Μια νέα μελέτη από ερευνητές του UT Southwestern δείχνει ότι οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφορικά άλατα, τα οποία υπάρχουν σε επεξεργασμένα τρόφιμα, μπορούν να προκαλέσουν υπέρταση ενεργοποιώντας το συμπαθητικό νευρικό σύστημα.
Η έρευνα περιγράφει εγκεφαλικό μηχανισμό που συνδέει την υψηλή πρόσληψη φωσφορικών με την άνοδο της αρτηριακής πίεσης. Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι ο υποδοχέας του αυξητικού παράγοντα ινοβλαστών (FGFR4) ενδέχεται να αποτελέσει νέο θεραπευτικό στόχο για την υπέρταση.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν πως η υπερβολική κατανάλωση φωσφορικών μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και να συμβάλει σε σοβαρές ιατρικές καταστάσεις.
Ερευνητές του UT Southwestern ανακάλυψαν ότι τα πρόσθετα φωσφορικών, τα οποία συναντώνται συχνά στα επεξεργασμένα τρόφιμα, μπορούν να αυξήσουν την αρτηριακή πίεση. Η επίδραση αυτή συνδέεται με την ενεργοποίηση μιας οδού σηματοδότησης στον εγκέφαλο και την υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, που ρυθμίζει την καρδιαγγειακή λειτουργία. Τα αποτελέσματα ενδέχεται να αξιοποιηθούν για θεραπευτικές στρατηγικές σε ασθενείς με υπέρταση λόγω υπερκατανάλωσης τροφών με υψηλά επίπεδα φωσφορικών.
Άλατα του φωσφόρου είναι τα φωσφορικά. Ο φώσφορος αποτελεί μέταλλο που απαντάται φυσικά στα γαλακτοκομικά, στο κρέας και στα φυτά, όπως τα όσπρια, και βρίσκεται στις πρωτεΐνες. Είναι αναγκαίος για τη σωστή λειτουργία των κυττάρων. Τα φωσφορικά άλατα προστίθενται σε αλλαντικά, κατεψυγμένα τρόφιμα, δημητριακά, τυριά και αρτοσκευάσματα, ώστε να ενισχύουν τη γεύση και να συγκρατούν την υγρασία. Περιέχονται επίσης σε αναψυκτικά και έτοιμα μείγματα παγωμένου τσαγιού.
«Αυτή η έρευνα αποκαλύπτει έναν προηγουμένως άγνωστο μηχανισμό που προκαλείται από τον εγκέφαλο, μέσω του οποίου η υψηλή πρόσληψη φωσφορικών μέσω της διατροφής προάγει την υπέρταση και την υπερενεργοποίηση του συμπαθητικού, αναδεικνύοντας την σηματοδότηση του υποδοχέα του κεντρικού παράγοντα ανάπτυξης ινοβλαστών ως έναν νέο θεραπευτικό στόχο», δήλωσε ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Han Kyul Kim, Επίκουρος Καθηγητής Εσωτερικής Παθολογίας στο Τμήμα Καρδιολογίας στο UT Southwestern.
Στα συσκευασμένα τρόφιμα, στα επεξεργασμένα κρέατα και σε άλλα βασικά προϊόντα της διατροφής χρησιμοποιούνται συχνά ανόργανα φωσφορικά άλατα ως συντηρητικά ή ενισχυτικά γεύσης. Σύμφωνα με τη μελέτη, γι’ αυτό ο μέσος ενήλικας στις ανεπτυγμένες χώρες καταναλώνει φωσφορικά σε ποσότητα πολύ μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση.
Όπως αναφέρουν ο Kim και οι συνεργάτες του στη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Circulation, μετά από υπερβολική πρόσληψη φωσφορικών ο παράγοντας ανάπτυξης ινοβλαστών-23 (FGF23) που κυκλοφορεί στο αίμα μπορεί να εισέλθει στον εγκέφαλο και να προκαλέσει υπέρταση.
Η μελέτη διαμορφώνει ένα νέο πλαίσιο για την κατανόηση του μέχρι πρότινος ασαφούς μηχανισμού και εντοπίζει πιθανό στόχο για την ανάπτυξη θεραπευτικών στρατηγικών.
Όταν η πίεση που ασκείται στα τοιχώματα των αρτηριών είναι υπερβολικά υψηλή, πρόκειται για υπέρταση. Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ, η πάθηση αφορά σχεδόν τους μισούς κατοίκους της χώρας. Παράλληλα, αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών και απειλητικών για τη ζωή περιστατικών, όπως η καρδιακή προσβολή και το εγκεφαλικό επεισόδιο.
