Πρόπτωση πυελικών οργάνων: Πόσο συχνή είναι μετά την εγκυμοσύνη και ποια συμπτώματα να προσέξετε

Το πυελικό έδαφος είναι ένα σύνολο μυών και συνδετικών ιστών που στηρίζει τη μήτρα, την ουροδόχο κύστη, την ουρήθρα, τον κόλπο και το ορθό. Στηρίζει τα όργανα της πυέλου από κάτω, σαν αιώρα.

Όταν οι μύες και οι ιστοί αυτοί εξασθενήσουν, ένα ή περισσότερα όργανα μπορεί να κατέβουν από τη συνήθη θέση τους. Αυτό ονομάζεται πρόπτωση πυελικών οργάνων.

Η πρόπτωση μπορεί να αφορά το πρόσθιο τοίχωμα του κόλπου, όταν η κύστη προβάλλει προς τον κόλπο, ή το οπίσθιο τοίχωμα, όταν προβάλλει προς τον κόλπο το έντερο. Μπορεί επίσης να αφορά τη μήτρα και τον τράχηλο ή την κορυφή του κόλπου μετά από υστερεκτομή. Είναι πιθανό να επηρεάζονται περισσότερες από μία περιοχές.

Η πρόπτωση πυελικών οργάνων μπορεί να εμφανιστεί ή να επιδεινωθεί μετά την εγκυμοσύνη και τον τοκετό, κατά την εμμηνόπαυση ή λόγω παραγόντων του τρόπου ζωής και γενετικών παραγόντων.

Υπάρχουν, ωστόσο, διαθέσιμες θεραπείες. Δείτε τι χρειάζεται να γνωρίζετε αν υποψιάζεστε ότι έχετε πρόπτωση.

Πόσο συχνή είναι η πρόπτωση;

Έως και το 50% των γυναικών που έχουν γεννήσει εμφανίζουν κάποιον βαθμό πρόπτωσης πυελικών οργάνων, συχνά χωρίς συμπτώματα.

Οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν περισσότερους από έναν τοκετούς, κολπικό τοκετό μωρού που ζυγίζει πάνω από 4 κιλά, τοκετό με τη χρήση εμβρυουλκού και παρατεταμένο τοκετό.

Ωστόσο, η πρόπτωση μπορεί να εμφανιστεί ανεξάρτητα από το αν ο τοκετός είναι κολπικός ή με καισαρική, λόγω της συνεχιζόμενης πίεσης που ασκείται στους μύες και τον συνδετικό ιστό του πυελικού εδάφους κατά την εγκυμοσύνη.

Άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν είναι η παχυσαρκία, η μεγαλύτερη ηλικία, οι διαταραχές του συνδετικού ιστού και καταστάσεις που αυξάνουν την πίεση στην κοιλιά, όπως ο επίμονος βήχας, η δυσκοιλιότητα με έντονη προσπάθεια κατά την κένωση και η άρση βαρών.

Μία στις 10 γυναίκες άνω των 50 ετών εμφανίζει συμπτώματα που σχετίζονται με την πρόπτωση. Πρόπτωση μπορεί να εμφανιστεί και σε γυναίκες με υγιές βάρος που έχουν αποκτήσει λίγα ή καθόλου παιδιά.

Ποια συμπτώματα μπορεί να προκαλέσει;

Η πρόπτωση πυελικών οργάνων μπορεί να προκαλέσει επίμονη πίεση ή αίσθημα βάρους βαθιά στην πύελο. Ορισμένες γυναίκες περιγράφουν μια αίσθηση ότι κάτι πιέζει προς τα κάτω ή ότι κάθονται πάνω σε μια μικρή μπάλα.

Τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινώνονται προς το τέλος της ημέρας, ιδίως μετά από παρατεταμένη ορθοστασία, άρση βαρών ή σωματική δραστηριότητα.

Μπορεί να γίνει αισθητό ή ορατό στο άνοιγμα του κόλπου ένα μαλακό, λείο εξόγκωμα. Ανάλογα με τη βαρύτητα της πρόπτωσης, μπορεί να είναι σχεδόν ανεπαίσθητο ή ξεκάθαρα ορατό. Οι γυναίκες μπορεί να το παρατηρήσουν όταν πλένονται, κατά τη σεξουαλική επαφή ή τη σωματική δραστηριότητα, ενώ ενδέχεται να προκαλεί ήπια ενόχληση ή πόνο.

Άλλα συμπτώματα μπορεί να αφορούν δυσκολίες με την κύστη και το έντερο, όπως συχνουρία, επιτακτική ανάγκη για ούρηση, αίσθηση ατελούς κένωσης της κύστης και ακράτεια από προσπάθεια, δηλαδή διαρροή ούρων όταν η γυναίκα βήχει, γελά ή σφίγγεται. Ορισμένες γυναίκες δυσκολεύονται να αδειάσουν το έντερό τους ή χρειάζεται να πιέζουν με το χέρι το εξόγκωμα για να βοηθήσουν την κένωση.

Μπορεί επίσης να εμφανιστεί ήπια έως μέτρια ενόχληση στη μέση ή στην πύελο.

