 54% λιγότερες πιθανότητες, σε σχέση με όσα την έφαγαν νωρίτερα. Επίσης, η προσθήκη φρούτων στη διατροφή όταν το παιδί ήταν τεσσάρων έως έξι μηνών συσχετίστηκε με 53% χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου 1.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν γνωρίζουν αν η καθυστέρηση στην προσθήκη των συγκεκριμένων τροφών μειώνει από μόνη της τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 1 ή αν τα βρέφη προστατεύονται επειδή θηλάζουν για μεγαλύτερο διάστημα.
Δεν διαπιστώθηκε σύνδεση ανάμεσα στην ηλικία κατά την οποία εισήχθησαν στη διατροφή το γάλα εμπορίου, το κρέας και τα λαχανικά και στον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 1. Επίσης, ούτε η πρόσληψη γλουτένης από τη μητέρα ούτε η βιταμίνη D κατά την εγκυμοσύνη συσχετίστηκαν με την πιθανότητα να εμφανίσει την πάθηση το παιδί της.
Η Lampousi σημείωσε: “Η διατροφή στη βρεφική και παιδική ηλικία μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 1. Τα ισχυρότερα ευρήματα αφορούσαν τις ευεργετικές επιδράσεις του θηλασμού και τις βλαβερές συνέπειες της πρώιμης εισαγωγής στο αγελαδινό γάλα, τη γλουτένη και τα φρούτα. Ωστόσο, τα περισσότερα από τα μέχρι σήμερα στοιχεία είναι περιορισμένης ποιότητας και απαιτείται περαιτέρω έρευνα υψηλής ποιότητας προτού γίνουν συγκεκριμένες διατροφικές συστάσεις”.
Συμπεράσματα σε λίγα σημεία
- Σύμφωνα με νέα έρευνα, ο θηλασμός ενδέχεται να περιορίζει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 1 στα παιδιά. Όσα μωρά θηλάζουν για μεγαλύτερο διάστημα είχαν 61% λιγότερες πιθανότητες να νοσήσουν.
- Η κατανάλωση αγελαδινού γάλακτος στην παιδική ηλικία συνδέεται με μεγαλύτερο κίνδυνο για διαβήτη τύπου 1: τα παιδιά που πίνουν πάνω από δύο ποτήρια ημερησίως είχαν 78% αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν την πάθηση.
- Η πιο καθυστερημένη εισαγωγή γλουτένης και φρούτων στη διατροφή των βρεφών συσχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο διαβήτη τύπου 1. Για τα βρέφη που έφαγαν γλουτένη στους 3-6 μήνες, οι πιθανότητες ήταν μειωμένες κατά 54%.
- Τα ευρήματα αναδεικνύουν τον ρόλο της διατροφής στη βρεφική και παιδική ηλικία στην πρόληψη του διαβήτη τύπου 1, αλλά χρειάζονται περισσότερες μελέτες για την επιβεβαίωσή τους.
- Η πρώιμη προσθήκη αγελαδινού γάλακτος και γλουτένης φαίνεται να συνδέεται με αυτοάνοσες αντιδράσεις που επηρεάζουν τα παγκρεατικά νησίδια.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/o-thilasmos-thorakizei-apo-ton-diaviti-typoy-1-ta-paidia-ageladino-gala-gloyteni-kai-froyta-pyrodotoyn-ton-kindyno/2876