Σε μια σειρά δοκιμών, οι ερευνητές συνέκριναν στους αρουραίους τα επίπεδα της πρωτεΐνης FGF23, τη μέση αρτηριακή πίεση και τη δραστηριότητα του νεφρικού συμπαθητικού νεύρου. Μία ομάδα έλαβε δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφορικά (1,2%) και μια άλλη με κανονική περιεκτικότητα (0,6%). Οι μετρήσεις επαναλήφθηκαν καθώς αξιολογούνταν η αντίδραση στο στρες της άσκησης, μέσω διέγερσης του νωτιαίου μυελού.
Στους αρουραίους που ακολουθούσαν δίαιτα με υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφορικά, οι ερευνητές κατέγραψαν αυξημένα επίπεδα FGF23 στον ορό, στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό και στο εγκεφαλικό στέλεχος. Επιπλέον, διαπίστωσαν ότι οι πρωτεΐνες FGF23 μπορούν να περάσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και να προκαλέσουν υψηλή αρτηριακή πίεση, τόσο σε ηρεμία όσο και στη διάρκεια σωματικής καταπόνησης.
«Η FGF23 μπορεί να διαπεράσει τον εγκέφαλο και να επηρεάσει τα κέντρα του εγκεφαλικού στελέχους που ελέγχουν την αρτηριακή πίεση», δήλωσε ο ανώτερος αντίστοιχος συγγραφέας Wanpen Vongpatanasin.
Η ανάλυση έδειξε ακόμη ότι, κατά την προσομοίωση άσκησης, η αναστολή του υποδοχέα 4 του αυξητικού παράγοντα ινοβλαστών (FGFR4) περιόρισε τις αρνητικές επιπτώσεις της διατροφής με υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφορικά. Το εύρημα υποδεικνύει σχέση της FGFR4 με την υπερενεργοποίηση, ενώ η αναστολή της FGFR1 δεν επέφερε αντίστοιχη επίδραση.
Με βάση τα ευρήματα, οι ερευνητές εξέτασαν τη συμβολή της FGFR4 και διαπίστωσαν ότι η ενεργοποίηση του υποδοχέα συμβάλλει σε υπέρμετρη άνοδο της αρτηριακής πίεσης σε συνθήκες προσομοιωμένης άσκησης. Η υπερβολική πρόσληψη φωσφορικών μέσω της διατροφής ενεργοποίησε την FGFR4 και συνοδεύτηκε από αύξηση της καλσινευρίνης Α, καθώς και της δραστηριότητας στο εγκεφαλικό στέλεχος. Οι αλλαγές αυτές ενδέχεται να συμβάλλουν στην υψηλότερη αρτηριακή πίεση και στην υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος κατά την προσομοιωμένη άσκηση.
Περισσότερες πληροφορίες: Han-Kyul Kim et al., High Dietary Phosphate Intake Induces Hypertension and Sympathetic Overactivation Through Central Fibroblast Growth Factor Receptor Signaling, Circulation (2025). DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.124.071605.
Σύνοψη των βασικών ευρημάτων
- Έρευνα του UT Southwestern αναφέρει ότι διατροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε φωσφορικά άλατα σχετίζονται με την υπέρταση, μέσω της ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος.
- Ο εγκεφαλικός υποδοχέας FGFR4 αναδεικνύεται ως πιθανός θεραπευτικός στόχος για την υπέρταση που σχετίζεται με την υπερβολική κατανάλωση φωσφορικών.
- Η υπερκατανάλωση φωσφορικών, που προέρχεται κυρίως από επεξεργασμένα τρόφιμα, ανεβάζει την αρτηριακή πίεση και μεταβάλλει τη λειτουργία του εγκεφάλου.
- Τα φωσφορικά άλατα προστίθενται ευρέως ως συντηρητικά και ενισχυτικά γεύσης, ενώ οι ενήλικες κατά μέσο όρο προσλαμβάνουν μεγαλύτερες ποσότητες από τις αναγκαίες.
- Σύμφωνα με τη μελέτη, η ενεργοποίηση του FGFR4 συνδέεται με υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και άνοδο της αρτηριακής πίεσης στη διάρκεια σωματικής άσκησης.
Το άρθρο στο ygeiax.gr: https://www.ygeiax.gr/health/ta-fosforika-plittoyn-to-neyriko-systima-kai-pyrodotoyn-ypertasi/12955