Ορισμένες γυναίκες δεν έχουν συμπτώματα, ενώ άλλες μπορεί να μην αναγνωρίζουν ότι τα συμπτώματά τους σχετίζονται με πρόπτωση.

Οι γυναίκες μπορεί επίσης να βιώνουν άγχος, κατάθλιψη, ντροπή, αλλαγές στην εικόνα του σώματός τους και ανησυχία για τη λειτουργία του.

Πώς αντιμετωπίζεται;

Υπάρχουν τόσο συντηρητικές όσο και χειρουργικές θεραπείες.

Σε ήπια πρόπτωση, η εκγύμναση των μυών του πυελικού εδάφους, με ασκήσεις Kegel, έχει φανεί ότι βελτιώνει τα συμπτώματα ακράτειας από προσπάθεια, επιτακτικής ακράτειας και ακράτειας ούρων.

Για τις γυναίκες με συμπτωματική πρόπτωση, μια ασφαλής επιλογή αντιμετώπισης είναι η χρήση κολπικού πεσσού. Οι πεσσοί κατασκευάζονται συνήθως από σιλικόνη και μπορούν να εφαρμοστούν άνετα σε εξωτερικό ιατρείο. Ωστόσο, σε ορισμένες χρήστριες μπορεί να προκαλέσουν ερεθισμό και ενόχληση.

Ορισμένες γυναίκες επιλέγουν ή καλούνται να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση. Οι επεμβάσεις γίνονται μέσω του κόλπου: πραγματοποιείται τομή και τα κολπικά τοιχώματα αποκαθίστανται με απορροφήσιμα ράμματα. Στόχος είναι να ενισχυθεί η στήριξη της κύστης και του ορθού, ώστε να μειωθεί το εξόγκωμα.

Συνήθως συνιστάται στις γυναίκες με πρόπτωση πυελικών οργάνων να περιμένουν μέχρι να ολοκληρώσουν την τεκνοποίηση προτού υποβληθούν σε επέμβαση αποκατάστασης, καθώς υπάρχει κίνδυνος να επανεμφανιστεί η πρόπτωση σε επόμενη εγκυμοσύνη.

Σε γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την τεκνοποίηση, μπορεί να γίνει και υστερεκτομή, μαζί με επέμβαση για τη στήριξη της κορυφής του κόλπου, η οποία στερεώνεται σε σύνδεσμο της πυέλου.

Αντίθετα, γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας ή με ευπάθεια που δεν επιθυμούν να διατηρήσουν τη σεξουαλική λειτουργία μπορεί να εξετάσουν επέμβαση που κλείνει εν μέρει ή πλήρως τον κόλπο.

Οι επιπλοκές της χειρουργικής επέμβασης περιλαμβάνουν αιμορραγία, λοίμωξη, πόνο, τραυματισμό άλλων δομών και εμφάνιση νέων συμπτωμάτων.

Η πρόπτωση μπορεί επίσης να υποτροπιάσει. Μετά την επέμβαση, το 25%–30% των γυναικών μπορεί να εμφανίσει ξανά πρόπτωση.

Γιατί δεν αναζητούν πάντα οι γυναίκες βοήθεια;

Παρά τις σημαντικές επιπτώσεις στη σωματική και συναισθηματική υγεία και στην κοινωνική ζωή, οι γυναίκες συχνά δεν ζητούν βοήθεια για την πρόπτωση πυελικών οργάνων. Εμπόδια μπορεί να είναι η αμηχανία, η περιορισμένη ενημέρωση, οι πολιτισμικές πεποιθήσεις, το κόστος και η δυσκολία πρόσβασης σε υπηρεσίες.

Οι επαγγελματίες υγείας μπορούν να ενθαρρύνουν τις γυναίκες να αναζητήσουν υποστήριξη, ελέγχοντας συστηματικά για συμπτώματα από το πυελικό έδαφος στις προγεννητικές και μεταγεννητικές επισκέψεις, καθώς και κατά την παροχή φροντίδας που σχετίζεται με την εμμηνόπαυση.

Η ενημέρωση με πολιτισμική ευαισθησία, προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη το τραύμα και συζήτηση χωρίς στιγματισμό μπορεί να μειώσει τα εμπόδια στην αναζήτηση βοήθειας. Σε αυτήν περιλαμβάνεται η παροχή τεκμηριωμένων πληροφοριών σε πολλές γλώσσες και σε προσβάσιμες μορφές.

Αν πιστεύετε ότι έχετε πρόπτωση, μιλήστε με τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας ή απευθυνθείτε σε κέντρο υγείας γυναικών. Μπορεί να σας παραπέμψουν σε ειδικό γιατρό, φυσικοθεραπευτή με εξειδίκευση στην πύελο ή και στους δύο.

Πρακτική υποστήριξη και ενημέρωση παρέχουν επίσης οι οργανισμοί Jean Hailes for Women’s Health και Continence Health Australia.

Οι αποφάσεις για τη διάγνωση και τη θεραπεία λαμβάνονται σε συνεργασία με τον γιατρό.